Το ΔΣ της ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ σε συνέχεια σχετικών ψηφισμάτων του ΤΕΕ στηρίζει το αίτημα για παράταση λειτουργίας των συμβατών περιβαλλοντικά λιγνιτικών μονάδων, την αξιοποίηση του λιγνίτη και την αποκατάσταση εδαφών στη Δυτ. Μακεδονία.
Από το 1950, έτος σύστασης της ΔΕΗ και την εθνικοποίηση της παραγωγής και διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας, περάσαμε το 1999 στο άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στον ανταγωνισμό, που θα έριχνε υποτίθεται τις τιμές και θα βελτίωνε τις υπηρεσίες και μπήκαμε εν μία νυκτί το 2019 στο «σκοτεινό» τούνελ της βίαιης και χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό απολιγνιτοποίησης και στο οργανωμένο Σχέδιο Δίκαιης Μετάβασης.
Η πρόωρη απολιγνιτοποίηση εξελίχθηκε σε βίαιη, αφού η ΔΕΗ ΑΕ, ιδιωτική πλέον από τα τέλη 2021, προχώρησε σε κλείσιμο πολλών λιγνιτικών μονάδων στους ατμοηλεκτρικούς σταθμούς (ΑΗΣ) στη Δ. Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη και συνεχίζει ακάθεκτη με το οριστικό κλείσιμο και της νέας υπερσύγχρονης λιγνιτικής μονάδας Πτολεμαΐδα 5 στο τέλος 2025, με την προτροπή υποκατάστασής της στην ίδια θέση με νέα μονάδα φυσικού αερίου. Ο σχεδιασμός αυτός είναι επικίνδυνος για την ασφάλεια της ηλεκτρικής τροφοδοσίας της χώρας και καταστροφικός για τις περιοχές που βιώνουν το αδιέξοδο της βίαιης απολιγνιτοποίησης.
Η ΔΕΗ ΑΕ με τη νέα ιδιωτική μετοχική πλειοψηφία (66%) προχώρησε στην παύση των λιγνιτικών ΑΗΣ και την πρόταση μετατροπής της νέας μονάδας Πτολεμαΐδα 5 σε μονάδα φυσικού αερίου το 2025. Ενώ από τον Ιούλιο του 2022 η περιοχή των ορυχείων Πτολεμαΐδας-Αμυνταίου (ΛΚΔΜ) δεκάδων χιλιάδων στρεμμάτων εύφορης γεωργικής γης, χαρακτηρίστηκε ως τόπος εγκατάστασης Φ/Β πάρκων.
Παράλληλα, ενώ κλείνουν ασυλλόγιστα οι υπερσύγχρονες, μη ρυπογόνες, ατμοηλεκτρικές μονάδες, η εξόρυξη του λιγνίτη συνεχίζεται από τα ιδιωτικά ορυχεία και εξάγεται στη Βόρεια Μακεδονία. Είναι χαρακτηριστική η
περίπτωση της Φλώρινας. Κλείνει ο μη ρυπογόνος ατμοηλεκτρικός σταθμός της Μελίτης και ο λιγνίτης από το γειτονικό ιδιωτικό λιγνιτωρυχείο της Αχλάδας, που μέχρι πρότινος τον τροφοδοτούσε, εξάγεται καθημερινά με εκατοντάδες φορτηγά στη Βόρεια Μακεδονία προκειμένου να χρησιμοποιηθεί σε απαρχαιωμένη και ρυπογόνο μονάδα που βρίσκεται πάνω στα σύνορα με την χώρα μας. Εξάγουμε δηλαδή λιγνίτη και σε «αντάλλαγμα» δεχόμαστε τους ρύπους από την καύση του.
Που είναι τα περιβαλλοντικά οφέλη από την απολιγνιτοποίηση;
Έξι χρόνια μετά την εξαγγελία της απολιγνιτοποίησης αντί για επενδύσεις και θέσεις απασχόλησης, καταγράφονται μόνο απώλειες και προβλήματα σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Οι πυλώνες ανάπτυξης του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ): Πράσινη ενέργεια, «έξυπνη» γεωργία, βιώσιμος τουρισμός, βιοτεχνία και βιομηχανία και Ψηφιακή οικονομία και εκπαίδευση, φαντάζουν γράμμα κενό. Καθυστερήσεις στα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ) για την χωροθέτηση των επενδύσεων, μη αποκατάσταση των εδαφών που ανήκαν στη ΔΕΗ, καθυστέρηση ένταξης έργων για την αλλαγή οικονομικού και παραγωγικού μοντέλου Δυτικής Μακεδονίας και Μεγαλόπολης, ανεργία, φτωχοποίηση και ερημοποίηση των λιγντικών περιοχών.
Είναι προφανής η τεράστια σημασία για τη χώρα της νέας μονάδας Πτολεμαΐδα 5 γιατί πρέπει να λειτουργήσει μέχρι το 2049 ως μονάδα βάσης. Είναι απορίας άξιο, γιατί η ιδιωτική, ήδη από τα τέλη 2021, ΔΕΗ ΑΕ αποφάσισε να τερματίσει τη λειτουργία της νέας μονάδας Πτολεμαΐδα 5 πριν καλά-καλά προλάβει να λειτουργήσει. Ξοδεύτηκαν 1,5 δις, για να δουλέψει, μόλις τρία 3 χρόνια (ουσιαστικά σε πλήρη λειτουργία μόνο 1 έτος). Πέραν αυτού, πρέπει να τονιστεί ότι στις θερμοηλεκτρικές μονάδες που κλείνουν βιαία, βασίζεται η λειτουργία των τηλεθερμάνσεων των γύρω πόλεων.
Μετά τις επίσημες εξαγγελίες (3-4-2025) της ΔΕΗ ΑΕ, παρουσία του πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη στην Κοζάνη (ΑΗΣ Καρδιάς) για μελλοντικές επενδύσεις στην περιοχή, το μόνο σίγουρο δεδομένο είναι η δυσοίωνη, για τη Δ. Μακεδονία και τη χώρα, οριστική δέσμευση και κατάργηση/αχρήστευση, εν δυνάμει εύφορης γεωργικής έκτασης 51.500 στρεμμάτων από την ιδιωτική (2021), πλέον, ΔΕΗ ΑΕ για την εγκατάσταση μέγα Φ/Β πάρκων. Δεσμεύονται πόροι «γη και ύδωρ», ζωτικά κοινωνικά αγαθά στον χώρο των ορυχείων του Λιγνιτικού Κέντρου Δ. Μακεδονίας/ΔΕΗ ΑΕ, ενώ δεν προβλέπονταν κάτι τέτοιο στις υφιστάμενες μέχρι «χθες» σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις, για τη λειτουργία των ορυχείων της ΔΕΗ στην περιοχή Πτολεμαΐδας, Μελίτης και Αμυνταίου. Μ’ αυτόν τον τρόπο, στερούνται, δια παντός, του δικαιώματος απασχόλησης χιλιάδων ανέργων νέων της ευρύτερης περιοχής στον πρωτογενή αγροτικό και διατροφικό τομέα.
Μια χώρα σαν την δική μας οφείλει να αξιοποιεί όλους τους φυσικούς της πόρους. Η τρέχουσα
δεκαετία αποτελεί κομβικό σημείο. Πρώτα και πάνω απ΄ όλα να συνεχίσει την εκμετάλλευση του
λιγνίτη, δεδομένου ότι τον διαθέτει και έχει τις υποδομές, σε συνδυασμό με τα φωτοβολταϊκά, τον
αέρα και τη θάλασσα. Όπως έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι «και τούτο ποείν, κακείνο μη αφιέναι».
Κατόπιν τούτων, καλούμε την κυβέρνηση και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να παρατείνουν την απολιγνιτοποίηση με τη σταδιακή απόσυρση των συμβατών περιβαλλοντικά λιγνιτικών μονάδων σε βάθος 25ετίας, όπως άλλες Ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Πολωνία, Γερμανία) και τη Διοίκηση της ΔΕΗ να λάβει όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα για την αξιοποίηση του λιγνίτη και την αποκατάσταση των εδαφών, ώστε να διασφαλιστεί η οικονομικότητα και η ασφάλεια της ηλεκτρικής τροφοδοσίας της χώρας.
