Ο Οκτώβριος είναι ο μήνας ευαισθητοποίησης για τον Καρκίνο του Μαστού – μια περίοδος αφιερωμένη στην ενημέρωση και με αίτημα την ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα και βελτίωση της επιβίωσης για όλους.
«Κάθε ιστορία είναι μοναδική, κάθε διαδρομή μετράει», είναι το φετινό μήνυμα. Κάθε διάγνωση καρκίνου του μαστού είναι προσωπική και πίσω από κάθε διάγνωση κρύβεται μια ιστορία — θάρρους, ανθεκτικότητας και ελπίδας.
Το φετινό θέμα μας υπενθυμίζει ότι ο καρκίνος του μαστού αγγίζει τις ζωές των γυναικών και των οικογενειών τους σε όλο τον κόσμο με διαφορετικό τρόπο· και ότι κάθε πορεία αξίζει κατανόηση, αξιοπρέπεια και υποστήριξη. Τονίζει δε την ανάγκη για έγκαιρη, ποιοτική και συμπονετική φροντίδα για όλους — ανεξάρτητα από τη χώρα, το εισόδημα ή το υπόβαθρο.
Προσυμπτωματικός έλεγχος και πριν τα 40
Ένα από τα κρισιμότερα βήματα για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού είναι η έγκαιρη διάγνωση. Οι οδηγίες για τον προσυμπτωματικό έλεγχο καρκίνου του μαστού ξεκινούν συνήθως στα 40. Όμως, ο καρκίνος του μαστού σε νεότερες γυναίκες χρόνο με το χρόνο αυξάνεται – και πολλές περιπτώσεις δεν εντοπίζονται εγκαίρως, καθώς θεωρούνται «χαμηλού κινδύνου» με βάση την ηλικία τους.
Τα νεότερα στοιχεία δείχνουν πως σε ορισμένες περιπτώσεις, η μαστογραφία ή άλλες εξετάσεις μαστών πριν τα 40 μπορεί να είναι απαραίτητες και όχι προαιρετικές. Σύμφωνα με ειδικούς, αν ανήκετε σε κάποια από τις παρακάτω κατηγορίες, είναι σημαντικό να συζητήσετε με τον γιατρό σας το ενδεχόμενο πρώιμου ελέγχου…
1. Έχετε συγγενή με καρκίνο του μαστού ή συγγενείς μορφές καρκίνου
Ένας από τους πιο ισχυρούς προγνωστικούς παράγοντες είναι το οικογενειακό ιστορικό. Αν μητέρα ή αδελφή σας διαγνώστηκαν με καρκίνο του μαστού, οι γιατροί συστήνουν να ξεκινήσετε απεικονιστικό έλεγχο 10 χρόνια πριν από την ηλικία διάγνωσης του συγγενικού προσώπου. Αν, για παράδειγμα, η μητέρα σας διαγνώστηκε στα 39, εσείς πρέπει να αρχίσετε έλεγχο στα 29.
Ακόμα κι αν μόνο το 5–10% των περιπτώσεων είναι κληρονομικές, ένα θετικό οικογενειακό ιστορικό μπορεί να σημαίνει ότι φέρετε γονιδιακή μετάλλαξη, όπως BRCA1 ή BRCA2, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο. Για αυτό, οι ειδικοί προτείνουν γενετικό έλεγχο. Είναι επίσης σημαντικό να γνωρίζετε αν κάποιος συγγενής έχει νοσήσει από άλλους τύπους καρκίνου, όπως ωοθηκών, ενδομητρίου, παγκρέατος ή μελανώματος. Αυτοί οι τύποι μπορεί να σχετίζονται γενετικά με τον καρκίνο του μαστού.
2. Είχατε την πρώτη σας περίοδο πριν τα 12
Όσο νωρίτερα ξεκινά η έμμηνος ρύση, τόσο μεγαλύτερη η έκθεση στα οιστρογόνα, ορμόνες που μπορούν να ενισχύσουν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων στο στήθος. Η μέση ηλικία έναρξης περιόδου έχει πέσει από τα 12,5 χρόνια τη δεκαετία του 1950 στα 11,9 στις αρχές του 2000. Για κάθε χρόνο νωρίτερα από τα 12, ο κίνδυνος αυξάνεται κατά 5% έως 9%.
3. Αποκτήσατε το πρώτο σας παιδί μετά τα 35
Η εγκυμοσύνη προκαλεί ορμονικές και κυτταρικές αλλαγές στο στήθος. Αν συμβεί μετά τα 35, ο ήδη αυξημένος κίνδυνος λόγω ηλικίας ενισχύεται. Παρότι η εγκυμοσύνη και ο θηλασμός έχουν συνδεθεί με μακροπρόθεσμη προστασία (20 χρόνια μετά), η αρχική αύξηση κινδύνου στις μεγαλύτερες ηλικίες υπερκαλύπτει αυτό το όφελος. Επίσης, η μη τεκνοποίηση αφαιρεί τον βραχυπρόθεσμο κίνδυνο, αλλά και τα μακροπρόθεσμα προστατευτικά οφέλη.
4. Έχετε αυξημένο σωματικό βάρος
Αν και η σχέση βάρους και υγείας είναι σύνθετη, το υπερβολικό βάρος έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο για 13 τύπους καρκίνου, περιλαμβανομένου του μαστού. Τα λιποκύτταρα μπορεί να προκαλούν φλεγμονή και αυξημένα επίπεδα ορμονών όπως η ινσουλίνη και τα οιστρογόνα. Αν και η σύνδεση είναι πιο έντονη μετά την εμμηνόπαυση, οι ειδικοί θεωρούν ότι και σε νεότερες ηλικίες πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.
Επίσης περιορίστε το αλκοόλ (ιδανικά σταματήστε την κατανάλωσή του) και ασκηθείτε τακτικά – η φυσική αδράνεια και η κατανάλωση αλκοόλ έχουν συνδεθεί αντίστοιχα με το 7% και το 16% των περιστατικών καρκίνου του μαστού σε νέες γυναίκες, σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία (ACS).
Μην αγνοείτε κανένα σημάδι
Ό,τι σας φαίνεται ασυνήθιστο στο στήθος – εξόγκωμα, αλλαγή υφής, έκκριση από τη θηλή, πόνος – πρέπει να το αξιολογήσει γιατρός. Ειδικά αν δεν σχετίζεται με τον κύκλο σας. Ακόμα κι αν είστε κάτω των 40, ένα σύμπτωμα μπορεί να είναι ένα σημάδι για να γίνει έλεγχος, εφόσον δεν ανήκετε στην ηλικιακή κατηγορία για προληπτική μαστογραφία. Η διαίσθηση των γυναικών για το σώμα τους είναι σημαντική και πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη.
