Τι είναι και πώς λειτουργεί ο αισθητήρας λάμδα;
Ο αισθητήρας λάμδα ή αισθητήρας οξυγόνου είναι ένα εξάρτημα που εγκαθίσταται συνήθως μετά την πολλαπλής εξαγωγής και πριν τον καταλύτη. Διαθέτει ένα «αισθητήριο» τμήμα που έρχεται σε επαφή με τα παραγόμενα καυσαέρια του κινητήρα και τα συγκρίνει με τον αέρα της ατμόσφαιρας. Με βάση τη διαφορά oξυγόνου στα καυσαέρια και τον αέρα παράγεται μια ηλεκτρική τάση, η οποία ενημερώνει την ΕCU (Ηλεκτρονική Μονάδα Ελέγχου ή Εγκεφαλος) για την ποσόστωση οξυγόνου που περιέχουν τα καυσαέρια. Σύμφωνα με αυτά τα δεδομένα, η ECU επαναρυθμίζει την αναλογία αέρα/καυσίμου, ώστε να επιτευχθεί το βέλτιστο μείγμα αέρα/καυσίμου, αν αυτό κριθεί απαραίτητο.
Η ιδανική αναλογία αέρα/καυσίμου είναι 1:14,7 (δηλαδή για 1 γραμμάριο καυσίμου αναλογούν 14,7 γραμμάρια αέρα) και τότε η καύση χαρακτηρίζεται τέλεια. Πρακτικά, όμως, η επίτευξη αυτού του η αριθμού ακριβώς δεν είναι εφικτή και έτσι απλώς ονομάζουμε ένα μείγμα φτωχό ή πλούσιο, αν η ποσότητα της καμένης βενζίνης είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη από τον συγκεκριμένο λόγο (1:14,7), αντίστοιχα. Ο αισθητήρας λάμδα, με τη σειρά του, λαμβάνει την πληροφορία ότι το μείγμα είναι π.χ. φτωχό και η διαφορά είναι μικρή σε περιεκτικότητα οξυγόνου σε σχέση με τον αέρα ή το αντίθετο, παράγοντας μια ηλεκτρική τάση η οποία, όπως αναφέραμε, ενημερώνει την ΕCU. Γενικότερα, η ελάχιστη τιμή της τάσης ξεκινά από 0,1 Volt, που δηλώνει ότι υπάρχει περίσσεια ποσότητα οξυγόνου και το μείγμα είναι φτωχό. Αντίθετα, το μείγμα θεωρείται πλούσιο όταν η τάση είναι 0,9 Volt.
H στάνταρ διαδικασία είναι ότι ο εγκέφαλος λαμβάνει και επεξεργάζεται το σήμα από τον αισθητήρα λάμδα και ρυθμίζει την περιεκτικότητα του μείγματος σε βενζίνη. Όταν το σήμα της τάσης είναι χαμηλό, τότε ο ψεκασμός καυσίμου είναι μεγαλύτερος, ενώ όταν το σήμα είναι υψηλό περιορίζεται η παροχή του. Με αυτόν τον τρόπο, μειώνονται οι εκπομπές των ρύπων, η κατανάλωση καυσίμου, ενισχύεται η προστασία του καταλύτη και γενικότερα ο κινητήρας αποδίδει καλύτερα.
Γιατί χαλάει ο αισθητήρας λάμδα;
- Συσσώρευση άκαυστου μείγματος, ακαθαρσιών και υπολειμμάτων στο σύστημα εισαγωγής αέρα.
- Χρήση κακής ποιότητας ή νοθευμένου καυσίμου. Σε αυτήν την περίπτωση, η βλάβη μπορεί να είναι τόσο εκτεταμένη που να χρειαστεί η αντικατάσταση του αισθητήρα.
- Αμέλεια να γίνει αντικατάσταση, όταν προκύψει η ανάγκη, των μπουζί και των άλλων τριγύρω εξαρτημάτων, όπως π.χ. του φίλτρου αέρα, φίλτρου καυσίμου. Έτσι ενδεχομένως να προκαληθεί προβληματική καύση, με αποτέλεσμα να χαλάσει ο αισθητήρας λάμδα.
- Εκτεταμένη χρήση προσθετικών καυσίμου που αφενός παρέχουν προστασία στον κινητήρα, αφετέρου όμως διαφοροποιούν το τελικό μείγμα καυσίμου κι έτσι η συνεχόμενη χρήση τους προκαλεί βλάβη λειτουργικότητας του αισθητήρα λάμδα.
Ενδείξεις ότι ο αισθητήρας λάμδα έχει χαλάσει:
- Ανάβει συνεχώς το λαμπάκι ελέγχου του κινητήρα (Check Engine) στο καντράν. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή η ένδειξη συνδέεται γενικότερα και με άλλες βλάβες που προκαλούν δυσλειτουργία του κινητήρα, όπως μια βλάβη στην αντλία νερού ή τον θερμοστάτη.
- Ασταθές ρελαντί. Σε περίπτωση που παρατηρήσεις ότι οι στροφές του αυτοκινήτου στο ρελαντί δεν είναι σταθερές, τότε ενδεχομένως ο αισθητήρας λάμδα να μην είναι λειτουργικός ή να έχει καεί τελείως. Πιθανότα, να εντοπίσεις ταυτόχρονα μειωμένη ισχύ του κινητήρα ή δυσκολία να πάρει μπρος.
- Υπερβολική κατανάλωση καυσίμου. Ο αισθητήρας οξυγόνου δίνει εντολή για να ρυθμιστεί η ποσότητα μείγματος καυσίμου που χρειάζεται για να λειτουργήσει αποδοτικά το αυτοκίνητο. Σε περίπτωση που έχει βλάβη, το μείγμα δεν θα έχει την ιδανική αναλογία, συνεπώς θα προκύψει αυξημένη κατανάλωση, γιατί θα υπάρχει αρκετή ποσότητα μείγματος που θα είναι άκαυστη. Σε πιο παλιά μοντέλα αυτοκινήτων, αυτό οφειλόταν στο καρμπυρατέρ, αλλά τώρα πλέον όλα τα αυτοκίνητα ελέγχονται από την ECU, στην οποία ο αισθητήρας λάμδα στέλνει τις τιμές. Συνεπώς, σε μία τέτοια περίπτωση, η λύση είναι η αλλαγή του χαλασμένου αισθητήρα.
- Μειωμένη απόδοση του κινητήρα. Ένας μη αποδοτικός κινητήρας που ρετάρει συνεχώς, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων προκύπτει από έναν φθαρμένο αισθητήρα οξυγόνου, γιατί δεν τροφοδοτείται από το κατάλληλο μείγμα για να λειτουργήσει.
- Θορυβώδης λειτουργία κινητήρα. Ένας χαλασμένος αισθητήρας οξυγόνου δεν είναι σε θέση να καθορίσει τα καυσαέρια του αυτοκινήτου στη σωστή τιμή. Συνεπώς, δημιουργούνται μεγάλες ποσότητες επικαθίσεων άνθρακα στον θάλαμο καύσης εξαιτίας του ελλιπούς ελέγχου στο μείγμα καυσίμου/οξυγόνου. Το μείγμα που προκύπτει είναι υπεύθυνο για τους θορύβους στον κινητήρα εξαιτίας της μη ισορροπημένης περιεκτικότητάς του.
- Βγαίνει καπνός μαύρου χρώματος από την εξάτμιση. Συνήθως αν δεις καπνό με μαύρο χρώμα ή άκαυστη βενζίνη να βγαίνει από την εξάτμιση είναι συνέπεια ενός χαλασμένου αισθητήρα οξυγόνου. Επειδή δυσλειτουργεί, έχει αποστείλει λανθασμένες τιμές τιμές στην ECU του αυτοκινήτου κι έτσι υπάρχει λανθασμένη αναλογία μείγματος καύσης. Σε περίπτωση που δεις λευκό καπνό, να θυμάσαι ότι δεν σχετίζεται καθόλου με τον αισθητήρα λάμδα, αλλά με άλλα προβλήματα του αυτοκινήτου.
- Έντονη οσμή από την εξάτμιση. Αν από την εξάτμιση αναδύεται πολύ έντονη μυρωδιά βενζίνης ή μια οσμή σαν θείο, συνήθως αυτό προκύπτει από τα υπολείμματα του μαύρου καπνού που έβγαινε από εξάτμιση ως συνέπεια του ελαττωματικού αισθητήρα λάμδα. Βέβαια, αυτή η ένδειξη βλάβης μπορεί να σηματοδοτεί και κάποια άλλη δυσλειτουργία του αυτοκίνητο, όπως βλάβη των μπεκ πετρελαίου ή κάποιου άλλου συστήματος, που εμπλέκεται στην καύση.
- Βλάβη του καταλύτη. Οι καταλύτες είναι σημαντικό τμήμα του συστήματος εκπομπής ρύπων ενός αυτοκινήτου και έχουν εξίσου σημαντικό ρόλο με τους αισθητήρες οξυγόνου. Η λειτουργία του καταλύτη βασίζεται στην εναλλαγή πλούσιου και φτωχού μείγματος, επομένως ελέγχουν την ποσότητα του οξυγόνου στα καυσαέρια και περιορίζουν τους εκπεμπόμενους ρύπους. Όμως, η σωστή λειτουργία ενός καταλύτη προϋποθέτει τη σωστή λειτουργία του αισθητήρα λάμδα! Για τον λόγο αυτό, επομένως, ένας χαλασμένος καταλύτης υποδεικνύει ότι έχει χαλάσει ο αισθητήρας λάμδα.
Πόση διάρκεια ζωής έχει ο αισθητήρας λάμδα;
Γενικά, ένας αισθητήρας λάμδα έχει διάρκεια ζωής περίπου 7 με 10 χρόνια ή γύρω στα 180.000 χλμ, ενδεχομένως και περισσότερο, ανάλογα με το στυλ, τις συνθήκες και τη συχνότητα οδήγησης.Τείνει, επομένως, να έχει μεγάλη διάρκεια ζωής, εκτός από περιπτώσεις που έχει π.χ. χρησιμοποιηθεί νοθευμένο καύσιμο. Σε περίπτωση που αντιληφθείς ότι ό αισθητήρας οξυγόνου έχει χαλάσει, μη συνεχίσεις να οδηγείς, καθώς αυτό μόνο θα χειροτερέψει την κατάσταση! Εκτός του ότι η εκπομπή των ρύπων από το αυτοκίνητο θα είναι αυξημένη επιβαρύνοντας την ατμοσφαιρα, ο κινητήρας μπορεί να υποστεί εκτεταμένη βλάβη εξαιτίας της λανθασμένης αναλογίας του μείγματος αέρα/καυσίμου. Το καλύτερο είναι άμεσα να απευθυνθείς σε ένα εξειδικευμένο συνεργείο και να αλλάξεις τον αισθητήρα.
Πηγές:
Πληροφορίες σχετικά με τη λειτουργία του αισθητήρα λάμδα στο όχημα – euantallaktika.gr
Ποια είναι τα σφάλματα του αισθητήρα λάμδα – actualidadmotor.com
