Μια μεγάλη ευρωπαϊκή έρευνα αποκάλυψε ότι δότης σπέρματος, ο οποίος χωρίς να το γνωρίζει έφερε γενετική μετάλλαξη που αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο καρκίνου, έχει αποκτήσει τουλάχιστον 197 παιδιά σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ορισμένα από αυτά τα παιδιά έχουν ήδη χάσει τη ζωή τους, ενώ μόνο μια μικρή μειοψηφία από όσους κληρονόμησαν τη μετάλλαξη θα αποφύγει τον καρκίνο στο μέλλον.
Το σπέρμα δεν διατέθηκε σε κλινικές του Ηνωμένου Βασιλείου, ωστόσο το BBC επιβεβαίωσε ότι ένας «πολύ μικρός» αριθμός βρετανικών οικογενειών, που ενημερώθηκαν, χρησιμοποίησαν το σπέρμα κατά τη διάρκεια θεραπείας γονιμότητας στη Δανία. Η ευρωπαϊκή τράπεζα σπέρματος της Δανίας, που το διέθετε, εξέφρασε τη «βαθύτερη κατανόησή της και αναγνώρισε ότι σε ορισμένες χώρες το σπέρμα χρησιμοποιήθηκε για τη γέννηση υπερβολικά πολλών παιδιών».
Ο δότης, που ξεκίνησε να δίνει σπέρμα το 2005 όταν ήταν φοιτητής, ήταν υγιής και πέρασε τον απαραίτητο έλεγχο. Ωστόσο, τμήμα του DNA του είχε μεταλλαχθεί πριν ακόμη γεννηθεί, επηρεάζοντας το γονίδιο TP53, το οποίο αποτρέπει τη μετατροπή των κυττάρων σε καρκινικά. Το μεγαλύτερο μέρος του σώματός του δεν φέρει τη βλαβερή μετάλλαξη, όμως έως και 20% των σπερματοζωαρίων του την περιέχουν.
Όσα παιδιά συλλαμβάνονται από αυτά τα σπερματοζωάρια έχουν τη μετάλλαξη σε κάθε κύτταρο, μια κατάσταση γνωστή ως σύνδρομο Li Fraumeni, που συνοδεύεται από έως και 90% πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου, συχνά στην παιδική ηλικία, καθώς και του κινδύνου για καρκίνο του μαστού στις γυναίκες. Όπως είπε η καθηγήτρια γενετικής, Κλερ Τέρνμπουλ, η διάγνωση είναι «καταστροφική» και απαιτεί ετήσιες μαγνητικές τομογραφίες και υπερηχογραφήματα, ενώ πολλές γυναίκες αφαιρούν προληπτικά τους μαστούς τους.
Μπλοκαρίστηκε ο δότης – Πώς αντέδρασαν οι γονείς
Η τράπεζα σπέρματος μπλόκαρε άμεσα τον δότη μόλις εντοπίστηκε το πρόβλημα. Ωστόσο, γιατροί που είχαν διαπιστώσει κρούσματα καρκίνου σε παιδιά που είχαν συλληφθεί με το σπέρμα του παρουσίασαν την υπόθεση στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Ανθρώπινης Γενετικής. Από 67 γνωστά παιδιά, 23 είχαν τη μετάλλαξη και 10 είχαν ήδη καρκίνο. Σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες, ο αριθμός των παιδιών που γεννήθηκαν από τον δότη ανέρχεται σε τουλάχιστον 197, ωστόσο είναι άγνωστο πόσα έχουν κληρονομήσει τη μετάλλαξη.
Μητέρα από τη Γαλλία ενημερώθηκε ότι η 14χρονη κόρη της έχει τη μετάλλαξη. Δηλώνει ότι δεν κατηγορεί τον δότη, αλλά θεωρεί απαράδεκτο ότι της δόθηκε σπέρμα με σοβαρό κίνδυνο για την υγεία.
Το σπέρμα είχε διανεμηθεί σε 67 κλινικές σε 14 χώρες. Παρότι δεν πωλήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι Αρχές της Δανίας ενημέρωσαν τη Ρυθμιστική Αρχή Γονιμότητας (HFEA) ότι Βρετανίδες είχαν ταξιδέψει στη Δανία για θεραπεία. Ο επικεφαλής της HFEA, Πίτερ Τόμσον, δήλωσε ότι οι γυναίκες ειδοποιήθηκαν.
Σε χώρες όπως το Βέλγιο, όπου ο περιορισμός είναι έξι οικογένειες ανά δότη, ο συγκεκριμένος δότης χρησιμοποιήθηκε από 38 γυναίκες, οι οποίες απέκτησαν 53 παιδιά. Παρά τις ανησυχίες, ειδικοί δηλώνουν ότι τέτοια περιστατικά είναι εξαιρετικά σπάνια και ότι οι κλινικές προσφέρουν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα ελέγχου από τον φυσικό προγραμματισμό, όπως αναφέρει το δημοσίευμα του BBC.
