Η Καινοτομία ως Πρόσχημα: Ένας Κόμβος Συγκεντρωτισμού αντί για Ανάπτυξη
Σε μια Περιφέρεια όπου οι καινοτόμες επιχειρήσεις δεν έχουν λάβει μέχρι σήμερα ούτε ένα ευρώ δημόσιας στήριξης, η Περιφερειακή Αρχή πανηγυρίζει για έναν «Κόμβο Καινοτομίας» που έρχεται, με καθυστέρηση, αλλοιωμένο περιεχόμενο και έντονο συγκεντρωτισμό.
Έξι (6) χρόνια μετά τη βίαιη απολιγνιτοποίηση, πέντε (5) χρόνια από την έναρξη του τρέχοντος ΕΣΠΑ, τέσσερα (4) χρόνια από την έγκριση του Προγράμματος Δίκαιης Μετάβασης και δύο (2) χρόνια μετά την ανάληψη καθηκόντων της Περιφερειακής Αρχής Αμανατίδη:
- δεν έχει προκηρυχθεί ούτε μία πρόσκληση για καινοτόμες επιχειρήσεις,
- η χρηματοδότηση της καινοτομίας δεν υφίσταται καν σε ΕΣΠΑ και ΔΑΜ,
- η απορρόφηση του 1 δισ. ευρώ του Προγράμματος Δίκαιης Μετάβασης παραμένει στο 2%.
Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, Υπουργός και Περιφερειάρχης εμφανίστηκαν να αλληλοσυγχαίρονται, επειδή –με καθυστέρηση δύο (2) ετών– η Περιφέρεια υπέβαλε για έγκριση σχέδιο νόμου για τον λεγόμενο Κόμβο Καινοτομίας Δυτικής Μακεδονίας.
Έναν Κόμβο που παρουσιάστηκε ως η «δεύτερη Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας», αλλά τελικά κατέληξε να είναι μία Διεύθυνση του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης (ΠΤΑ), με κόστος 8,5 εκατ. ευρώ και με μια υπερσυγκεντρωτική διοικητική δομή.
Στη δομή αυτή:
- Συμμετέχουν 13 Φορείς και 2 Υπηρεσίες,
- Μόνο 7 Φορείς έχουν αποφασιστικό ρόλο,
- Και ο Περιφερειάρχης προΐσταται –όλως τυχαίως– στους 3 από αυτούς (Περιφέρεια, ΠΤΑ, ΑΝΚΟ).
Την ίδια ώρα:
- Τα Επιμελητήρια (ΤΕΕ, ΓΕΩΤΕΕ, ΟΕΕ) αποκλείονται από κάθε ουσιαστικό ρόλο,
- Ο θεσμικός ρόλος της ΠΕΔ και του Πανεπιστημίου υποβαθμίζεται,
- Οι Αντιπεριφερειάρχες παρακάμπτονται,
- Και ο «συμβουλευτικός ρόλος» μοιράζεται ως παρηγοριά.
Ιδιαίτερα προβληματικό είναι και το θεσμικό ατόπημα της διαδικασίας.
Το σχέδιο νόμου υποβλήθηκε στις 23/12/2025 και στη συνέχεια ήρθε προς συζήτηση στο Περιφερειακό Συμβούλιο, δηλαδή πρώτα κατατέθηκε και μετά ζητήθηκε η έγκριση του Σώματος.
Ο λόγος είναι σαφής: η Περιφερειακή Αρχή άλλαξε πλήρως την αρχική πρόταση.
Σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό (Ιούλιος 2024), ο Κόμβος Καινοτομίας επρόκειτο να συσταθεί ως ανεξάρτητη Ανώνυμη Εταιρεία ή εταιρεία χαρτοφυλακίου, με μετόχους το Πανεπιστήμιο, τα Επιμελητήρια, τα ΕΒΕ, την ΠΕΔ και το ΕΚΕΤΑ, με δικό του Διοικητικό Συμβούλιο και πραγματική αυτονομία στη διαχείριση των πόρων για την καινοτομία, κατά τα πρότυπα της Αλεξάνδρειας Ζώνης Καινοτομίας Θεσσαλονίκης.
Αντί αυτού, επιλέχθηκε ένα μοντέλο που:
- διοχετεύει τα πρώτα 8,5 εκατ. ευρώ όχι στις επιχειρήσεις, αλλά στο Δημόσιο και σε Φορείς, για κτίρια, εξοπλισμούς και συμβάσεις,
- κατευθύνει επιπλέον ~ 70 εκατ. ευρώ ξανά στο Δημόσιο και σε Φορείς, σε κτίρια, εξοπλισμούς και προσλήψεις,
- προσθέτει τρία νέα αχρείαστα επίπεδα γραφειοκρατίας, με στόχο να περνούν όλα από τον Περιφερειάρχη
- και αναπαράγει ένα υπερσυγκεντρωτικό σύστημα σε βάρος της ισόρροπης περιφερειακής ανάπτυξης.
Και το πιο ανησυχητικό: ακόμη κι αν όλα προχωρήσουν χωρίς νέες καθυστερήσεις, θα απαιτηθούν τουλάχιστον δύο (2) ακόμη χρόνια μέχρι να φτάσουν –αν φτάσουν– πόροι στις επιχειρήσεις. Μέχρι τότε, πολλές από αυτές δεν θα υπάρχουν.
Η καινοτομία στην παραγωγή δεν μπορεί να περιμένει άλλο. Δεν χτίζεται με καθυστερήσεις, διοικητικούς μηχανισμούς και συγκεντρωτισμό, αλλά με άμεση στήριξη της πραγματικής οικονομίας και εμπιστοσύνη στις δημιουργικές δυνάμεις του τόπου.
Για τον Συνδυασμό ΕΛΠΙΔΑ
Γεωργία Ζεμπιλιάδου
Περιφερειακή Σύμβουλος – Επικεφαλής
