Σε τροχιά διαρκούς επιδείνωσης βρίσκεται το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας, καθώς οι γεννήσεις υπολείπονται σημαντικά των θανάτων, με την εικόνα να γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική εκτός μεγάλων αστικών κέντρων.
Όπως επισημαίνει στην ΕΡΤ ο διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, Βύρων Κοτζαμάνης, το ζήτημα δεν περιορίζεται σε εθνικό επίπεδο, αλλά αποκτά ιδιαίτερη ένταση σε τοπικές κοινωνίες, κυρίως σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές, όπου η πληθυσμιακή συρρίκνωση είναι πιο έντονη.
Διπλάσιοι οι θάνατοι από τις γεννήσεις
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία για το 2026 αποτυπώνουν τη σοβαρότητα της κατάστασης, καθώς στους πρώτους μήνες του έτους οι θάνατοι είναι περίπου διπλάσιοι από τις γεννήσεις. Σε αρκετές μικρές δημοτικές κοινότητες, μάλιστα, δεν καταγράφεται ούτε μία γέννηση μέσα σε ολόκληρη τη χρονιά.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι οι αναφορές για εκατοντάδες δήμους χωρίς γεννήσεις χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία, καθώς αφορούν κυρίως μικρούς πληθυσμιακά οικισμούς και όχι μεγάλους δήμους στο σύνολό τους.
Ρίζες της κρίσης εδώ και δεκαετίες
Η δημογραφική επιδείνωση δεν αποτελεί πρόσφατο φαινόμενο. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι ρίζες της εντοπίζονται ήδη από τη δεκαετία του 1980, όταν άρχισε να καταγράφεται σταθερή μείωση των γεννήσεων. Σημαντικό ρόλο παίζει τόσο η μείωση των γεννήσεων ανά οικογένεια όσο και η συρρίκνωση του πληθυσμού σε ηλικία τεκνοποίησης. Είναι χαρακτηριστικό ότι από περίπου 145.000 γεννήσεις ετησίως τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, η Ελλάδα έχει φτάσει σήμερα σε περίπου 65.000.
Οι αλλαγές στο αξιακό σύστημα και στον τρόπο ζωής έχουν επίσης επηρεάσει τις δημογραφικές τάσεις. Τα ζευγάρια πλέον αποκτούν λιγότερα παιδιά, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται περίπου στο 1,5 παιδί ανά οικογένεια, σημαντικά χαμηλότερα σε σχέση με το παρελθόν.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η «αντίστροφη μέτρηση» έχει ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες και ότι το δημογραφικό εξελίσσεται σε μία από τις πιο κρίσιμες προκλήσεις για την Ελλάδα τα επόμενα χρόνια. Η συνδυασμένη επίδραση χαμηλών γεννήσεων, γήρανσης του πληθυσμού και περιφερειακών ανισοτήτων διαμορφώνει ένα σύνθετο πρόβλημα, που απαιτεί μακροπρόθεσμες πολιτικές και ουσιαστικές παρεμβάσεις.
