Γενικά: Χτισμένος σε υψόμετρο 840 μ. στις υπώρειες του Βερμίου, στη διαδρομή Κοζάνη, Δρέπανο, Κοιλάδα, Τετράλοφος, Ρυάκι, Άγιος Δημήτριος, Ακρινή. Πλησιέστεροι οικισμοί Κλείτος, Χαραυγή, Άγιος Δημήτριος, Πτελεών. Με την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923 εδώ εγκαταστάθηκαν 210 οικογένειες από το Αδάπαζαρ της Νικομήδειας. Ο οικισμός ηλεκτροδοτήθηκε το 1969 και το 1970 υδροδοτήθηκε με εσωτερικό δίκτυο.
Σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από τον οικισμό βρίσκονται 2 ανεξερεύνητα σπήλαια. Εκεί οι κάτοικοι έκαναν δύο εικονοστάσια αφιερωμένα στον Άγιο Γεώργιο και στην Ανάληψη, όπου και πραγματοποιείται πανήγυρη. Οι προσκυνητές αφιερώνουν διάφορα ρούχα σύμφωνα με παλαιοχριστιανικό έθιμο.
Ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Ελλησπόντου. Μαζί με τον οικισμό Προφήτης Ηλίας (κάτοικοι το 2011 δεκαπέντε) αποτελούν την Τοπική κοινότητα Ακρινής.
Με την απογραφή που πραγματοποιήθηκε από την Ελληνική Στατιστική Αρχή το 2011 από τους 71 κατοικημένους οικισμούς που απογράφηκαν στο Δήμο Κοζάνης η Ακρινή ως προς τον πληθυσμό βρισκόταν στην 12η θέση.
Αρχαιολογικά: Κατά καιρούς βρέθηκαν διάφορα αρχαιολογικά ευρήματα Αλεξανδρινών χρόνων. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η εύρεση και παράδοση από την περιοχή ενός αγαλματίου Δία με επιγραφή. Παράσταση Δία και επιγραφή Διί Υψίστω υπάρχει και σε αναθηματική στήλη που επίσης παραδόθηκε από την Ακρινή. Τέλος σε Τρίτη αναθηματική στήλη αναφέρονται οι Αιγύπτιοι θεοί Σάραπις, Ίσιδα και Άνουβις (Κωνσταντίνος Μοσχάκης www.mouseioaianis.gr).
Εκπαίδευση: Μονοτάξιον μεικτόν Ινόμπαση, διδακτήριο πρώην τουρκική ιδιωτική οικία είναι διώροφη, αποτελείται από δύο αίθουσες και δύο δωμάτια χαμηλά και στενόχωρα (25 Οκτ. ως 9 Νοεμ.1924 ΑΒΕ 70 ΣΑΕ 73).
Το διδακτήριον επισκευασθέν και μεταρρυθμισθέν κατέστη καταλληλότατον Επίπλωσις πενιχρά. Μαθητές άρρενες 48. Θήλεις 39, κάτοικοι 540. Δημοδιδάσκαλος Χαρίτων Παπαδόπουλος διορισμένος στο σχολείο από το 1925 (Σχολικό έτος 1926-27 ΑΒΕ 70 ΣΑΕ73).
Διδακτήριο παλιό. Στον πάνω όροφο μία αίθουσα παραδόσεως ευρύχωρη και ένα μικρό δωμάτιο για γραφείο. Στον κάτω όροφο υπάρχει μια αίθουσα διδασκαλίας και έτερα τρία δωμάτια σκοτεινά χρησιμοποιούμενα ως αποθήκη. Μαθητές Α΄70, 42, 33, 29, 20, 13. (19/10/37).
Σχολικός κήπος υπάρχει 6 στρεμμάτων καλώς περιφραγμένο, ο οποίος κατά τα 4 στρέμματα σπέρνεται με σιτηρά και τα έτερα θα οργανωθούν σε σχολικό κήπο (19/10/38).
Διδάσκαλοι: Μαντζαρίδης Κων/νος εκ Δρεπάνου, 1913, πτυχιούχος 5/ξίου διδασκαλείου (Ακρινή 38)
Τσαγγαλίδης Χρήστος εκ Τραπεζούντος (Λεβέντης), 1887, απολυτήριον Γυμνασίου Τραπεζούντος. (Ακρινή 37)
Ιερά: Ενοριακός ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (1936). Αγίας Μαρκέλλας 1970, Αγίου Γεωργίου στη Σπηλιά της Ακρινής, το οποίο λειτουργούσε επί Τουρκοκρατίας με προσκυνητές Τούρκους. Αγίου Κων/νου 1971, ανηγέρθη δίπλα από παλαιοχριστιανικό δάπεδο του 6ου αιώνα. Εκκλησάκι Αναστάσεως του Κυρίου και Αγίου Δημητρίου. Αγίου Κοσμά του Αιτωλού 1990.
Κοινοτικά: Σύσταση της κοινότητας στις 31/12/1918 με έδρα τον οικισμό Ινέοβα. Στις 1/2/1927 μετονομάζεται σε Ακρινή. Στις 14/11/42 αποσπάται από την επαρχία Εορδαίας του νομού Κοζάνης και υπάγεται στην επαρχία Κοζάνης του νομού Κοζάνης. Στις 4/12/1997 προσαρτάται στο δήμο Ελλησπόντου.
Το κ. σ Ακρινής στις 19-5-1929 με πρόεδρο τον Ιωάννη Καραφυλλίδη ψηφίζει κονδύλιον 1000 δραχμών υπέρ ανεγέρσεως του Τρούλου του Παναγίου Τάφου του ελληνικού ναού της Αναστάσεως (60/1699).
Το κ.σ Ακρινής στις 9-7-1930 με πρόεδρο το Γεώργιο Ελευθεριάδη σχετικά με το κοινοτικό βοσκολίβαδο στη θέση Βέη Βουνάρη και τη διεκδίκηση μέρους του από το Χατζη Γώγο κατοίκου Βεροίας όρισε ως δικηγόρο τον Κωνσταντίνο Τσιτσελίκη (60/1880).
Ο πρόεδρος της κοινότητας Ακρινής Παρασκευάς Τσαουσίδης στις 28-2-39 σχετικά με τους οφειλέτες κοινοτικών εισφορών της κοινότητας αναφέρει στο Νομάρχη ότι επειδή οι κάτοικοι της κοινότητός μου, είναι εις ελεεινή κατάσταση και στερούνται οικονομικώς και υποφέρουν από ψωμί, καταπιέζονται και προσωποκρατούνται παρά των οργάνων της χωροφυλακής δεν μπορούν να εξοφλήσουν τα χρέη των και τους φέρνουν εις τα κρατητήρια.
Δια ταύτα παρακαλεί θερμώς να διατάξει την αναστολή της είσπραξης των κοινοτικών χρεών των οφειλετών της κοινότητας έως τον Αλωνισμό το μήνα Αύγουστο, όπου θα δυνηθούν να εξοφλήσουν.
Αποζημίωση προέδρου: Υπόμνημα Ευσταθίου Ευθυμιάδου κατοίκου κοινότητος Ακρινής στις 3-3-1939. Δια καθυστερούμενες αποζημιώσεις του ως προέδρου της κοινότητας. Προς το Νομάρχη Κοζάνης (60/1699).
«Λαμβάνω την τιμήν να παρακαλέσω υμάς όπως ευαρεστούμενοι μας ακούσητε ευμενώς και καθώς πάντοτε ως πατήρ αποδώσητε το δίκαιον.
Κύριε Νομάρχα
Εις τας εννέα του μηνός Μαρτίου 1937 ο τέως Νομάρχης Κοζάνης κ. Βλαχόπουλος ελθών εις την κοινότητά μας δια κοινοτικάς διαφοράς και διενέξεις του Συμβουλίου το μεν τότε Συμβούλιον διέλυσε, εμέ δε κατόπιν κοινής υποδείξεως με ώρισεν πρόεδρον τριμελούς επιτροπής. Εγώ όμως είμαι ήσυχος γεωργός γνωρίζων δε κατά βάθος τας απαιτήσεις των συγχωριανών μου και τα καθήκοντα του προέδρου θέλησα ν’ αρνηθώ την τοιαύτην υπηρεσίαν, αλλά προ της εμμονής του πλήθους και του κ. Νομάρχου υπήκουσα.
Εξυπηρέτησα ούτω την κοινότητα επί τρίμηνον. Από 1ην Μαρτίου έως 31 Μαΐου ότε υμείς κρίνοντες ως άδικον την διάλυσιν του Συμβουλίου τους επαναφέρατε απαλλάσσοντες ταυτοχρόνως και εμέ από μίαν δύσκολον υπηρεσίαν η οποία εκλόνισε την οικονομικήν μου ζωήν. Έκτοτε παρήλθεν ολόκληρος διετία και δεν ηδυνήθην να εισπράξω τας μηνιαίας μου αποζημιώσεις εκ 1606 δρχ. ήτοι … δρχ. μηνιαίως ως ο σχετικός προϋπολογισμός της κοινότητας 1937-38.
Με αυτό το ποσόν ίσως θα μπορούσα να επανέλθω κ. Νομάρχα εις οικονομικό λογαριασμό. Άλλως καθίσταται προβληματική η θέση μου. Φαντασθείτε είμαι 55 ετών πρώην δημοδιδάσκαλος άνευ ουδεμίας κρατικής αρωγής.
Η υγεία εκλονίσθη σοβαρώς ως εκ του επαγγέλματος. Είμαι δε επί πλέον πατήρ 7 τέκνων ανηλίκων και προστάτης μιας χήρας αδελφής με κλήρον τελείως άχρηστον λόγω του αγόνου του εδάφους. Το κοινοτικό συμβούλιο ως ήτο δίκαιον και γνωρίζων την οικογενειακήν μου κατάστασιν εψήφισε την ως άνω αποζημίωσίν μου αλλ’ ηκυρώθη υφ’ υμών ως δήθεν το εν λόγω ποσόν επιβαρύνει τον Σύνδεσμον των κοινοτήτων. Αλλ’ η υπηρεσία μου ως προέδρου της κοινότητος δεν έχει καμία σχέσιν με το Σύνδεσμον. Πιστεύω όμως ότι θα έχη γίνη λάθος εκ παραδρομής και το οποίον θα επιλύσητε υμείς του οποίου η ευθυκρισία και δικαιοσύνη βοά ανά τον Νομόν μας.
Κύριε Νομάρχα
Λυπηθήτε έναν τίμιον αλλ’ασθενή και πτωχόν πατέρα ο οποίος έφθασε σε απόγνωσιν. Η φιλοτιμία μου θα με ωθήση εις μέτρα εις βάρος της ζωής μου και της οικογενείας μου. Τελευταίως επικαλούμαι την φιλάνθρωπον καρδίαν υμών και τα ευγενικά σας αισθήματα όπως λυπηθήτε με και τα τέκνα μου και εγκρίνητε την σχετικήν απόφασιν αποζημιώσεώς μου ανακουφίζοντες ούτω μίαν πτωχήν οικογένειαν ήτις και θα ευγνωμονή υμάς αιωνίως
Ο υπομιμνήσκων».
Οικονομία: Τα εύφορα χωράφια απαλλοτριώθηκαν από τη ΔΕΗ λόγω του υπάρχοντος λιγνίτη, πρώτη ύλη για τη λειτουργία των θερμοηλεκτρικών εργοστασίων. Κάτω από τα σπίτια του οικισμού δεν υπάρχει λιγνίτης και δεν επισπεύδεται η μετεγκατάσταση του οικισμού όπως το επιζητούν οι κάτοικοι. Σε απόσταση 500 μέτρων γίνονται οι αποθέσεις τέφρας και χωμάτων από τη ΔΕΗ.
Φιλοξενία προσφύγων: Ο πρόεδρος της κοινότητας Γ. Σαριανίδης με έγγραφο στο Νομάρχη στις 29-8-45 αναφέρει ότι το έτος 1941 οι κάτοικοι του χωριού έλαβαν προς διατροφή παίδες του Πατριωτικού Ιδρύματος Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Ερυθρού Σταυρού. Σύμφωνα με την κατάσταση φιλοξενήθηκαν οι παρακάτω 36 παίδες:
α/α παιδιά, διεύθυνση, κηδεμόνες που φιλοξένησαν
1.Στογιάνη Γεωργία Χρίστος, Μιχαλιτσίου ιατρού 41, Τσαναξίας Χαράλαμπος
2.Βαλεγρίου Ανέστης Ανδρέας, Παλαιολόγου 2, Τσαναξίας Ιωάννης Σάββας
3. Νικολαΐδου Ελευθερία Κώστας, Αργυρουπόλεως 25, Τσαναξίας Κλεάνθης Σάββας
4. Ζαρκάδη Ελένη, Ελευθεροπόλεως 5, Τσαναξίας Κων\νος Π.
5. Καζάκου Κατίνα, Σκράλη 20, Δενεσίδης Κων\νος Βα
6. Δαδουλάκης Ιωάν. Νικόλαος, Αμπελώνων 36, Δενεσίδης Ιωάννης Βα
7.Βαρουσιάδης Δημήτριος Μι, Αδοκίδου 37, Τσανακτσίδης Γεώργιος Σάβ
8. Δαδουλάκης Γεώργιος Ιωάννης, Αμπελώνων 36, Τσανακτσίδης Θεόδωρος Βα
9. Βαρουσιάδου Αθανάσιος Μιχ., Αδοκίδου 37, Τσανακτσίδου Μυροφόρ Πα
10. Μαυρομάτης Γεώργιος Ιω, Επταπυργίου 30, Πουτογλίδης Αναστάσιος Ιω
11. Παπουτσάκης Κων\νος Δημ., Περαία 380 Ε΄, Πουτογλίδης Κων\νος Γεωρ.
12. Ευανθία Αθανασίου Δημητρίου, Α.Δημητρίου192, Τσαναξίδης Ιωάννης Βαρ.
13. Μαυροπούλου Διαμαντή Δημ., Ά.Τούμπα Α.Μαρίνης 16, Καραφυλλίδης Γεώργιο Κων.
14. Κόκα Βαρβούρα Σταμάτη, Σμύρνης 217, Παπαδόπουλος Σάββας
15. Γιαννακοπούλου Ιω Γεωργίου, Βογατσικού 6, Τόγκας Δημήτριος
16. Σαμαρά Γεωργία Χρίστο, Συγγρού 44, Αποστολίδου Μάλαμα
17. Τσαμούρης Ιωάννης Γεώργιος, Αμύντα 8, Αντωνιάδης Θεόδωρος
18. Γουλιέλμου Σταυρούλα, Συνοικισμός Λεβαντή 8, Καζαντζίδης Γεώργιος Χαρ
19. Κύρου Ιωάννης Γεώργιος, Μανουσιαγιανάκη 30, Τουτοντσίδης Γεώργιος
20. Καλφέλη Δημήτριος Κων., Συν. Κ.Τούμπα, Τσανακτσίδης Ευστάθιος
21. Ανδρέου Παναγιώτης Λεωνίδα, Τριανδρία. Α.Διάκου 6, Ευθυμιάδης Ιωάννης
22. Κύρου Εμμανουήλ Γεώργ., Μανουσουγιανάκη 30, Ελευθεριάδης Ιορδάνης
23. Ανδρέου Βύρωνος Λεωνίδα, Τριανδρία.Α.Διάκου 6, Κερικλίδης Ιωάννης
24. Καρκαλέτσας Γεώργιος Σωτ, Επταπύργιο 20, Τσαβδαρίδου Φωτεινή Ιορ.
25. Καρκαλέτσα Αλεξάνδρα Σω, Επταπύργιο 20, Τσαβδαρίδης Παντελής
26. Παπαδόπουλος Νίκος, Καυκάσου 11, Σαριανίδης Γεώργιος Α.
27. Μιχαηλίδης Εμμανουήλ, Α.Δημητρίου 158, Πούτογλου Γεώργιος Ιωά
28. Ζαφειράκης Βασίλειος, Ρ.Φεραίου 193, Θωμαΐδης Ιωάννης
29. Καρεκλάν Θεόδωρος Βασ., Βλ. Γαβριηλίδου 120, Αθανασιάδης Παύλος
30. Μιχαηλίδης Δημήτριος Μιχαήλ, Αρμενοπούλου 7, Σισμανίδης Ιωάννης
31. Κατσαούνης Πέτρος Θεόδ., οδός Ι 63, Τόγκος Ηλίας
32. Μιχαηλίδης Δημήτριος Μιχ, Αρμενοπούλου 7, Σισμανίδης Γεώργιος
33. Γουλιέλμου Μαρίκα Ιωάννης, Συν. Λεβαντή 8, Κυρικλίδης Θεόδωρος
34. Αρχοντής Φώτιος Γεώρ. Μετεώρων 22, Παπαδόπουλος Γεώργιος Κ
35. Καγιατσή Εριφύλη Αθανασίου, Προσφ. συν. Σδηροδ., Κυρικλίδης
Παύλος
36. Παπουτσάκης Ιωάννης, Περαία 380 Ε, Πουτογλίδης Κων\νος
Πληθυσμός: 1913=703. 1920= 906 1928= 552 1940=974. 1951=882. 1961=1921. 1971=790. 1981=1047. 1991=1163. 2001=1128. 2011=960.
Σύλλογοι: Αθλητικός Σύλλογος «Απόλλων»
Ποντιακός Σύλλογος
Ο Νομάρχης στις 6-4-1936 με έγγραφο στον πρόεδρο Πρωτοδικών διαβιβάζει 123 φακέλους Σωματείων και ζητά τη διαγραφή των καθότι ταύτα δεν υφίστανται μεταξύ αυτών ο Γυμναστικός Σύλλογος «η Άπτερος Νίκη» Ακρινής.
