Νέα διάσταση λαμβάνουν οι τηλεφωνικές απάτες με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης (AI), καθώς οι κυβερνοεγκληματίες αξιοποιούν πλέον τεχνολογία κλωνοποίησης φωνής (voice cloning) για να μιμούνται με εντυπωσιακή ακρίβεια συγγενικά πρόσωπα και να αποσπούν χρήματα από τα θύματά τους.
Η τεχνολογία επιτρέπει στους απατεώνες να δημιουργούν ψεύτικες φωνές που ακούγονται σχεδόν ίδιες με εκείνες ενός παιδιού, συζύγου ή άλλου συγγενή, κάνοντας τις απάτες πολύ πιο πειστικές και δυσκολότερες στον εντοπισμό.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ελίζαμπεθ Μπενζ από το Μπάφαλο της Νέας Υόρκης, η οποία περιέγραψε στο BBC τη στιγμή που πίστεψε ότι ο 16χρονος γιος της κινδύνευε.
Όπως αφηγήθηκε, δέχθηκε τηλεφώνημα στο οποίο άκουσε μια φωνή που έμοιαζε απόλυτα με εκείνη του γιου της να κλαίει και να της λέει ότι ένας φίλος του είχε σκοτωθεί. Αμέσως μετά, ένας άγνωστος άνδρας ανέλαβε τη συνομιλία, ισχυριζόμενος ότι είχε σκοτώσει τον φίλο του παιδιού και απειλώντας πως ο γιος της θα ήταν το επόμενο θύμα, εάν δεν παρέδιδε 7.500 δολάρια σε συγκεκριμένο σημείο.
Η γυναίκα πανικοβλήθηκε και ξεκίνησε να ακολουθεί τις οδηγίες των δραστών, μέχρι που ο άλλος γιος της κατάφερε να επικοινωνήσει με τον αδελφό του και να επιβεβαιώσει ότι ήταν ασφαλής και παρακολουθούσε ποδοσφαιρικό αγώνα. Η φωνή που είχε ακούσει η μητέρα του ήταν προϊόν τεχνητής νοημοσύνης.
Οι ειδικοί προειδοποιούν
Οι ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια εκτιμούν ότι τέτοιου είδους απάτες θα πολλαπλασιαστούν τα επόμενα χρόνια, καθώς τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης γίνονται ολοένα πιο προσιτά και εύχρηστα.
Ο Χάνι Φαρίντ, συνιδρυτής της εταιρείας GetReal Security και διεθνώς αναγνωρισμένος ειδικός στις τεχνολογίες deepfake, τονίζει ότι οι πολίτες πρέπει να είναι προετοιμασμένοι:
«Δεν πρόκειται για ένα υποθετικό σενάριο. Αυτές οι απάτες πραγματοποιούνται ήδη σε όλο τον κόσμο», σημειώνει, εξηγώντας ότι οι εγκληματίες εκμεταλλεύονται τον αιφνιδιασμό και τον φόβο για να οδηγήσουν τα θύματα σε βιαστικές αποφάσεις.
Η «μυστική λέξη» ως ασπίδα προστασίας
Μία από τις βασικές συστάσεις των ειδικών είναι κάθε οικογένεια να συμφωνήσει εκ των προτέρων σε μια μυστική λέξη ή φράση, γνωστή μόνο στα στενά μέλη της.
Η λέξη αυτή μπορεί να χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, ώστε να επιβεβαιώνεται η ταυτότητα του ατόμου που τηλεφωνεί.
Ωστόσο, όπως δείχνει και η εμπειρία της Ελίζαμπεθ Μπενζ, ακόμη και όσοι έχουν υιοθετήσει αυτό το μέτρο μπορεί να μην το θυμηθούν τη στιγμή του πανικού.
Τα τρία σημάδια που «προδίδουν» την απάτη
Ο δικηγόρος Γκάρι Σίλντχορν, ο οποίος έπεσε και ο ίδιος θύμα deepfake απάτης, επισημαίνει τρία βασικά χαρακτηριστικά που εμφανίζονται σχεδόν σε όλες αυτές τις υποθέσεις:
- οι δράστες πιέζουν το θύμα να ενεργήσει άμεσα, χωρίς χρόνο για σκέψη,
- ζητούν πληρωμές με δύσκολα ανιχνεύσιμους τρόπους, όπως Bitcoin, δωροκάρτες ή μετρητά,
- επιχειρούν να απομονώσουν το θύμα, αποτρέποντάς το από το να επικοινωνήσει με άλλα πρόσωπα.
Από την πλευρά του, ο συνιδρυτής της Adaptive Security, Μπράιαν Λονγκ, υπογραμμίζει ότι η γνώση δεν αρκεί από μόνη της.
Όπως επισημαίνει, οι πολίτες πρέπει να εκπαιδευτούν ώστε να αντιδρούν ψύχραιμα όταν δεχθούν μια ύποπτη κλήση, να επιβεβαιώνουν την ταυτότητα του συνομιλητή τους με εναλλακτικό τρόπο και να μην προχωρούν ποτέ σε αποστολή χρημάτων υπό καθεστώς πίεσης.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες οι απώλειες από διαδικτυακές απάτες ανήλθαν το 2025 σε περίπου 148,2 δισ. δολάρια, εκ των οποίων 6,3 δισ. αποδίδονται σε απάτες που αξιοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη, με τους ειδικούς να προειδοποιούν ότι η συγκεκριμένη μορφή εγκληματικότητας αναπτύσσεται με εκθετικούς ρυθμούς.
