Πριν από οποιαδήποτε θριαμβολογία, η Περιφερειακή Αρχή οφείλει να διεκδικήσει σαφείς και δεσμευτικές απαντήσεις για το ενεργειακό, περιβαλλοντικό και οικονομικό αποτύπωμα της επένδυσης.
Ο Περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας έσπευσε να χαρακτηρίσει «κορυφαία εξέλιξη» υπογραφής Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ ΔΕΗ και Amazon Web Services για τη δημιουργία data center στον Άγιο Δημήτριο.
Ωστόσο, πανηγυρίζει για μια επένδυση για την οποία, δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί οι οριστικές συμφωνίες, οι οικονομικοί όροι, η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, οι ακριβείς ενεργειακές και υδατικές ανάγκες, ούτε ο αριθμός των μόνιμων θέσεων εργασίας.
Η επίσημη ανακοίνωση της ΔΕΗ περιγράφει με σαφήνεια τις δικές της δεσμεύσεις: αρχική εγκατάσταση ισχύος 300 MW, δυνατότητα επέκτασης έως 1 GW, μακροχρόνια μίσθωση, γη, κτίρια, ενεργειακές υποδομές και ηλεκτρική ενέργεια και νερά.
Η ΔΕΗ θα αναπτύξει και θα παραχωρήσει τις εγκαταστάσεις και η Amazon, έναντι ενοικίου, θα εγκαταστήσει και θα λειτουργεί τον εξοπλισμό πληροφορικής.
Για τη Δυτική Μακεδονία, όμως, τα κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
Η μελέτη ενεργειακών αναγκών που εκπονήθηκε από την PwC για την Κοινωνία της Πληροφορίας υπολογίζει, ενδεικτικά, μόλις 40 εργαζομένους ανά data center, συμπεριλαμβανομένων μηχανικών, τεχνικού προσωπικού και προσωπικού ασφαλείας.
Την ίδια στιγμή, η ίδια μελέτη χρησιμοποιεί επενδυτικό κόστος της τάξης των 10 εκατ. ευρώ ανά MW υπολογιστικής ισχύος.
Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν μια κρίσιμη παράμετρο: πρόκειται για επενδύσεις ιδιαίτερα υψηλής έντασης κεφαλαίου και ενέργειας, χωρίς αντίστοιχη ένταση μόνιμης απασχόλησης.
Επομένως, όποιος καλλιεργεί προσδοκίες για μαζική δημιουργία θέσεων εργασίας οφείλει να παρουσιάσει συγκεκριμένες και μετρήσιμες συμβατικές δεσμεύσεις και όχι γενικές αναφορές σε ένα «τεχνολογικό οικοσύστημα».
Υπάρχει ένα ακόμη κρίσιμο τεχνικό ζήτημα.
Εάν τα 300 MW αφορούν την ισχύ λειτουργίας του υπολογιστικού εξοπλισμού, η συνολική ηλεκτρική κατανάλωση της εγκατάστασης θα είναι υψηλότερη, καθώς απαιτείται επιπλέον ενέργεια για ψύξη και για τη λειτουργία των λοιπών υποδομών.
Ανάλογα με την τεχνολογία που θα επιλεγεί, η συνολική ισχύς μπορεί να διαμορφωθεί περίπου στα 360–450 MW, ενώ η ετήσια κατανάλωση μπορεί να κυμανθεί περίπου μεταξύ 3,15 και 3,94 δισ. kWh.
Η μελέτη της PwC εκτιμά ότι το 2034 η ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των data centers στην Ελλάδα θα μπορούσε να φτάσει τις 6–10 TWh και, στο ακραίο σενάριο ταχείας ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, τις 23 TWh. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, οι 23 TWh αντιστοιχούν περίπου στο 44% της σημερινής ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, η οποία κινείται γύρω στις 52 TWh.
Σε πλήρη ανάπτυξη και συνεχή λειτουργία, ένα data center ισχύος 1 GW θα μπορούσε να καταναλώνει έως 8,76 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως — ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο ένα έκτο της σημερινής ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρισμού ολόκληρης της χώρας.
Δεν συζητάμε, επομένως, για μια απλή επιχειρηματική εγκατάσταση, αλλά για μια νέα κατηγορία αδιάλειπτου βιομηχανικού φορτίου, με επιπτώσεις εθνικής κλίμακας στο ηλεκτρικό σύστημα, στα δίκτυα, στην αποθήκευση και στο κόστος εξισορρόπησης.
Αυτό καθιστά απολύτως αναγκαία τη δημοσιοποίηση του ενεργειακού σχεδιασμού, των όρων τροφοδοσίας και των απαιτούμενων νέων μονάδων παραγωγής και αποθήκευσης.
Ποιος θα εξασφαλίζει την ηλεκτρική ενέργεια όλο το 24ωρο;
Οι μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ δεν απαντούν από μόνες τους στο βασικό ερώτημα της επάρκειας της σημερινής και προγραμματιζόμενης παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, όπως και τις απαιτήσεις σταθερότητας του δικτύου.
Γιαυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία και η συζήτηση που έχει ανοίξει δημόσια η ίδια η κυβέρνηση, δια του Πρωθυπουργού, για την πιθανή ένταξη μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων — SMRs — στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα, με βασικό επιχείρημα την ανάγκη για σταθερή και προβλέψιμη ισχύ.
Δεν υπάρχει σήμερα δημόσιο στοιχείο που να συνδέει το συγκεκριμένο data center με εγκατάσταση SMR στη Δυτική Μακεδονία. Γι’ αυτό ακριβώς απαιτείται καθαρή απάντηση:
Έχει εξεταστεί, άμεσα ή έμμεσα, ένα τέτοιο ενδεχόμενο στο πλαίσιο του ενεργειακού σχεδιασμού της περιοχής;
Εάν ναι, η κυβέρνηση οφείλει να το γνωστοποιήσει με σαφήνεια.
Εάν όχι, οφείλει να παρουσιάσει με σαφήνεια, ποιο ακριβώς ενεργειακό μείγμα, ποιες μονάδες και ποια συστήματα αποθήκευσης θα εξασφαλίζουν την αδιάλειπτη λειτουργία μιας εγκατάστασης που μπορεί να φτάσει έως και το 1 GW.
Η πυρηνική ενέργεια δεν μπορεί να εμφανιστεί εκ των υστέρων ως «αναπόφευκτη» τεχνική λύση σε ένα φορτίο που προηγουμένως εγκαταστάθηκε χωρίς ολοκληρωμένο δημόσιο ενεργειακό σχεδιασμό.
Και το νερό;
Ανάλογη σαφήνεια απαιτείται και για τις υδατικές ανάγκες.
Σύμφωνα με τη σχετική μελέτη, ένα data center ισχύος 100 MW μπορεί να καταναλώνει από περίπου 240.000 έως 1,5 εκατ. κυβικά μέτρα νερού ετησίως, ανάλογα με την τεχνολογία ψύξης.
Για μια εγκατάσταση 300 MW 300 MW, η επιλογή της τεχνολογίας ψύξης μπορεί να σημαίνει διαφορά εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού τον χρόνο.
Γι’ αυτό απαιτούμε να δημοσιοποιηθούν:
- η τεχνολογία ψύξης που θα χρησιμοποιηθεί,
- η ακριβής πηγή υδροδότησης,
- η εκτιμώμενη ετήσια κατανάλωση,
- οι ανάγκες σε περιόδους αιχμής,
- και οι σωρευτικές επιπτώσεις στη λεκάνη απορροής.
Και κυρίως στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, πρέπει να εκπονηθεί ολοκληρωμένη μελέτη της φέρουσας ικανότητας του υδατικού συστήματος, η οποία θα εξετάζει τις επιπτώσεις στην ύδρευση, στην αγροτική παραγωγή, στα οικοσυστήματα και στον τουρισμό.
Η Δυτική Μακεδονία δεν μπορεί να παραχωρεί φυσικούς πόρους, γη και ενεργειακές υποδομές εν λευκώ, ιδιαίτερα όταν η κλιματική κρίση μεταβάλλει τα υδατικά δεδομένα και μειώνει τις διαθέσιμες παροχές.
Μέσα σε αυτό το κενό κρίσιμων στοιχείων, ο πανηγυρισμός του Περιφερειάρχη δεν αποτελεί ενημέρωση ούτε περιφερειακή πολιτική. Αποτελεί πολιτική προκατάληψη υπέρ ενός σχεδίου πριν αυτό αξιολογηθεί περιβαλλοντικά, ενεργειακά και κοινωνικοοικονομικά.
Η ανάπτυξη δεν κρίνεται από το μέγεθος μιας εταιρικής ανακοίνωσης. Κρίνεται από τις επιπτώσεις της επένδυσης στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία στο πραγματικό κοινωνικοοικονομικό κόστος και το πραγματικό όφελος που αφήνει στον τόπο, τις θέσεις εργασίας που δημιουργεί, την προστασία του περιβάλλοντος και τις δεσμεύσεις που εξασφαλίζει για την κοινωνία.
Ζητούμε άμεση συζήτηση στο Περιφερειακό Συμβούλιο και δημόσια παρουσίαση του πλήρους φακέλου του έργου από τη ΔΕΗ και την κυβέρνηση.
Να μιλήσουμε με στοιχεία, διαφάνεια, και δεσμεύσεις.
Και να πάρουμε αποφάσεις που θα βάζουν πάνω από τα κέρδη των επιχειρηματικών κολοσσών της τεχνητής νοημοσύνης και της ΔΕΗ, την τοπική κοινωνία, τις ανάγκες της και το περιβάλλον που αυτή θα κληθεί να ζήσει.
Για την Παράταξη «ΕΛΠΙΔΑ»
Γεωργία Ζεμπιλιάδου
Περιφερειακή Σύμβουλος – Επικεφαλής
