Οι πρόσφατες δημόσιες δηλώσεις του προέδρου της ΔΕΥΑΚ καθιστούν αναγκαία μια πληρέστερη ενημέρωση των καταναλωτών για τις παλαιές οφειλές και τις συνέπειες της υπογραφής μιας ρύθμισης. Στις δηλώσεις του στο kozan.gr στις 28 Σεπτεμβρίου 2026, ο κ. Παναγιώτης Ματιάκης ανέφερε ότι προβλέπονται έως 60 έντοκες δόσεις και ότι δεν ισχύει πλέον η δυνατότητα εξόφλησης χωρίς προσαυξήσεις. Αναφέρθηκε επίσης στην επιδίωξη νομοθετικής παρέμβασης για έως 100 δόσεις ειδικά στην τηλεθέρμανση· πρόκειται για πρόταση αλλαγής και όχι για ήδη διαθέσιμη δυνατότητα, σύμφωνα με το συγκεκριμένο δημοσίευμα.
Οι πληροφορίες αυτές επηρεάζουν άμεσα νοικοκυριά και επαγγελματίες που καλούνται να αποφασίσουν πώς θα αντιμετωπίσουν συσσωρευμένα χρέη. Η ενημέρωση, όμως, χρειάζεται να περιλαμβάνει και ένα προηγούμενο, κρίσιμο ερώτημα: ποιο ποσό εξακολουθεί να οφείλεται νόμιμα και τι ακριβώς αναγνωρίζει ο καταναλωτής με την υπογραφή του;
Η ΔΕΥΑΚ δικαιούται να διεκδικεί τις νόμιμες απαιτήσεις της. Αντίστοιχα, ο καταναλωτής δικαιούται να ζητήσει αναλυτικά στοιχεία και να προβάλει τεκμηριωμένες αντιρρήσεις για παλαιές χρεώσεις. Ο έλεγχος αυτός είναι ιδιαίτερα σημαντικός όταν ένας λογαριασμός εμφανίζει απλώς ένα συνολικό «παλαιό υπόλοιπο», χωρίς επαρκή ανάλυση της προέλευσής του.
Το ζήτημα έχει ήδη απασχολήσει τη Δικαιοσύνη. Με την υπ’ αριθ. 136/2024 απόφαση του τότε Ειρηνοδικείου Κοζάνης έγινε εν μέρει δεκτή η παραγραφή παλαιών απαιτήσεων της ΔΕΥΑΚ. Στη συγκεκριμένη υπόθεση, η επιχείρηση ζητούσε, με το τελικό αγωγικό της αίτημα, 19.968,23 ευρώ πλέον τόκων, ενώ το δικαστήριο επιδίκασε 6.500,12 ευρώ, με τους νόμιμους τόκους επί των επιμέρους μη παραγεγραμμένων οφειλών. Η διαφορά μεταξύ του αιτούμενου και του επιδικασθέντος κεφαλαίου ανέρχεται σε 13.468,11 ευρώ. Η απόφαση είναι πρωτόδικη, έχει προσβληθεί με έφεση και δεν είναι τελεσίδικη. Συνεπώς, η τελική έκβαση παραμένει ανοικτή και κάθε άλλη υπόθεση απαιτεί αυτοτελή εξέταση.
Πέρα από τη δικαστική οδό, συγκεκριμένη διαδικασία προβλέπει πλέον και ο ν. 5314/2026, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το άρθρο 271 παρ. 1 ορίζει ρητά ότι τα άρθρα 510 και 511 εφαρμόζονται και στις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το άρθρο 511 για τη διαγραφή παραγεγραμμένων απαιτήσεων. Προβλέπει ότι, στο τέλος κάθε οικονομικού έτους, η ταμειακή υπηρεσία συντάσσει πρωτόκολλο διαγραφής των βεβαιωμένων οφειλών για τις οποίες έχει συμπληρωθεί η νόμιμη προθεσμία είσπραξης. Το πρωτόκολλο υπογράφεται από τον ταμία και τον προϊστάμενο οικονομικών υπηρεσιών και ακολουθεί ενημέρωση των χρηματικών καταλόγων. Πρόκειται, επομένως, για υπηρεσιακή διαδικασία με συγκεκριμένα βήματα.
Το άρθρο 510 προβλέπει, κατά κανόνα, δύο διαφορετικές πενταετείς προθεσμίες: για τη βεβαίωση, από το τέλος του έτους γένεσης της οφειλής, και για την είσπραξη, από το τέλος του έτους βεβαίωσης. Υπάρχουν εξαιρέσεις και λόγοι αναστολής ή διακοπής. Για τις παλαιές απαιτήσεις χρειάζεται επίσης έλεγχος του εφαρμοστέου διαχρονικού δικαίου. Η ηλικία ενός χρέους από μόνη της δεν αρκεί για να θεωρηθεί παραγεγραμμένο.
Εδώ βρίσκεται και μια ουσιώδης διευκρίνιση σε σχέση με τις δηλώσεις για τις προσαυξήσεις: η απαλλαγή από επιβαρύνσεις ως ευεργέτημα μιας ρύθμισης είναι διαφορετικό ζήτημα από τη διαγραφή απαίτησης για την οποία συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις παραγραφής. Η ενημέρωση ότι δεν παρέχεται πλέον ένα συγκεκριμένο ευεργέτημα ρύθμισης δεν απαντά στο ερώτημα αν κάθε χρέωση παραμένει νόμιμα απαιτητή.
Η πρακτική αξία της επανεξέτασης παλαιών χρεώσεων φάνηκε και στην περίπτωση των προστίμων ΚΟΚ του Δήμου Κοζάνης, στην ανάδειξη της οποίας συνέβαλε η τεκμηριωμένη παρέμβασή μου ως εκπροσώπου του ΚΕΠΚΑ Δυτικής Μακεδονίας. Μετά και τις παρεμβάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, εγκρίθηκε η διαγραφή 349.331,93 ευρώ λόγω εκπρόθεσμης βεβαίωσης. Μαζί με τις μεταγενέστερες διαγραφές προστίμων ΚΟΚ, με τις ιδιαίτερες αιτιολογίες καθεμιάς, το συνολικό ύψος των εγκεκριμένων διαγραφών ανήλθε σε 559.541,63 ευρώ — περισσότερο από μισό εκατομμύριο ευρώ.
Η περίπτωση αυτή αφορά διαφορετικό νομικό πλαίσιο από τις απαιτήσεις της ΔΕΥΑΚ. Αναδεικνύει, ωστόσο, πόσο ουσιαστικό οικονομικό αποτέλεσμα μπορεί να έχει ο έλεγχος της νομιμότητας παλαιών βεβαιώσεων. Δείχνει επίσης γιατί η υπηρεσία που τηρεί το αρχείο χρειάζεται να εξετάζει συστηματικά τις χρεώσεις που διεκδικεί.
Για τον καταναλωτή, ο χρόνος αυτού του ελέγχου έχει ιδιαίτερη σημασία. Κατά το άρθρο 272 του Αστικού Κώδικα, η έγγραφη συμβατική αναγνώριση ήδη παραγεγραμμένης απαίτησης μπορεί να είναι έγκυρη ακόμη και χωρίς γνώση της παραγραφής. Το άρθρο 276 επιτρέπει επίσης την παραίτηση από παραγραφή που έχει ήδη συμπληρωθεί. Επομένως, μια ανεπιφύλακτη υπογραφή μπορεί, ανάλογα με το περιεχόμενό της, να στερήσει ουσιαστική προστασία από τον οφειλέτη.
Πριν από την υπογραφή ρύθμισης παλαιών οφειλών, είναι συνεπώς σκόπιμο ο καταναλωτής:
- Να ζητήσει πλήρη καρτέλα, με χωριστή αναφορά σε κεφάλαιο, τόκους, προσαυξήσεις, περιόδους κατανάλωσης και πληρωμές.
- Να ζητήσει τις πράξεις βεβαίωσης, τα αποδεικτικά κοινοποίησης και τα συγκεκριμένα στοιχεία στα οποία στηρίζεται τυχόν ισχυρισμός περί διακοπής ή αναστολής της παραγραφής.
- Να υποβάλει συγκεκριμένο αίτημα ελέγχου και, όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις, διαγραφής των σχετικών ποσών.
- Να ελέγξει τους όρους αναγνώρισης και παραίτησης πριν υπογράψει, επιδιώκοντας σαφή αντιμετώπιση των αμφισβητούμενων χρεώσεων στο ίδιο το κείμενο της συμφωνίας.
Μια γενική φράση «με επιφύλαξη παντός δικαιώματος» δεν εξασφαλίζει από μόνη της προστασία, ιδίως όταν συνυπάρχει με ρητή αναγνώριση ολόκληρου του χρέους. Χρειάζεται εξατομικευμένος έλεγχος. Παράλληλα, το αίτημα ενημέρωσης ή επανεξέτασης δεν αναστέλλει αυτομάτως μέτρα είσπραξης ή δικαστικές προθεσμίες, ενώ οι τρέχουσες, μη αμφισβητούμενες υποχρεώσεις πρέπει να εξυπηρετούνται με σαφή προσδιορισμό των ποσών που εξοφλούνται.
Η ΔΕΥΑΚ οφείλει να οργανώσει τον έλεγχο των παλαιών καρτελών, να δώσει τεκμηριωμένες απαντήσεις και να εφαρμόσει τη διαδικασία διαγραφής όπου πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις. Η εμπειρία των διαγραφών του Δήμου και η συγκεκριμένη δικαστική υπόθεση καθιστούν αυτή τη συζήτηση απολύτως πρακτική. Ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει τι ρυθμίζει, πώς προκύπτει το ποσό και ποια δικαιώματα επηρεάζει η υπογραφή του.
