Αφορμή για αυτή μου την επιστολή, αποτελεί το άρθρο του αγαπητού μου φίλου και συναδέλφου Μηχανικού Αλεξάνδρου Τζιόλα.
Το συγκεκριμένο άρθρο, με τίτλο <<Η ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ του γεφυριού του ΠΑΣΑ στον Αλιάκμονα>> , δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα σας στις 22 Μαρτίου 2021.
Επειδή είχα προσωπική εμπλοκή στην προσπάθεια ή καλύτερα στη μη προσπάθεια της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας να ασχοληθεί με την αναστήλωση του ιστορικού αυτού γεφυριού, αισθάνομαι την ανάγκη, έστω και καθυστερημένα, να αναφερθώ στην αρνητική μου αυτή εμπειρία.
Λίγο καιρό μετά την κατάρρευση του επίσης ιστορικού γεφυριού της Πλάκας στον Άραχθο ποταμό, διάβασα σε εφημερίδα το άρθρο που σας επισυνάπτω, όπου αναφέρεται η προσφορά του Μετσόβιου Πολυτεχνείου να εκπονήσει δωρεάν όλες τις απαραίτητες μελέτες, για την αναστύλωση του γεφυριού. Σε άλλο άρθρο διάβασα ότι ο Ηπειρώτης στην καταγωγή αλευροβιομήχανος κος Λούλης, ιδιοκτήτης των μύλων Αγίου Γεωργίου του Βόλου, ανέλαβε την χρηματοδότηση της όλης κατασκευής.
Με αφορμή λοιπόν τα παραπάνω επισκέφθηκα τον τότε Αντιπεριφερειάρχη Γρεβενών κοΣημανδράκο και του πρότεινα κάτι ανάλογο για τι γεφύρι του Πασά. Δηλαδή να στείλει η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας (επειδή το γεφύρι βρίσκεται στα όρια των περιφερειακών ενοτήτων Γρεβενών και Κοζάνης και άρα αφορά και τις δύο) μια επιστολή στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, όπου θα ζητά την συνδρομή του για την εκπόνηση των μελετών, αξιοποιώντας την ευγενή άμιλλα που υπάρχει ανάμεσα στα δύο Ιδρύματα. Για την χρηματοδότηση της κατασκευής, του ανέφερα ότι θα μπορούσαν να βρεθούν πολλοί χορηγοί μεταξύ των οποίων και η Νέα Ζηλανδία. Είχα πληροφορηθεί ότι, σε μια εκδήλωση για τη νίκη στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, ο Πρέσβης της Νέας Ζηλανδίας υποσχέθηκε ότι η χώρα του θα βοηθήσει στην αποκατάσταση του γεφυριού μια και οι σαμποτέρ που το ανατίναξαν, κατά την υποχώρηση των συμμάχων, ήταν Νεοζηλανδοί.
Ο κος Σημανδράκος μου ανέφερε ότι δεν γνωρίζει το συγκεκριμένο γεφύρι και μου ζήτησε το τηλέφωνό μου για να το επισκεφθούμε μαζί. Μετά περίπου ένα μήνα τον συνάντησα τυχαία μπροστά στο Ρολόι, σε κάποια κινητοποίηση των μαθητών (δεν θυμάμαι ποια), την οποία στήριζε και η Περιφέρεια. Μου ανέφερε ότι επισκέφθηκε το γεφύρι και ανέθεσε στο Τεχνικό Επιμελητήριο Γρεβενών να επιληφθεί του θέματος μαζί και με κάποια άλλα γεφύρια της περιοχής που χρίζουν επισκευών. Παραπονέθηκα γιατί δεν με ειδοποίησε να το επισκεφθούμε μαζί και του επεσήμανα ότι το Τεχνικό Επιμελητήριο, ειδικά το τοπικό, δεν έχει την δυνατότητα και τις γνώσεις να ασχοληθεί με ένα τόσο δύσκολο έργο. Καταλήξαμε στο να περιμένουμε τα συμπεράσματα του Τεχνικού Επιμελητηρίου που θα παρουσιαζόταν σε μια ημερίδα. Φανταστείτε την έκπληξή μου όταν, στην ημερίδα, δεν έγινε η παραμικρή αναφορά στο γεφύρι του Πασά, παρά μόνο σε τέσσερα άλλα γεφύρια που παρουσίαζαν πολύ μικρά προβλήματα.
Γεμάτος θυμό, εξέφρασα τηναγανάκτηση μου για την αντιμετώπιση του θέματος, στον Περιφερειακό Σύμβουλο της συμπολίτευσης, Δασκαλόπουλο Αντώνιο. Μου απάντησε ότι ο ίδιος, προσωπικά, ενδιαφέρεται να κάνουμε κάτι για την αποκατάσταση του συγκεκριμένου γεφυριού. Αποφασίσαμε να συντάξουμε μια επιστολή (εγώ ανέλαβα το τεχνικό τμήμα της ) την οποία θα υπέγραφε ο τότε Περιφερειάρχης κος Καρυπίδης και με την οποία θα ζητούσε η Περιφέρεια την συνδρομή τουΑριστοτέλειου Πανεπιστήμιου για την εκπόνηση των μελετών. Πράγματι ο κος Δασκαλόπουλος υπέβαλλε την επιστολή στην γραμματεία της περιφέρειας, για υπογραφή, και ενημέρωσε τον κο Καρυπίδη.
Πέρασαν, αν θυμάμαι καλά, περίπου τέσσερεις μήνες και η επιστολή παρέμενε στην γραμματεία για υπογραφή, με την δικαιολογία ότι υπήρχαν πολύ πιο σοβαρά θέματα προς αντιμετώπιση, όπως το θέμα της απολιγνιτοποίησης της Περιφέρειας και του μέλλοντος της ΔΕΗ!! Κάποια στιγμή ο κος Δασκαλόπουλος πήγε προσωπικά την επιστολή στον Περιφερειάρχη και απαίτησε την υπογραφή της.
Φανταστείτε την ευχάριστη έκπληξή μας, όταν σε σύντομο χρονικό διάστημα έφτασε η θετική απαντητική επιστολή του Πρύτανη, την οποία σας επισυνάπτω. Άμεσα ήρθαμε σε επαφή μαζί του και οριστικοποιήσαμε εύκολα μια συνάντηση στο γεφύρι γιατί, σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο Πρύτανης και ο Αντιπρύτανης θα συμμετείχαν σε ένα διεθνές συνέδριο στη Βλάστη Κοζάνης.
Πράγματι συναντηθήκαμε στο γεφύρι, ο Πρύτανης κος Μήτκας, ο Αντιπρύτανης, ο κος Δασκαλόπουλος και εγώ. Άνθρωποι πολύ απλοί, ευγενικοί και πρόθυμοι να βοηθήσουν. Μας διαβεβαίωσαν ότι σύντομα θα είχαμε νέα τους. Σε σύντομο χρονικό διάστημα επισκεφθήκαμε ξανά το γεφύριμαζί με τον Καθηγητή, Πολιτικό ή ΑρχιτέκτοναΜηχανικό, κο Μακάριο Τριαντάφυλλο, υπεύθυνο μεταπτυχιακού προγράμματος, με θέμα την αναστήλωση νεότερων μνημείων. Μαζί του ήταν και μια ομάδα μεταπτυχιακών φοιτητών. Πιάσανε αμέσως δουλειά για την Αρχιτεκτονική αποτύπωση του γεφυριού. Μετά από κάποιες μέρες ξαναεπισκεφθήκαμε το γεφύρι μαζί με κάποιον άλλο Καθηγητή, Τοπογράφο Μηχανικό ( μου διαφεύγει το όνομά του ) και την ομάδα φοιτητών του. Ξεκίνησαν άμεσα την τοπογραφική αποτύπωση του χώρου και του γεφυριού. Ήταν φθινόπωρο του 2017. Το πρόγραμμα θα διαρκούσε δύο έτη, δηλαδή θα ολοκληρωνόταν το καλοκαίρι του 2019. Κατά τακτά χρονικά διαστήματα επικοινωνούσαμε με τον κο Μακάριο. Μας ζητούσε κάποιες πληροφορίες και εμείς με την σειρά μας τον ρωτούσαμε για την πρόοδο του προγράμματος.
Έτσι πέρασαν τα δύο χρόνια. Το καλοκαίρι του 2019 ο κος Μακάριος μας ενημέρωσε ότι το πρόγραμμα πήρε παράταση μέχρι τις αρχές του 2020. Εντωμεταξύ μεσολάβησαν οι Περιφερειακές εκλογές. Άλλαξε η Περιφερειακή Αρχή και ο κος Δασκαλόπουλος επανεκλέγει Περιφερειακός Σύμβουλος της αντιπολίτευσης. Για τον λόγο αυτό ατόνησε και η παρακολούθηση του θέματος. Στα τέλη του 2020 επικοινωνήσαμε για τελευταία φορά με τον κο Μακάριο. Μας ζήτησε συγνώμη για την καθυστέρηση του προγράμματος, λόγω κορονοϊού και μας διαβεβαίωσε ότι οι μελέτες βρίσκονται στο τελικό στάδιο.
Στις αρχές του 2021, σκέφθηκα να ενημερώσω τον νέο Αντιπεριφερειάρχη κο Γιάτσιο για το όλο θέμα. Τον επισκέφθηκα στο γραφείο του και έθεσα υπόψη του την επιστολή του πρώην Πρύτανη ( είχαν μεσολαβήσει εκλογές στο πανεπιστήμιο και άλλαξε η Πρυτανική Αρχή ) προς τον πρώην Περιφερειάρχη κο Καρυπίδη. Άκουσε με ενδιαφέρον το όλο θέμα και συμφώνησε ότι η αλλαγή των διοικήσεων δεν επηρεάζει την συνέχεια που πρέπει να έχουν οι κάθε είδους Αρχές. Με διαβεβαίωσε ότι θα κάνει ότι περνάει από το χέρι του για την προώθηση του ζητήματος.
Μετά από περίπου ένα μήνα ξανα επισκέφθηκα τον κο Γιάτσιο. Με πληροφόρησε ότι έχει ήδη εγγράψει στον προϋπολογισμό της Περιφέρειας δαπάνη 70.000 Ευρώ για την πληρωμή μελετών. Επιπλέον ενημέρωσε για το θέμα την Υπουργό Πολιτισμού κα Μενδώνη κατά την επίσκεψή της στα Γρεβενά πριν λίγες μέρες. Την κα Υπουργό συνόδευε ο Περιφερειάρχης Ηπείρου κος Καχριμάνης, γνώστης της αποκατάστασης του γεφυριού της Πλάκας. Και οι δύο τον παρότρυναν να απευθυνθεί στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο για την εκπόνηση των μελετών, όπως έγινε και με το γεφύρι της Πλάκας. Αντέτεινα ότι έτσι πάνε χαμένες οι μελέτες που επί σχεδόν τέσσερα χρόνια εκπονεί το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο και επιπλέον φοβάμαι ότι η ενέργεια αυτή θα προκαλέσει την δυσφορία της Πρυτανείας του.
Εδώ τελειώνει η εμπλοκή μου με το ζήτημα του γεφυριού. Δεν μπορώ όμως να μην εκφράσω κάποιες σκέψεις για το όλο θέμα. Έχουμε δύο ιστορικά πέτρινα γεφύρια. Αυτό της Πλάκας κατασκευάστηκε το 1866. Το γεφύρι του Πασά είναι σχεδόν δύο αιώνες παλαιότερο αφού κτίστηκε το 1690! Το πρώτο κατέρρευσε μόλις στις 1 Φεβρουαρίου του 2015. Άμεσα οι αρμόδιοι κίνησαν τις διαδικασίες και η ανακατασκευή του ολοκληρώθηκε σε πέντε χρόνια. Κατέστη επισκέψιμο στις 7 Φεβρουαρίου 2020. Το γεφύρι του Πασά το ανατινάξαν, όπως προανέφερα, Νεοζηλανδοί σαμποτέρ στις 14 Απριλίου 1941. Για ογδόντα ολόκληρα χρόνια βρίσκεται μισογκρεμισμένο και κανείς αρμόδιος από τα Γρεβενά, τη Σιάτιστα ή την Κοζάνη δεν φιλοτιμήθηκε να ασχοληθεί μαζί του. Τώρα, με αφορμή το γεφύρι της Πλάκας, ήταν η χρυσή ευκαιρία να ανακατασκευαστεί επιτέλους. Η συμπεριφορά όμως της προηγούμενης Περιφερειακής Αρχής ( Αντιπεριφερειάρχης Γρεβενών και Περιφερειάρχης ) ήταν επιεικώς απαράδεκτη. Ο νέος Αντιπεριφερειάρχης, που είναι Μηχανικός, έδειξε, προς τιμή του, τελείως διαφορετική συμπεριφορά. Φοβάμαι όμως ότι η λανθασμένη ενέργεια να στραφούμε στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ξαναφέρνει τα πράγματα στο μηδέν. Η ιστορία λοιπόν της ανακατασκευής του ιστορικού μας γεφυριού αποκλίνει πλέον δραματικά από το να είναι παράλληλη με την ιστορία της ανακατασκευής του γεφυριού της Πλάκας. Απεύχομαι να μας οδηγήσει σε συνειρμούς με το επίσης ιστορικό γεφύρι της Άρτας.
Ευχαριστώ για την φιλοξενία.
Παπαδημητρίου Αιμιλιανός
Αρχιτέκτονας
