Η ρύθμιση προβλέπει ότι οι δανειολήπτες θα μπορούν να αιτηθούν διακανονισμό ειδικά για την κύρια κατοικία τους, διαχωρίζοντάς την από τα υπόλοιπα χρέη και την περιουσία τους.
Έως τις αρχές Μάιου αναμένεται να ψηφιστεί η νέα διάταξη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η οποία εισάγει στοχευμένη προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, δίνοντας νέα διέξοδο σε οφειλέτες με «κόκκινα» δάνεια.
Η ρύθμιση προβλέπει ότι οι δανειολήπτες θα μπορούν να αιτηθούν διακανονισμό ειδικά για την κύρια κατοικία τους, διαχωρίζοντάς την από τα υπόλοιπα χρέη και την περιουσία τους. Σε αντίθεση με το ισχύον καθεστώς, όπου η ρύθμιση αφορά το σύνολο των οφειλών προς Δημόσιο, τράπεζες και funds και λαμβάνει υπόψη τη συνολική περιουσιακή κατάσταση, το νέο πλαίσιο εστιάζει αποκλειστικά στην αξία της πρώτης κατοικίας.
Με τη νέα διάταξη, ο οφειλέτης θα έχει τη δυνατότητα να διασώσει την κατοικία του επιτυγχάνοντας χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, προσαρμοσμένες στην αξία του συγκεκριμένου ακινήτου και στα εισοδήματά του. Παράλληλα, η υπόλοιπη περιουσία θα οδηγείται σε ρευστοποίηση μέσω πλειστηριασμών, με τα έσοδα να κατευθύνονται στην αποπληρωμή των υπόλοιπων χρεών.
Βασική αρχή του εξωδικαστικού μηχανισμού παραμένει ότι οι πιστωτές δεν πρέπει να βρεθούν σε χειρότερη θέση σε σχέση με ένα σενάριο πλήρους ρευστοποίησης της περιουσίας. Έτσι, όταν το συνολικό χρέος υπερβαίνει την αξία των περιουσιακών στοιχείων, η οφειλή προσαρμόζεται σε αυτήν και το υπερβάλλον ποσό δύναται να διαγράφεται.
Ενδεικτικά, σε περίπτωση οφειλής 500.000 ευρώ με συνολική περιουσία 300.000 ευρώ, οι πιστωτές διεκδικούν κατ’ ελάχιστον το ποσό αυτό. Εάν όμως τα 200.000 ευρώ αντιστοιχούν στην πρώτη κατοικία και τα υπόλοιπα 100.000 σε άλλα ακίνητα, ο οφειλέτης θα μπορεί να ρυθμίσει το μέρος που αφορά την κατοικία του, ενώ τα υπόλοιπα θα καλυφθούν από την εκποίηση της λοιπής περιουσίας.
Την πρωτοβουλία είχε προαναγγείλει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, τονίζοντας ότι στόχος είναι να καταστεί ο εξωδικαστικός μηχανισμός ένα αποτελεσματικό εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας.
Το νέο μοντέλο παραπέμπει σε βασικές αρχές του νόμου Κατσέλη, ωστόσο επιχειρεί να αποφύγει τις καθυστερήσεις του παρελθόντος, καθώς η διαδικασία θα είναι αυτοματοποιημένη μέσω αλγορίθμου. Ο υπολογισμός της ρύθμισης θα βασίζεται στην εμπορική ή αντικειμενική αξία της κατοικίας –όποια είναι υψηλότερη– χωρίς να συνυπολογίζεται το σύνολο της περιουσίας.
Παράλληλα, προβλέπεται υποχρεωτική εκποίηση της υπόλοιπης περιουσίας, όρος που θα ενσωματώνεται στη σύμβαση αναδιάρθρωσης. Η διαδικασία θα πραγματοποιείται ηλεκτρονικά, επιταχύνοντας την αξιοποίηση ακινήτων που έως σήμερα παρέμεναν ανενεργά στην αγορά.
Ο οφειλέτης θα έχει τη δυνατότητα να αποδεχθεί ή να απορρίψει τη ρύθμιση που προκύπτει. Σε περίπτωση αποδοχής, θα υπογράφεται σύμβαση που θα προβλέπει τη σταδιακή αποπληρωμή της αξίας της πρώτης κατοικίας, με τη διατήρησή της να εξαρτάται από τη συνεπή τήρηση των όρων.
