Το πρώτο βήμα για τη θέσπιση του εθνικού απολυτηρίου έγινε. Ο Εθνικός Διάλογος για το νέο λύκειο ξεκινά μέσα στον Φεβρουάριο και θα διαρκέσει εννέα μήνες.
Αυτό που δεν πρόκειται να αλλάξει, ωστόσο, είναι η διαδικασία των πανελλαδικών εξετάσεων.
Στόχος της κυβέρνησης και του Υπουργείου Παιδείας είναι η αναβάθμιση του λυκείου και τις αξιοπιστίας του απολυτηρίου όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες. Οι πανελλαδικές εξετάσεις δεν καταργούνται τουλάχιστον προς το παρόν, καθώς το σύστημα των πανελλαδικών παραμένει ένα αδιάβλητο σύστημα.
Αυτό που εξετάζεται με το νέο σύστημα – που υπενθυμίζεται ότι είναι προσχέδιο πρότασης- είναι να συνυπολογίζεται ο βαθμός των πανελλαδικών με τις προφορικές και γραπτές επιδόσεις των μαθητών στην Α’ και Β’ λυκείου. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι υπό συζήτηση αλλαγές δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο, αλλά ούτε τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου.
Σύμφωνα με το σχέδιο, οι πανελλαδικές είναι ενσωματωμένες στο Εθνικό Απολυτήριο το οποίο θα είναι και το εισιτήριο για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ουσιαστικά αυτό που αλλάζει είναι ότι η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο δεν θα εξαρτάται από ένα γραπτό διαγωνισμό αλλά από όλη την παρουσία στο λύκειο.
Σχετικά με το πότε θα υπάρξει μια ξεκάθαρη εικόνα των αλλαγών, σημειώνεται ότι η διαδικασία θα ξεκινήσει την προσεχή εβδομάδα στη Βουλή, στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων. Προγραμματίζεται να διαρκέσει εννέα μήνες. Έως τον Οκτώβριο του 2026 αναμένεται η τελική έκθεση της πρότασης.
Ενδεχόμενη εφαρμογή από το σχολικό έτος 2027-28
Σήμα έναρξης των επίσημων διαδικασιών για την υλοποίηση του εθνικού απολυτηρίου έδωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά από σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου.
Πρόκειται ουσιαστικά για νέο σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, που αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από το σχολικό έτος 2027-2028. Στόχος του νέου θεσμού είναι το Λύκειο να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο και να μειωθεί η πίεση των πανελλαδικών εξετάσεων.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι «αυτή η συζήτηση η οποία ουσιαστικά ξεκινά σήμερα είναι μια άσκηση στην οποία πρέπει να μετέχουν όλοι. Πρέπει να μετέχει προφανώς η πολιτεία, η οποία θα βάλει το πλαίσιο του διαλόγου, πρέπει να μετέχουν οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, αλλά και τα ίδια τα παιδιά, οι ίδιοι οι μαθητές, σε έναν κοινό προβληματισμό, όπου θα αποτιμηθούν οι σημαντικές μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί από το 2019 αλλά κυρίως θα μας δοθεί η ευκαιρία να συζητήσουμε για το μέλλον του Λυκείου, για το σχέδιο το οποίο πρέπει να έχει η χώρα γι’ αυτό το οποίο αποκαλούμε “Εθνικό Απολυτήριο”, από τη στιγμή που όλοι αναγνωρίζουμε ότι το Λύκειο δεν πρέπει να είναι απλά ένας στείρος χώρος προετοιμασίας εισαγωγής στο πανεπιστήμιο».
Σύμφωνα με πληροφορίες η συνολική επίδοση των μαθητών και στις τρεις τάξεις του λυκείου σε συνδυασμό με τον βαθμό των πανελλαδικών εξετάσεων θα συνυπολογίζονται στον τρόπο εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Οι αλλαγές θα ισχύσουν από το σχολικό έτος 2027 – 2028 και αφορούν τους μαθητές που φέτος φοιτούν στη Β’ Γυμνασίου.
Στο πλαίσιο του εθνικού διαλόγου οι προτάσεις που αναμένεται να συζητηθούν προβλέπουν ενίσχυση του ρόλου της τράπεζας θεμάτων με το 100% των θεμάτων των ενδοσχολικών εξετάσεων της Α’ και Β΄ Λυκείου να προέρχονται από αυτή. Επίσης αναμένεται να έχουν βαρύτητα στον μέσο όρο του εθνικού απολυτηρίου τόσο ο προφορικός όσο και ο γραπτός βαθμός και των τριών τάξεων ενώ αναζητούνται οι συντελεστές.
Οι πέντε πυλώνες του Εθνικού Απολυτηρίου
Η πρόταση του υπουργείου Παιδείας για το Εθνικό Απολυτήριο και τον νέο τρόπο πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση βασίζεται σε πέντε κεντρικούς πυλώνες, που αφορούν συνολικά το εκπαιδευτικό σύστημα:
- Εκπαιδευτικό περιεχόμενο, ώστε όλοι οι μαθητές να έχουν πρόσβαση σε έναν ισχυρό και κοινό κορμό γνώσεων και δεξιοτήτων.
- Σχολική ζωή, με το σχολείο να λειτουργεί ως κοινότητα μάθησης και κοινωνικής ανάπτυξης, πέρα από την εξεταστική διαδικασία.
- Επιμόρφωση εκπαιδευτικών, με ενιαία, συνεχή και ουσιαστική υποστήριξη στο έργο τους.
- Υποδομές, σχολικές και ψηφιακές, που διασφαλίζουν ίσες ευκαιρίες για όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας.
- Διακυβέρνηση του συστήματος, με σαφείς ρόλους, λογοδοσία και θεσμική συνέχεια
Όπως τονίζεται από το Υπουργείο Παιδείας, η μεταρρύθμιση στοχεύει στη συνολική αναβάθμιση του Λυκείου και στη δημιουργία ενός πιο σύγχρονου, δίκαιου και λειτουργικού εκπαιδευτικού συστήματος, που θα προσφέρει στους μαθητές περισσότερες ευκαιρίες για ουσιαστική μάθηση και προσωπική ανάπτυξη.
Ο διάλογος
Η διαδικασία θα εκκινήσει την προσεχή εβδομάδα στη Βουλή, στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων. Προγραμματίζεται να διαρκέσει εννέα μήνες, με διακριτά στάδια και στόχο την εκπόνηση νομοθετικής πρωτοβουλίας προς το τέλος του έτους.
Όπως τονίστηκε, στη σύσκεψη στο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό, οι υπό συζήτηση αλλαγές δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο, ούτε τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου, ενώ οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται. Πρώτος ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής είναι η Α’ Λυκείου, το σχολικό έτος 2027-2028.
Ο εθνικός διάλογος θα περιστραφεί γύρω από πέντε θεματικούς πυλώνες, υπό την επίβλεψη ισάριθμων υποδομάδων, οι οποίες θα στελεχωθούν από καθηγητές και δασκάλους της τριτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ώστε να επιτευχθεί σύνθεση προτάσεων από όλα τα στάδια της μαθητικής ζωής.
Ο πρώτος πυλώνας αφορά το εκπαιδευτικό περιεχόμενο, περιλαμβανομένου του προγρογράμματος σπουδών, ο δεύτερος τη σχολική ζωή, ο τρίτος την επιμόρφωση και επαγγελματική ανάπτυξη εκπαιδευτικών, ο τέταρτος τις κτηριακές, ψηφιακές και εργαστηριακές υποδομές και ο πέμπτος την διακυβέρνηση.
Συντονιστικό ρόλο θα έχει η ομάδα εθνικού διαλόγου υπό την προεδρία του Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιχάλη Σφακιανάκη, στην οποία θα συμμετέχουν τρεις κοσμήτορες και επιστημονικοί σύμβουλοι επιφορτισμένοι με την οριζόντια παρακολούθηση όλων των πυλώνων.
Κατά τη διάρκεια διυπουργικής σύσκεψης στο Μέγαρο Μαξίμου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε ότι πρόκειται για μια συζήτηση που υπερβαίνει κομματικά και εκλογικά στεγανά και αφορά το μέλλον της εκπαίδευσης και των παιδιών της χώρας.
«Δεν ανήκει το θέμα σε καμία κυβέρνηση αποκλειστικά. Αφορά το μέλλον της πατρίδας μας», τόνισε υπογραμμίζοντας ότι η διαδικασία στοχεύει στην ενίσχυση της αυτοτέλειας του Λυκείου και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων που θα ακολουθούν τα παιδιά σε κάθε επαγγελματική και προσωπική τους πορεία».
Η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, τόνισε ότι ο διάλογος θα είναι εκτεταμένος, θεματικός και ανοιχτός, περιλαμβάνοντας συμμετοχή μαθητών, γονέων, εκπαιδευτικών και φορέων. Στόχος είναι να ενισχυθεί η αξία του απολυτηρίου μέσω δημόσιων και δωρεάν εργαλείων, όπως πιστοποιητικά γλωσσομάθειας και ψηφιακών δεξιοτήτων, και να διαμορφωθεί ένα προφίλ μαθητή που σκέφτεται συνθετικά.
«Οι μεταβολές που γίνονται στον χώρο της μάθησης είναι πραγματικά συγκλονιστικές, συνδέονται άμεσα με τις εξελίξεις στον χώρο της εργασίας. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι ένα παιδί το οποίο θα ξεκινήσει στο προνήπιο φέτος, θα τελειώσει το σχολείο το 2040. Είναι τα παιδιά τα οποία θα ζήσουν “στο πετσί τους” αυτές τις μεγάλες αλλαγές» .
Θέλουμε να δώσουμε άπλετο χρόνο. Θέλουμε να δημιουργήσουμε μία ανεξάρτητη τεχνοκρατική επιτροπή, η οποία θα οργανώσει τον διάλογο αυτό. Χαίρομαι γιατί επικεφαλής της είναι ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, ο κ. Μιχάλης Σφακιανάκης, τον οποίο ευχαριστώ για την προθυμία του και την ανταπόκρισή του σε αυτή την πρόσκληση, αλλά και πρόκληση που του απηύθυνε η Υπουργός.
Και θέλουμε να δώσουμε πολύ χρόνο σε αυτή τη συζήτηση, διότι ιδίως στα θέματα αυτά δεν μπορούν και δεν πρέπει να υπάρχουν αιφνιδιασμοί και όλα πρέπει να προχωρήσουν, κ. Πρύτανη, με ειλικρίνεια, με ανοιχτό πνεύμα, χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς αγκυλώσεις.
Θέλω να τονίσω ότι πρέπει να υπάρχει στο ζήτημα αυτό διάθεση συναίνεσης και θετικής συνεισφοράς, πολύ περισσότερο όταν τουλάχιστον δύο κόμματα, το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, έχουν ταχθεί υπέρ τέτοιων αλλαγών στο παρελθόν.
Αυτό, λοιπόν, το οποίο θέλω να τονίσω σήμερα είναι μια πρόσκληση σε έναν δημιουργικό προβληματισμό. Η κυβέρνηση έχει κάποιες πρώτες απόψεις, έχει κάποιες πρώτες σκέψεις, αλλά απέχει πολύ από το να έχει καταλήξει σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το πώς φανταζόμαστε το Λύκειο του μέλλοντος.
Δεν θέλουμε να προκαταλάβουμε κανέναν. Θέλουμε να ακούσουμε περισσότερο και να μιλήσουμε λιγότερο και ο σκοπός αυτής της άσκησης θα ήταν να μπορούσαμε να φτάναμε προς το τέλος του έτους σε μια νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία θα ήταν ευχής έργον εάν στηριζόταν και από περισσότερα του ενός κόμματος.
Αυτό δεν θα ήταν μια επιτυχία της κυβέρνησης, νομίζω θα ήταν μια επιτυχία συνολικά της Ελλάδας».
Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη σημείωσε ότι «σε κάθε οικογένεια αυτή τη στιγμή, οπουδήποτε στην Ελλάδα, θα πρέπει να της δώσουμε μία υπόσχεση, με συνέπεια και συνέχεια, ότι μπορεί το σχολείο και το Λύκειο να μετράει» και πρόσθεσε ότι θα υπάρχει και μ«ία δημόσια διαβούλευση με ψηφιακό τρόπο, καθώς ξέρουμε ότι τα ζητήματα παιδείας δεν μπορεί να είναι σε κλειστές αίθουσες».
Ο επικεφαλής της ομάδας εθνικού διαλόγου και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιχάλης Σφακιανάκης ανέφερε: «οφείλουμε να θέσουμε σε ράγες σταθερές τα βασικά της παιδείας. Σίγουρα το Λύκειο είναι ένα κομμάτι που είναι σημαντικότατο στην πορεία ενός παιδιού, στα στάδια μόρφωσης που αντιμετωπίζει. Και σίγουρα θα πρέπει να φτάσουμε σε ένα σύστημα το οποίο θα διέπεται από την αξιολόγηση, που η αξιολόγηση αυτή θα έχει αποτελεσματικότητα, θα είναι δίκαιη, θα είναι σταθερή. Ευελπιστούμε να έχει και την ευρύτερη δυνατή συναίνεση αυτό το σύστημα, έτσι ώστε να μην παρατηρείται το φαινόμενο ότι αλλάζει μια κυβέρνηση και αλλάζει πολιτική στην παιδεία. Η πολιτική στην παιδεία πρέπει να είναι εθνική πολιτική.
Υπάρχουν διεθνή δεδομένα τα οποία θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Υπάρχουν οι νέες τεχνολογίες τις οποίες θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Και, προφανώς, όλα αυτά μπορούν να δράσουν βοηθητικά».
Ρεπορτάζ: Ελίνα Κολύβα
