Ριζική αναμόρφωση στη χορήγηση των κοινωνικών και προνοιακών επιδομάτων δρομολογεί η κυβέρνηση με τη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Παροχών και Ενισχύσεων, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή το πρώτο εξάμηνο του 2026. Στόχος είναι η μετάβαση σε ένα πιο στοχευμένο σύστημα ενισχύσεων, με ενιαία κριτήρια και πλήρη έλεγχο των δικαιούχων.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η χορήγηση των επιδομάτων δεν θα βασίζεται πλέον αποκλειστικά στο δηλωθέν εισόδημα, αλλά στη συνολική οικονομική εικόνα του πολίτη. Κεντρικό ρόλο θα έχουν τα ενιαία εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, τα οποία θα εφαρμόζονται οριζόντια σε όλα τα επιδόματα, ανεξαρτήτως φορέα. Στο μικροσκόπιο θα μπαίνουν ακίνητα, καταθέσεις και λοιπά περιουσιακά στοιχεία, περιορίζοντας τη δυνατότητα πολλαπλής ενίσχυσης σε όσους δεν πληρούν συνολικά τα κοινωνικά κριτήρια.
Παράλληλα, εξετάζεται η εφαρμογή τεκμηρίων διαβίωσης στη χορήγηση επιδομάτων, ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα πολιτών με χαμηλά δηλωμένα εισοδήματα αλλά υψηλό επίπεδο διαβίωσης. Η χρήση τεκμηρίων αναμένεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά στα εισοδηματικά όρια.
Καθοριστική αλλαγή αποτελεί και η αυτόματη διασταύρωση στοιχείων. Οι δικαιούχοι δεν θα χρειάζεται να καταθέτουν δικαιολογητικά, καθώς τα απαραίτητα δεδομένα θα αντλούνται ηλεκτρονικά από τις διασυνδεδεμένες βάσεις του Δημοσίου, όπως η ΑΑΔΕ, ο ΕΦΚΑ και το Κτηματολόγιο.
Όλα τα επιδόματα θα ενταχθούν σε μία ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα, μέσω της οποίας οι πολίτες θα μπορούν να ενημερώνονται για τις παροχές που λαμβάνουν ή δικαιούνται. Κάθε δικαιούχος θα διαθέτει ατομική καρτέλα, στην οποία θα αποτυπώνεται το σύνολο των ενισχύσεων σε χρήμα και σε είδος που λαμβάνει από το κράτος.
Η αναμόρφωση της επιδοματικής πολιτικής αφορά κονδύλια που ξεπερνούν τα 13 δισ. ευρώ ετησίως και αποσκοπεί στη δικαιότερη κατανομή των κοινωνικών ενισχύσεων, με έμφαση στους πραγματικά ευάλωτους πολίτες και στον περιορισμό των αδικιών και των καταχρήσεων.
Η ενημέρωση του Μητρώου θα διενεργείται σε τακτική βάση, μηνιαία ή και σε διαφορετικά διαστήματα, ανάλογα με τα ειδικά χαρακτηριστικά της κάθε παροχής ή ενίσχυσης. Υπογραμμίζεται ότι ως φυσικά πρόσωπα νοούνται και τα άτομα που ασκούν πάσης φύσεως επιχειρηματική δραστηριότητα φυσικού προσώπου και είναι υποχρεωμένα για έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας φυσικού προσώπου στις φορολογικές αρχές επιλέγοντας Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας (ΚΑΔ).
Η πλατφόρμα, όπως προαναφέρθηκε, θα επιτρέπει και τον καλύτερο έλεγχο των χορηγήσεων, π.χ. αν κάποιο φυσικό πρόσωπο σωρεύει πολλαπλές παροχές. Επίσης, θα γίνονται δειγματοληπτικοί ή περιοδικοί έλεγχοι πληρότητας και ορθής ενημέρωσης του Μητρώου. Επίσης, προβλέπονται έλεγχοι που προκύπτουν ως ανάγκη μετά την επεξεργασία των ανωνυμοποιημένων αναφορών.
Σήμερα η πληροφορία για τα παροχές, επιδόματα και ενισχύσεις που λαμβάνουν οι πολίτες είναι διάσπαρτη σε πολλά και διαφορετικά μητρώα του Δημοσίου, τα οποία τις περισσότερες φορές δεν «επικοινωνούν» μεταξύ τους. Στο νέο Μητρώο, θα τηρούνται βασικά στοιχεία των παροχών, σε χρήμα και σε είδος, που καταβάλλονται σε κάθε φυσικό πρόσωπο συμπεριλαμβανομένων και εκείνων των φυσικών προσώπων που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα. Παράλληλα, όλη η πληροφορία των δεκάδων Μητρώων του Δημοσίου για τις παροχές θα συγκεντρωθεί εκεί. Παράλληλα, θα μπορούν να γίνονται ακόμα πιο γρήγοροι και αποτελεσματικοί έλεγχοι και να διαπιστώνονται περιπτώσεις κατάχρησης.
Σήμερα το κράτος δεν έχει άμεση, ανά πάσα στιγμή, εικόνα σε σχέση με τις παροχές που χορηγεί.
Το νέο Μητρώο θα είναι ακόμα ένα εργαλείο το οποίο θα μπορεί να βοηθήσει στην επιτάχυνση της απονομής συγκεκριμένων παροχών. Και αυτό γιατί, σήμερα, για να διαπιστώσει η διοίκηση ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις απονομής μίας παροχής, χρειάζεται ενδεχομένως να επικοινωνήσει με άλλους οργανισμούς, οι οποίοι θα πρέπει να ψάξουν στα μητρώα τους. Για παράδειγμα, η χορήγηση του επιδόματος ανασφάλιστου υπερήλικα έχει ως προϋπόθεση τη μη ύπαρξη δικαιώματος για σύνταξη. Αντί να χρειάζεται πλέον ο ΟΠΕΚΑ να επικοινωνεί με τον ΕΦΚΑ, όλη η πληροφορία θα είναι πλέον διαθέσιμη προς έλεγχο μέσω του Μητρώου Παροχών και Ενισχύσεων.
Η πιλοτική εφαρμογή του Εθνικού Μητρώου Παροχών και Ενισχύσεων θα ξεκινήσει με επιλεγμένες, κοινωνικές κατά βάση, παροχές του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, της ΔΥΠΑ και του ΟΠΕΚΑ. Σταδιακά, όμως, το Μητρώο θα επεκταθεί στο σύνολο των παροχών, με διαλειτουργικότητες και αυτόματη ενημέρωση.
