Αλλαγές για τα ακαθάριστα οικόπεδα και τον υποχρεωτικό καθαρισμό. Σε αγώνα δρόμου καλούνται να επιδοθούν οι ιδιοκτήτες ακινήτων προκειμένου να γλιτώσουν τα βαριά πρόστιμα, καθώς στενεύουν τα περιθώρια για την τακτοποίηση των υποχρεώσεών τους αναφορικά με τα ακαθάριστα οικόπεδα. Η προθεσμία της 15ης Ιουνίου αποτελεί το αυστηρό ορόσημο για την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων πυροπροστασίας και την επακόλουθη καταχώριση των στοιχείων στην ειδική ψηφιακή πλατφόρμα του κράτους.
Η συγκεκριμένη νομοθετική επιταγή δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε εκτάσεις που βρίσκονται εντός σχεδίου. Αγκαλιάζει επίσης τα εκτός σχεδίου αγροτεμάχια και οικόπεδα, με την προϋπόθεση ότι φιλοξενούν κάποιο κτίσμα, επιβάλλοντας στους αμελείς οικονομικές κυρώσεις που ξεκινούν από τα 200 και αγγίζουν τα 2.000 ευρώ.
Αναλυτικότερα, το μέτρο αφορά οικόπεδα εντός ρυμοτομικού σχεδίου ή ορίων οικισμού (ανεξαρτήτως εγκεκριμένου ρυμοτομικού) και γενικότερα ακάλυπτους χώρους. Στη λίστα προστίθενται ιδιοκτησίες που απέχουν έως και 100 μέτρα από τα όρια πόλεων ή οικισμών, με την προϋπόθεση να μην εμπίπτουν στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας, καθώς και οι εκτός σχεδίου περιοχές με υφιστάμενο κτίσμα, αφήνοντας ουσιαστικά εκτός κάδρου τις απλές γεωργικές, δασικές ή χορτολιβαδικές εκτάσεις.
Αξίζει να σημειωθεί πως η υποχρέωση διατήρησης του χώρου καθαρού παραμένει ενεργή μέχρι τη λήξη της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή έως την 31η Οκτωβρίου. Μετά την περάτωση των απαραίτητων εργασιών, οι πολίτες οφείλουν να δηλώσουν την ενέργεια στο «Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών» (akatharista.apps.gov.gr). Εναλλακτικά, η διαδικασία μπορεί να διεκπεραιωθεί μέσω των ΚΕΠ ή στις τοπικές Πυροσβεστικές Υπηρεσίες (πληροφορίες στο 213-20.47.888).
Η ευθύνη για τον καθαρισμό βαραίνει τόσο τους ιδιοκτήτες όσο και τους νομείς, επικαρπωτές ή μισθωτές, αν και το ποιος θα φέρει την τελική νομική ευθύνη παραμένει ασαφές.
Ακαθάριστα οικόπεδα: Τα νέα πρόστιμα και οι ποινές
Όσον αφορά τις κυρώσεις, η παράλειψη καταχώρισης στην πλατφόρμα, εφόσον το οικόπεδο έχει καθαριστεί, επιφέρει πρόστιμο 100 ευρώ. Το ποσό εκτοξεύεται στα 500 ευρώ αν συνδυαστεί η απουσία καθαρισμού με τη μη υποβολή δήλωσης. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται, καθώς η ψευδής δήλωση συνιστά ποινικό αδίκημα, επισύροντας ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματικό πρόστιμο 5.000 ευρώ.
Επιπρόσθετα, αν δεν διενεργηθεί ο καθαρισμός, επιβάλλεται πρόστιμο από τον οικείο δήμο ή την Πυροσβεστική, ύψους 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο (από 200 έως 2.000 ευρώ), ενώ ο δήμος αναλαμβάνει τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό, καταλογίζοντας τα σχετικά έξοδα στον ιδιοκτήτη.
Οι αναγκαίες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν την απομάκρυνση ξηρής βλάστησης, κλαδιών και φυτικών υπολειμμάτων, το κλάδεμα δέντρων, την αραίωση θάμνων, καθώς και τη συλλογή, μεταφορά υλικών και απομάκρυνση εύφλεκτων στοιχείων, διασφαλίζοντας χαμηλό φορτίο καύσιμης ύλης καθ’ όλη την περίοδο υψηλού κινδύνου.
Στο μέτωπο της πρόληψης, το υπουργείο ενσωματώνει πρακτικές χωρών με τεράστια εμπειρία στις δασικές πυρκαγιές (ΗΠΑ, Αυστραλία, Πορτογαλία, Ισπανία). Εξετάζεται η «προδιαγεγραμμένη καύση» χαμηλής βλάστησης κατά τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, με στόχο τη μείωση της καύσιμης ύλης. Το μέτρο αυτό στηρίζεται από ειδικούς δασολόγους, τη WWF και πανεπιστημιακά ιδρύματα (ΑΠΘ, ΕΚΠΑ).
Παράλληλα, στο νέο νομοσχέδιο θεσμοθετείται η «ελεγχόμενη βόσκησης», επιτρέποντας την παραχώρηση εκτάσεων σε κτηνοτρόφους ώστε τα ζώα να συνεισφέρουν στη φυσική αποψίλωση. Όπως τονίζει το αρμόδιο υπουργείο, στόχος είναι η έγκαιρη προετοιμασία και η ουσιαστική μείωση του κινδύνου, καλώντας φορείς και πολίτες να λειτουργήσουν με υπευθυνότητα.
Οι 8 κομβικές αλλαγές του Νόμου 5182/2026
Με τα άρθρα 41, 43 και 44 του Νόμου 5182/2026 και τη νέα ΚΥΑ, το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο εκσυγχρονίζεται, καταργώντας την Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024. Οι βασικές αλλαγές, σύμφωνα με την Πολιτική Προστασία, συνοψίζονται στα εξής:
- Στους υπόχρεους δήλωσης καθαρισμού στο Εθνικό Μητρώο προστίθενται πλέον και οι νομείς.
- Η 15η Ιουνίου καθιερώνεται ως κοινή καταληκτική ημερομηνία για καθαρισμό και δήλωση, χωρίς να αναιρείται η υποχρέωση συντήρησης για όλη την αντιπυρική περίοδο.
- Θεσπίζονται εξαιρέσεις για γεωργικές καλλιέργειες, βοσκήσιμες γαίες και απροσπέλαστους χώρους, πέραν των διαμορφωμένων κήπων που ίσχυαν ήδη.
- Εισάγεται πρόβλεψη για την προστασία της βιοποικιλότητας, με κανόνες διαχείρισης των προϊόντων καθαρισμού μέσω της εφαρμογής του Κανονισμού Καθαριότητας των Δήμων και υποδείξεις σημείων απόθεσης.
- Προβλέπεται φυσική δήλωση στα ΚΕΠ ή στις Πυροσβεστικές Υπηρεσίες για ευπαθείς ομάδες ή σε περίπτωση αποδεδειγμένης αδυναμίας χρήσης των ψηφιακών μέσων.
- Εξειδικεύεται ο τρόπος ορισμού των ελεγκτικών κλιμακίων των Δήμων.
- Αναπροσαρμόζονται τα πρόστιμα: Για μη υποβολή δήλωσης 500 ευρώ αν δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός, 100 ευρώ αν ο χώρος καθαρίστηκε αλλά δεν δηλώθηκε. Το πρόστιμο μη καθαρισμού αυξάνεται στο 1 ευρώ/τ.μ. (με ελάχιστο τα 200 και μέγιστο τα 2.000 ευρώ). Σε περίπτωση ένστασης, το πρόστιμο μη καθαρισμού μπορεί να μειωθεί κατά 50% αν ολοκληρωθούν οι εργασίες κατά τη διαδικασία της ένστασης.
- Οι ποινές για υποβολή ψευδούς δήλωσης μειώνονται σε τουλάχιστον 6 μήνες φυλάκιση (από τουλάχιστον 2 χρόνια) και η χρηματική ποινή σταθεροποιείται στα 5.000 ευρώ (από το εύρος των 12.600 – 54.000 ευρώ που ίσχυε).
