Με την ίδια σπουδή που παλαιότερα χαρακτηρίστηκαν οι Μαρκίδες Πούλιου ως απλά οι τυπογράφοι του Ρήγα Φεραίου και οι εκδότες μιας προεπαναστατικής εφημερίδας, με την ίδια σπουδή και εγώ βιάστηκα να χαρακτηρίσω μια ακόμα σημαντική προσωπικότητα της Σιάτιστας, τον Δημήτρη Παυλίδη.
Δεν ήταν απλά ο μεταφραστής των κειμένων του Ελβετού φιλέλληνα Ιάκωβου Μάγερ του εκδότη της εφημερίδας του Μεσολογγίου «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ».
Οι μαρτυρίες είναι ελάχιστες δυστυχώς για τον Δημήτριο Παυλίδη. Ο Νικόλαος Κασομούλης αναφέρει την ύπαρξη του στο Μεσολόγγι (Ν. Κασομούλης, ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΚΑ ΕΝΘΥΜΗΜΑΤΑ τόμος Α΄, σελ. 426). Μέσα από την αναφορά αυτή του Μάγερ μαθαίνουμε για την σύγκρουση Μάγερ και Παυλίδη με αφορμή τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο.
Τα ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ τελικά είναι κυριότερη πηγή για τον Δημήτριο Παυλίδη. Έτσι στο φύλλο αρ. 45 της 4 Ιουνίου 1824 διαβάσουμε στην σελίδα 4:
«Σήμερον ήνοιξεν ο κύριος Δημήτριος Παύλου το σχολείον της Παλαιάς Ελληνικής και Γαλλικής Διαλέκτου με έναν πρόλογον άξιον της παιδείας και του πνεύματος του. Ο νέος ούτος είναι μαθητής του περίφημου Κοραή, είμεθα δε ευέλπιδες ότι τα αισθήματα, τα οποία έδειξεν σήμερον θέλουν ωφελήσει τα μέγιστα την νεολαίαν, της Ελλάδος, την οποία η πόλις μας ενεπιστεύθη εις την προνοιάν του.»
Από τις λίγες γραμμές μαθαίνουμε ότι ο Δημήτριος Παύλου – Παυλίδης ήταν μαθητής του Αδαμάντιου Κοραή και εξαιρετικά μορφωμένος. Ήταν γαλλομαθής, πολύ πιθανό να ήταν κοντά στον δάσκαλο του στο Παρίσι. Ο Παυλίδης επέλεξε να επιστρέψει στην πατρίδα του να βοηθήσει στον Αγώνα από όποιο πόστο ήταν αυτό εφικτό. Οι Μεσολογγίτες ενώ εμπιστεύτηκαν στους Σουλιώτες τα τείχη της πόλης τους, στον Σιατιστινό Δημήτριο Παυλίδη εμπιστεύτηκαν τα παιδιά τους. Όπως έγραψα και παλαιότερα ποτέ δεν έγινε γνωστό αν γλύτωσε ο Δημήτριος Παυλίδης μετά την Έξοδο. Η μαρτυρία του Κασομούλη μας αποκαλύπτει πως ο Παυλίδης συμμετείχε ενεργά στις πολιτικές διενέξεις της εποχής. Άρα η εξαφάνιση του μήπως σημαίνει ότι τελικά σκοτώθηκε;
Τα γαλλικά όπως θα δούμε σε άλλη δημοσίευση δεν τα έμαθε γιατί έτσι απλά τα επέλεξε, αλλά ίσως αυτό να οφειλόταν στην καταγωγή του. Η εφημερίδα στο προηγούμενο φύλλο της με προκήρυξη που δημοσιεύει ο Δημήτριος Παυλίδης ανακοινώνει την δημιουργία του σχολείου ενώ στο ίδιο φύλλο δημοσιεύει επίσης την επιστολή που έστειλε στον δάσκαλο του.
Σιάτιστα, 28 Φεβρουαρίου 2021
Λάζαρος Γ. Κώτσικας
[Ευχαριστώ για την βοήθεια της, την Καλλιόπη Μπόντα και εύχομαι η έρευνα της στο «κτηματολόγιο» της Ιεράς Μητροπόλεως Σισανίου & Σιατίστης να μας αποκαλύψει που βρισκόταν το σπίτι του Δημήτριου Παυλίδη όπως και άλλων σημαντικών ιστορικών προσωπικοτήτων της Σιάτιστας]
