Με βάση τα σημερινά δεδομένα, οι πρώτοι μαθητές που θα δουν αλλαγές στο Λύκειο είναι όσοι σήμερα φοιτούν στη Β΄ Γυμνασίου και θα μπουν στην Α΄ Λυκείου τη σχολική χρονιά 2027-2028.
Παρά τη συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από το Εθνικό Απολυτήριο και τις πιθανές αλλαγές στο Λύκειο, το υπουργείο Παιδείας ξεκαθαρίζει ότι οι Πανελλήνιες δεν πρόκειται να καταργηθούν, ακόμη και αν προχωρήσει η εφαρμογή ενός νέου μοντέλου απολυτηρίου τα επόμενα χρόνια. Η βασική κατεύθυνση που δίνεται από την πολιτική ηγεσία είναι ότι οποιαδήποτε μεταρρύθμιση θα λειτουργήσει συμπληρωματικά και όχι αντικαταστατικά προς το ισχύον σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ.
Η δημόσια συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο έχει δημιουργήσει την εντύπωση ότι η χώρα οδεύει προς το τέλος των Πανελληνίων. Ωστόσο, σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα επίσημες τοποθετήσεις, κάτι τέτοιο δεν βρίσκεται στον σχεδιασμό του υπουργείου. Αντίθετα, οι Πανελλήνιες αναμένεται να διατηρηθούν ως ο βασικός κορμός πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ακόμη κι αν αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού της συνολικής βαθμολογίας των υποψηφίων.
Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη έχει ήδη δηλώσει ότι το ισχύον εξεταστικό σύστημα θα συνεχίσει να εφαρμόζεται και τα επόμενα χρόνια, υπογραμμίζοντας ότι καμία αλλαγή δεν θα γίνει αιφνιδιαστικά ή χωρίς μεταβατικό στάδιο. Όπως επισημαίνεται, η σταθερότητα του εκπαιδευτικού συστήματος και η «εκπαιδευτική ηρεμία» θεωρούνται κρίσιμοι παράγοντες, ειδικά σε ένα πεδίο που επηρεάζει άμεσα χιλιάδες μαθητές και οικογένειες.
Το Εθνικό Απολυτήριο, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που βρίσκεται υπό επεξεργασία, δεν φαίνεται να αντικαθιστά τις Πανελλήνιες αλλά να προστίθεται ως ένας ακόμη παράγοντας αξιολόγησης. Δηλαδή, εξετάζεται ένα υβριδικό μοντέλο στο οποίο ο βαθμός του απολυτηρίου θα έχει αυξημένη βαρύτητα, χωρίς όμως να καταργείται η κεντρική πανελλαδική εξέταση. Με άλλα λόγια, οι Πανελλήνιες θα συνεχίσουν να υπάρχουν με τη σημερινή τους μορφή, αλλά ενδεχομένως να συνυπολογίζονται μαζί με επιδόσεις του μαθητή κατά τη διάρκεια του Λυκείου.
Παράλληλα, το υπουργείο επιδιώκει να αλλάξει τη συνολική φιλοσοφία του Λυκείου. Όπως αναφέρεται, στόχος είναι να μειωθεί η υπερβολική εξετασιοκεντρική πίεση που κυριαρχεί σήμερα στο σχολείο και να αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία η συνολική μαθησιακή πορεία του μαθητή. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται αλλαγές όπως η μείωση της εξεταστέας ύλης, η αναδιάρθρωση μαθημάτων και η ενίσχυση δεξιοτήτων που σχετίζονται περισσότερο με την κριτική σκέψη και λιγότερο με την αποστήθιση. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτό το νέο πλαίσιο, οι Πανελλήνιες παραμένουν ο πυρήνας του συστήματος εισαγωγής. Και αυτό γιατί θεωρούνται αδιαμφισβήτητα ο πιο αντικειμενικός και αδιάβλητος μηχανισμός επιλογής για τα πανεπιστήμια.
Χατζητέγας: «Δεν θα περάσουμε από τη μια μέρα στην άλλη σε νέο σύστημα»
Μιλώντας στο Dnews ο Φυσικός, εκπαιδευτικός αναλυτής και μέλος της Επιτροπής του Διαλόγου για το Εθνικό Απολυτήριο Γιώργος Χατζητέγας σημείωσε ότι «Ο διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο είναι σε εξέλιξη. Οτιδήποτε αποφασιστεί επ΄αυτού και εφόσον νομοθετηθεί θα ισχύσει από το 2027-2028 και θα αφορά τους μαθητές που τότε θα πάνε στην Α Λυκείου. Πρόθεση είναι να πάμε σε ένα ένα άλλο σύστημα με ένα απολυτήριο «διαβατήριο» για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, είναι ένα ευρωπαϊκό κεκτημένο που μόνο η Ελλάδα δεν το έχει. Παντού στην Ευρώπη ακόμη και στην βαλκανική περιφέρεια υπάρχει ένα απολυτήριο «διαβατήριο» για την Τριτοβάθμια.
Το φαινόμενο των Πανελληνίων είναι ένα φαινόμενο εκτός του σχολείου. Είναι ένα τριτοκοσμικό φαινόμενο αδιάβλητο μεν, αναγκαίο, σημαντικό, κεκτημένο για την Ελλάδα. Οι Πανελλήνιες θα συνεχιστούν μέχρι νεοτέρας. Αυτό που αποπειράται να αποκτήσει η χώρα είναι ένα ακαδημαϊκό απολυτήριο το οποίο θα είναι το βασικό απολυτήριο για να σπουδάσει ο μαθητής. Το ακαδημαϊκό απολυτήριο είναι ένα σημαντικό στοιχείο εκσυγχρονισμού στην ελληνική Παιδεία.
Ο διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο έχει δρόμο. Ακούγονται σημαντικές απόψεις αλλά ακόμη βρισκόμαστε στο επίπεδο συγκέντρωσης των ιδεών και της αξιολόγησής τους. Οι Πανελλήνιες ακόμη κι αν υλοποιηθεί το καινούργιο σύστημα του Εθνικού Απολυτηρίου με το Νέο Λύκειο θα συνεχιστούν ως έχουν καθώς θα χρειαστεί έναν χρόνο εμπέδωσης. Δεν θα καταργηθούν αιφνιδίως για να μείνει μόνο το σύστημα της αξιολόγησης. Μιλάμε για μια μεταρρύθμιση εν λειτουργία του Λυκείου και θα είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να παρθούν αποφάσεις από την μια μέρα στην άλλη. Δεν θα περάσουμε από το ένα σύστημα στο άλλο εδώ και τώρα. Θα προηγηθεί πιλοτική εφαρμογή και όταν εμπεδωθεί το νέο σύστημα θα πάμε στην αποκλειστική εφαρμογή με την κατάργηση των Πανελληνίων. Σε κάθε περίπτωση όμως υπάρχει η αναγκαιότητα θέσπισης ενός ακαδημαϊκού απολυτηρίου για να υπάρχει ένα κοινό «διαβατήριο» για την Τριτοβάθμια και την δημόσια και την ιδιωτική».
Τι σχεδιάζει το Υπουργείο Παιδείας
Το πόρισμα της επιτροπής για το Εθνικό Απολυτήριο αναμένεται έως το τέλος Νοεμβρίου και στη συνέχεια θα ακολουθήσει διάλογος και νομοπαρασκευαστική διαδικασία. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, οι πρώτοι μαθητές που ενδέχεται να δουν αλλαγές στο Λύκειο είναι όσοι σήμερα φοιτούν στη Β΄ Γυμνασίου και θα μπουν στην Α΄ Λυκείου τη σχολική χρονιά 2027-2028.
Μέχρι τότε, αλλά και για τα επόμενα χρόνια, από πλευράς ΥΠΑΙΘΑ ξεκαθαρίζεται ότι οι Πανελλήνιες δεν καταργούνται και ακόμη κι αν εφαρμοστεί το Εθνικό Απολυτήριο, καθώς θα συνεχίσουν να αποτελούν τον βασικό μηχανισμό εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όπως τονίζει η υπουργός Σοφία Ζαχαράκη καμία αλλαγή δεν θα γίνει απότομα ή χωρίς μεταβατική περίοδο, ενώ οποιαδήποτε μεταρρύθμιση θα εφαρμοστεί σταδιακά, με στόχο τη σταθερότητα του εκπαιδευτικού συστήματος και την αποφυγή ανατροπών για τους μαθητές. «Οι επόμενοι μήνες του εθνικού διαλόγου θέλουμε να καταλήξουν σε μια ουσιαστική μεταρρύθμιση που θα δίνει πραγματική ουσία στη σχολική τους διαδρομή, χωρίς να επιβαρύνει περαιτέρω τους μαθητές Ήδη εξετάζεται η μείωση της εξεταστέας ύλης και των μαθημάτων, ακριβώς γιατί στόχος μας είναι ένα σχολείο πιο δίκαιο, πιο ουσιαστικό και πιο ανθρώπινο» σημειώνει η υπουργός.
