Νέες δυνατότητες αποταμίευσης για τις οικογένειες και μεγαλύτερη φορολογική ελάφρυνση για εργαζομένους που εισπράττουν φιλοδωρήματα φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας με τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν στη ΔΕΘ.
Από το 2027 οι γονείς θα μπορούν να δημιουργούν έναν επενδυτικό λογαριασμό για τα μικρά παιδιά τους, στον οποίο το Δημόσιο θα προσθέτει ένα ευρώ για κάθε ευρώ ιδιωτικής εισφοράς, μέχρι συγκεκριμένου ορίου. Παράλληλα, το αφορολόγητο των φιλοδωρημάτων αυξάνεται στα 6.000 ευρώ ετησίως, με ιδιαίτερο όφελος για τους εποχικά εργαζομένους.
Οι δύο αυτές νέες παρεμβάσεις έχουν στόχο την ενίσχυση της οικογενειακής αποταμίευσης και τη φορολογική ελάφρυνση εργαζομένων σε κλάδους όπου τα φιλοδωρήματα αποτελούν σημαντικό μέρος των εισοδημάτων τους.
Κρατική ενίσχυση για τις αποταμιεύσεις των παιδιών
Η πρώτη παρέμβαση προβλέπει, ειδικότερα, τη δημιουργία ενός ειδικού επενδυτικού λογαριασμού, του Ατομικού Επενδυτικού Λογαριασμού Ανηλίκων (ΑΕΛΑ) για παιδιά μικρής ηλικίας, με οικονομική συμμετοχή του κράτους.
Στην περίπτωση του παιδικού λογαριασμού, το Δημόσιο θα ενισχύει τις καταθέσεις των οικογενειών έως 1.200 ευρώ τον χρόνο, ενώ τα χρήματα θα επενδύονται και θα παραμένουν, κατά κανόνα, δεσμευμένα μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού.
Ο νέος Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων (ΑΕΛΑ) σχεδιάζεται να λειτουργήσει από το 2027, με αρχικό πεδίο εφαρμογής παιδιά που γεννήθηκαν το 2025 και το 2026, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις ένταξης.
Η βασική καινοτομία είναι ότι η αποταμίευση της οικογένειας θα συνοδεύεται από ισόποση κρατική ενίσχυση.
Για κάθε 1 ευρώ που θα εισφέρεται στον λογαριασμό και θα αναγνωρίζεται ως επιλέξιμη εισφορά, το Δημόσιο θα καταβάλλει ακόμη 1 ευρώ, με ανώτατη ετήσια συμμετοχή 1.200 ευρώ.
Έτσι, μια οικογένεια που θα αποταμιεύει 50 ευρώ τον μήνα θα συγκεντρώνει 600 ευρώ μέσα στο έτος. Το κράτος θα προσθέτει άλλα 600 ευρώ, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό στα 1.200 ευρώ, πριν από τυχόν επενδυτικές αποδόσεις ή απώλειες.
Εάν οι μηνιαίες εισφορές φτάνουν τα 100 ευρώ, η ετήσια οικογενειακή συμμετοχή θα ανέρχεται σε 1.200 ευρώ και το Δημόσιο θα συνεισφέρει επιπλέον 1.200 ευρώ. Στην περίπτωση αυτή, ο λογαριασμός θα ενισχύεται συνολικά με 2.400 ευρώ τον χρόνο.
Το ανώτατο ποσό κρατικής συνεισφοράς προβλέπεται να αναπροσαρμόζεται κατά 10% ανά πενταετία.
Ποιοι θα μπορούν να ανοίξουν λογαριασμό
Η δημιουργία του λογαριασμού θα γίνεται με αίτηση του προσώπου που ασκεί τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια του παιδιού. Βασική προϋπόθεση είναι το παιδί να μην έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του κατά την υποβολή της αίτησης. Για κάθε παιδί θα επιτρέπεται η δημιουργία ενός μόνο επενδυτικού λογαριασμού.
Η επιλογή του φορέα που θα αναλάβει τη διαχείριση θα ανήκει στον γονέα ή στον ασκούντα την επιμέλεια, ενώ προβλέπεται και δυνατότητα αυτοδιαχείρισης. Οι λογαριασμοί θα μπορούν να προσφέρονται από πιστωτικά ιδρύματα, εταιρείες παροχής επενδυτικών υπηρεσιών και ασφαλιστικές επιχειρήσεις.
Χρήματα και από παππούδες, γιαγιάδες και συγγενείς
Στον επενδυτικό λογαριασμό δεν θα μπορούν να συνεισφέρουν μόνο οι γονείς. Δυνατότητα καταβολής χρημάτων θα έχει οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο, όπως παππούδες, γιαγιάδες, νονοί ή άλλοι συγγενείς.
Το συνολικό ύψος των ιδιωτικών εισφορών θα μπορεί να φτάνει έως 10.000 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος για κάθε λογαριασμό.
Ωστόσο, ακόμη και αν καταβληθεί το ανώτατο αυτό ποσό, η κρατική ενίσχυση δεν θα ξεπερνά το προβλεπόμενο ετήσιο όριο των 1.200 ευρώ, πριν από τις μελλοντικές αναπροσαρμογές του.
Η κρατική συμμετοχή θα υπολογίζεται καταρχήν κάθε μήνα για εισφορές έως 100 ευρώ. Επειδή όμως οι καταβολές δεν είναι απαραίτητο να γίνονται ισόποσα σε όλους τους μήνες, προβλέπεται ετήσια εκκαθάριση με βάση τις εισφορές που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου.
Τέσσερις επιλογές για την επένδυση των χρημάτων
Τα ποσά που θα συγκεντρώνονται δεν θα παραμένουν υποχρεωτικά σε έναν απλό αποταμιευτικό λογαριασμό.
Θα μπορούν να τοποθετούνται σε επενδυτικά προϊόντα, με επιλογές που διαφοροποιούνται ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου.
Το σχέδιο προβλέπει τέσσερα επενδυτικά προφίλ:
- Συντηρητικό: Το σύνολο των επενδυμένων κεφαλαίων θα κατευθύνεται σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος, χωρίς τοποθετήσεις σε μετοχές.
- Ισορροπημένο: Το 70% θα επενδύεται σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος και το 30% σε μετοχές.
- Αναπτυξιακό: Το 30% θα τοποθετείται σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος και το 70% σε μετοχές.
- Δυναμικό: Το επενδυμένο κεφάλαιο θα κατευθύνεται εξ ολοκλήρου σε μετοχές.
Στις επιτρεπόμενες επενδύσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια, διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF) και μετοχές που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
Αντίθετα, αποκλείονται τοποθετήσεις σε κρυπτοστοιχεία, προϊόντα μόχλευσης και συγκεκριμένα σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα υψηλού κινδύνου.
Η διατήρηση μετρητών θα περιορίζεται, κατά κανόνα, στο 5% της αξίας του χαρτοφυλακίου, με δυνατότητα προσωρινών εξαιρέσεων.
Η επιλογή επενδυτικού προφίλ έχει σημασία, καθώς οι αποδόσεις δεν θα είναι ίδιες για όλους τους λογαριασμούς και οι επενδύσεις μπορεί να παρουσιάζουν διακυμάνσεις.
Τα χρήματα θα παραμένουν δεσμευμένα έως τα 18
Κεντρικός κανόνας του νέου συστήματος είναι ότι οι οικογένειες δεν θα μπορούν να αποσύρουν ελεύθερα τα χρήματα πριν από την ενηλικίωση του παιδιού. Η απαγόρευση ανάληψης αφορά τόσο τις ιδιωτικές εισφορές όσο και την κρατική ενίσχυση και τις επενδυτικές αποδόσεις. Προβλέπονται, ωστόσο, εξαιρέσεις για ιδιαίτερα σοβαρές περιστάσεις, όπως ο θάνατος γονέα ή του παιδιού, καθώς και σοβαρά προβλήματα υγείας του ανηλίκου που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση και πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.
Όταν ο δικαιούχος συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας του, ο λογαριασμός θα αποτελεί προσωπικό περιουσιακό του δικαίωμα.
Επιπλέον, θα επιτρέπεται η μεταφορά του λογαριασμού από έναν πάροχο σε άλλον, χωρίς απώλεια των προβλεπόμενων φορολογικών ευεργετημάτων.
Αφορολόγητες εισφορές και επενδυτικά κέρδη
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη φορολογική μεταχείριση του νέου λογαριασμού. Οι εισφορές δεν θα αποτελούν φορολογητέο εισόδημα του παιδιού, ενώ δεν θα λαμβάνονται υπόψη για την εξέταση εισοδηματικών και άλλων κριτηρίων κοινωνικών παροχών.
Παράλληλα, προβλέπεται απαλλαγή από τον φόρο για τα εισοδήματα που προκύπτουν μέσα στον λογαριασμό από μερίσματα, τόκους και υπεραξία μεταβίβασης τίτλων.
Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να διατηρείται το επενδυτικό όφελος προς όφελος του ανήλικου δικαιούχου, χωρίς τις συγκεκριμένες φορολογικές επιβαρύνσεις.
Φιλοδωρήματα: Αφορολόγητα έως 6.000 ευρώ τον χρόνο
Η δεύτερη παρέμβαση του νομοσχεδίου αφορά τους εργαζομένους που εισπράττουν φιλοδωρήματα από πελάτες.
Το αφορολόγητο όριο αυξάνεται στα 6.000 ευρώ ανά φορολογικό έτος, αντικαθιστώντας το προηγούμενο πλαφόν των 300 ευρώ τον μήνα.
Η αλλαγή δεν αφορά μόνο την αύξηση του ποσού. Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει ότι ο υπολογισμός γίνεται πλέον σε ετήσια βάση.
Έτσι, ένας εργαζόμενος δεν θα χρειάζεται να παραμένει κάθε μήνα κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο για να διατηρεί τη φορολογική απαλλαγή.
Θα μπορεί να εισπράττει υψηλότερα φιλοδωρήματα σε περιόδους αυξημένης εργασίας, αρκεί το συνολικό ποσό μέσα στο έτος να μην υπερβαίνει τα 6.000 ευρώ.
Κερδισμένοι οι εποχικά εργαζόμενοι
Η νέα ρύθμιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για όσους εργάζονται εποχικά στον τουρισμό και στην εστίαση.
Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος σε ξενοδοχείο ή εστιατόριο που απασχολείται για έξι μήνες και εισπράττει 1.000 ευρώ τον μήνα σε προαιρετικά φιλοδωρήματα θα συγκεντρώνει συνολικά 6.000 ευρώ.
Με το νέο ετήσιο όριο, ολόκληρο το ποσό θα μπορεί να παραμένει αφορολόγητο.
Αντίθετα, με το προηγούμενο μηνιαίο όριο των 300 ευρώ, το αφορολόγητο ποσό για τους ίδιους έξι μήνες θα περιοριζόταν στα 1.800 ευρώ.
Επομένως, η αλλαγή ευνοεί ιδιαίτερα όσους έχουν συγκεντρωμένα εισοδήματα από φιλοδωρήματα σε συγκεκριμένους μήνες του χρόνου.
Ποιους καλύπτει η απαλλαγή
Το νέο αφορολόγητο όριο αφορά τα προαιρετικά φιλοδωρήματα που καταβάλλουν οι πελάτες στους μισθωτούς για την εξυπηρέτησή τους.
Η απαλλαγή ισχύει είτε τα χρήματα δίνονται απευθείας στον εργαζόμενο είτε εισπράττονται μέσω της επιχείρησης, για παράδειγμα με ηλεκτρονική πληρωμή.
Παράλληλα, το αυξημένο όριο επεκτείνεται και στα φυσικά πρόσωπα που παρέχουν υπηρεσίες διανομής ή μεταφοράς προϊόντων μέσω ψηφιακών πλατφορμών, με συμβάσεις ανεξάρτητων υπηρεσιών ή έργου, για τα προαιρετικά φιλοδωρήματα που λαμβάνουν από τις σχετικές συναλλαγές. Υπάρχει, ωστόσο, μία ουσιαστική εξαίρεση.
Δεν θεωρούνται αφορολόγητα φιλοδωρήματα οι τακτικές πρόσθετες αποδοχές που προβλέπονται ως σταθερό ποσό ή ως ποσοστό του μισθού βάσει εργασιακής συμφωνίας ή σύμβασης. Με άλλα λόγια, δεν μπορεί ένα συμφωνημένο τμήμα του μισθού να εμφανίζεται ως φιλοδώρημα προκειμένου να απαλλαγεί από τη φορολογία.
Αναδρομική εφαρμογή από τις αρχές του 2026
Το αυξημένο αφορολόγητο όριο των 6.000 ευρώ προβλέπεται να ισχύσει από την 1η Ιανουαρίου 2026.
Αυτό σημαίνει ότι η ευνοϊκότερη μεταχείριση θα αφορά τα επιλέξιμα φιλοδωρήματα που αποκτώνται μέσα στο φορολογικό έτος 2026, εφόσον η σχετική διάταξη ψηφιστεί με την προβλεπόμενη έναρξη ισχύος.
Συνολικά, οι δύο παρεμβάσεις κινούνται σε διαφορετικές κατευθύνσεις, αλλά έχουν κοινό παρονομαστή την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και της αποταμίευσης.
Από τη μία πλευρά, ο επενδυτικός λογαριασμός δίνει στις οικογένειες τη δυνατότητα να δημιουργήσουν ένα κεφάλαιο για το μέλλον των παιδιών τους, με συμμετοχή του κράτους.
Από την άλλη, το νέο ετήσιο αφορολόγητο όριο επιτρέπει σε εργαζομένους που λαμβάνουν φιλοδωρήματα να διατηρούν μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων που εισπράττουν, χωρίς επιβάρυνση από φόρο εισοδήματος.
