Στο πλαίσιο των 10ων Γιορτών Βοΐου «ΠΕΛΕΚΟΝ 2026», την Παρασκευή 29 Μαΐου 2026, στο Πολιτιστικό Κέντρο της Σιάτιστας «ΑΡΗΣ & ΛΙΛΙΑΝ ΒΟΥΔΟΥΡΗ». παρουσιάστηκε το γενεαλογικό δένδρο της ιστορικής οικογένειας Μανούση, μιας οικογένειας άρρηκτα συνδεδεμένης με την ιστορία της Σιάτιστας και ενός από τα σημαντικότερα μνημεία της Δυτικής Μακεδονίας, του Αρχοντικού Μανούση. Στην εκδήλωση παρευρέθηκε ο βουλευτής κ. Παύλος Γερουλάνος ως απόγονος της οικογενείας.
Η παρουσίαση ανέδειξε άγνωστες στο ευρύ κοινό πτυχές της ιστορίας της οικογένειας, οι οποίες μέχρι σήμερα ήταν γνωστές κυρίως στους ερευνητές. Μέσα από ιστορικές πηγές, αρχειακό υλικό και γενεαλογικά στοιχεία παρουσιάστηκαν πρόσωπα και γεγονότα που εκτείνονται σε περισσότερους από τρεις αιώνες ιστορίας και συνδέουν τη Σιάτιστα με σημαντικά εμπορικά, πνευματικά και πολιτιστικά κέντρα της Ευρώπης.
Η παρουσίαση του γενεαλογικού δένδρου δεν αποτέλεσε απλώς μια καταγραφή συγγενικών σχέσεων. Ήταν μια πρώτη απόπειρα να αναδειχθεί η έκταση και η πολυπλοκότητα της ιστορίας που συνοδεύει το Αρχοντικό Μανούση. Παρουσιάστηκε ένα μικρό μόνο μέρος της διαδρομής μιας οικογένειας που συνδέθηκε άρρηκτα με το μνημείο.
Το Αρχοντικό Μανούση περιήλθε στην κυριότητα του Δήμου Βοΐου το 2018 και σήμερα υλοποιείται έργο αποκατάστασης και ανάδειξής του, συνολικού προϋπολογισμού 1,9 εκατομμυρίων ευρώ.
Το Αρχοντικό Μανούση διαθέτει ένα ιδιαίτερο πλεονέκτημα σε σχέση με τα υπόλοιπα αρχοντικά της Σιάτιστας. Πέρα από την αρχιτεκτονική και ιστορική του αξία, συνοδεύεται από μια πλούσια και τεκμηριωμένη οικογενειακή ιστορία, η οποία εκτείνεται σε πολλούς αιώνες και συνδέεται με σημαντικά πρόσωπα και γεγονότα της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Η ανάδειξη αυτής της ιστορίας μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό εργαλείο προβολής του ίδιου του μνημείου, αλλά και της Σιάτιστας συνολικά. Η σύνδεση του Αρχοντικού με την ιστορία της οικογένειας Μανούση, τον Θεόδωρο Μανούση, το κληροδότημά του, το γενεαλογικό δένδρο και τα ιστορικά τεκμήρια που έχουν διασωθεί, προσφέρει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου αφηγήματος που θα ενισχύσει την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της πόλης και θα προσδώσει μοναδική ταυτότητα στο μνημείο.
Παράλληλα, το Αρχοντικό Μανούση βρίσκεται στο κέντρο μίας από τις τρεις αστικές πολιτιστικές διαδρομές της Σιάτιστας. Οι διαδρομές αυτές εντάσσονται σε έναν ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό της παρούσας Δημοτικής Αρχής για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και την τουριστική ανάπτυξη της πόλης. Στο πλαίσιο αυτού του σχεδιασμού, ο Δήμος Βοΐου υλοποιεί έργα ύψους 1,5 εκατομμυρίου ευρώ μέσω του προγράμματος ΕΣΠΑ για την «Ανάδειξη Περιηγητικών Διαδρομών στον οικισμό της Σιάτιστας», δημιουργώντας ένα ενιαίο δίκτυο περιήγησης που θα συνδέει τα σημαντικότερα μνημεία και σημεία ενδιαφέροντος της πόλης.
Με την ολοκλήρωση των έργων θα παρουσιαστεί και η σχετική ψηφιακή πλατφόρμα – τουριστικός οδηγός, μέσω της οποίας οι επισκέπτες θα μπορούν να γνωρίσουν την ιστορία, τα μνημεία και την πολιτιστική ταυτότητα της Σιάτιστας μέσα από σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία ξενάγησης και πληροφόρησης.
Η αποκατάσταση του Αρχοντικού Μανούση, η ανάδειξη των πολιτιστικών διαδρομών και η δημιουργία του ψηφιακού τουριστικού οδηγού δεν αποτελούν μεμονωμένες δράσεις, αλλά τμήματα ενός ενιαίου στρατηγικού σχεδιασμού για την προστασία, ανάδειξη και αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Σιάτιστας.
Η έρευνα για τη σύνταξη του γενεαλογικού δένδρου βασίστηκε σε δημοσιευμένες ιστορικές μελέτες και αρχειακές πηγές. Βασικές πηγές αποτέλεσαν η μελέτη του Θεοφάνη Πάμπα «Η διαθήκη του Ιωάννη Μανούση φον Ohabitza και το γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας Μανούση», το έργο του ιστορικού Γεώργιου Λάιου «Η Σιάτιστα και οι εμπορικοί οίκοι Χατζημιχαήλ και Μανούση (17ος-19ος αι.)» και το βιβλίο της Καλλιόπης Μπόντα-Ντουμανάκη «Θεόδωρος Μανούσης (1793-1858). Πανεπιστημιακός δάσκαλος και ευεργέτης της Σιάτιστας».
Η παρουσίαση αποτέλεσε ένα πρώτο βήμα στην προσπάθεια να αναδειχθεί όχι μόνο το ίδιο το μνημείο, αλλά και η μεγάλη ιστορία που το συνοδεύει. Μια ιστορία που μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης και στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και ελκυστικού πολιτιστικού προϊόντος για τη Σιάτιστα και το Βόιο.
ΛΑΖΑΡΟΣ Γ. ΚΩΤΣΙΚΑΣ
Πολιτικός Μηχανικός, PhD
Ειδικός Συνεργάτης Δημάρχου Σιάτιστας
