Ο Aspergillus είναι ένας τύπος μούχλας που βρίσκεται παντού γύρω μας – στον αέρα, στο έδαφος, στα τρόφιμα και στην οργανική ύλη που αποσυντίθεται.
Αν τα σπόρια του εισέλθουν στους πνεύμονες, οι μύκητες μπορούν να αναπτυχθούν σε όγκους στο μέγεθος μπάλας του τένις, προκαλώντας σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα – μια κατάσταση που ονομάζεται ασπεργίλλωση. Η λοίμωξη μπορεί στη συνέχεια να εξαπλωθεί στο δέρμα, τον εγκέφαλο, την καρδιά ή τα νεφρά και να σκοτώσει.
Οι ερευνητές λένε ότι η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας τροφοδοτεί την ανάπτυξη και την εξάπλωση του ασπέργιλλου σε όλη την Ευρώπη, αυξάνοντας τον κίνδυνο της θανατηφόρας ασθένειας.
Οι διεισδυτικές μυκητιασικές λοιμώξεις όπως η ασπεργίλλωση εκτιμάται ότι προκαλούν ήδη τουλάχιστον 2,5 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο.
Οι ειδικοί του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, καθηγητής Norman Van Rhijn, συν-συγγραφέας της μελέτης, δήλωσαν στους Financial Times ότι ο κόσμος πλησιάζει σε ένα «σημείο καμπής» όσον αφορά την εξάπλωση των παθογόνων μυκήτων.
«Μιλάμε για εκατοντάδες χιλιάδες ζωές και για ηπειρωτικές μετατοπίσεις στην κατανομή των ειδών. Σε 50 χρόνια, τα πράγματα που αναπτύσσονται – και τα πράγματα που μας μολύνουν – θα είναι τελείως διαφορετικά», σημειώνουν.
Ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αρρωσταίνουν από την εισπνοή των σπορίων του ασπέργιλλου, οι λοιμώξεις γίνονται όλο και πιο δύσκολο να αντιμετωπιστούν όταν εκδηλωθούν.
Αυτοί που διατρέχουν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο είναι οι άνθρωποι με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα – λόγω παθήσεων όπως το άσθμα, η κυστική ίνωση ή ο διαβήτης, ή ως αποτέλεσμα θεραπειών όπως η χημειοθεραπεία.
Νέες έρευνες δείχνουν ότι ο Aspergillus fumigatus, που υπάρχει ήδη στο Ηνωμένο Βασίλειο, θα μπορούσε να εξαπλωθεί σε μεγάλα τμήματα της βόρειας Ευρώπης, της Ασίας και της Αμερικής.
Μέσα στα επόμενα 75 χρόνια, θα μπορούσε να φτάσει ακόμη στον Βόρειο Πόλο, εκθέτοντας ενδεχομένως επιπλέον εννέα εκατομμύρια ανθρώπους σε μόλυνση.
Ένα ακόμη είδος που παρουσιάζεται στη μελέτη, ο Aspergillus flavus, προκαλεί επίσης ανησυχία. Συνδέεται κι αυτό με την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας και παράγει αφλατοξίνες – χημικές ουσίες που σχετίζονται με τον καρκίνο και σοβαρές ηπατικές βλάβες.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι υψηλότερες θερμοκρασίες και τα επίπεδα CO₂ επιταχύνουν την παραγωγή αυτών των επικίνδυνων τοξινών.
Ο Darius James, καθηγητής μολυσματικών ασθενειών στο Imperial College του Λονδίνου, δήλωσε στους FT: «Υπάρχουν σοβαρές απειλές από αυτόν τον οργανισμό τόσο από την άποψη της ανθρώπινης υγείας όσο και της ασφάλειας των τροφίμων».
Σύμφωνα με τη μελέτη, η εξάπλωση των μυκήτων αυτών θα μπορούσε τελικά να εξαφανίσει τα υπάρχοντα ενδιαιτήματα σε χώρες της Αφρικής και της Βραζιλίας, διαταράσσοντας οικολογικά συστήματα που είναι ζωτικής σημασίας για την επιβίωσή μας.
Πρόσφατα δεδομένα δείχνουν παράλληλα ότι το παθογόνο θα μπορούσε να γίνει ανθεκτικό στη θεραπεία. Αυτό οφείλεται κυρίως στην υπερβολική χρήση αντιμυκητιασικών φαρμάκων στην ιατρική και τη γεωργία, η οποία έχει ενθαρρύνει την ανάπτυξη πιο τοξικών στελεχών του μύκητα που είναι ανθεκτικά σε υψηλές δόσεις των φαρμάκων, γνωστών ως αζόλες.
Οι μύκητες επίσης αναπαράγονται και εξελίσσονται πολύ πιο γρήγορα από τους ανθρώπους. Αυτό σημαίνει ότι, όσο περισσότερο αυτοί οι οργανισμοί έρχονται σε επαφή με αντιμυκητιασικά φάρμακα, τόσο πιο πιθανό είναι να αναδυθούν ανθεκτικά στελέχη – ή αλλιώς σούπερ-μύκητες. Μια άλλη αιτία είναι η χρήση ανθρώπινων αντιμυκητιασικών θεραπειών για την προστασία των καλλιεργειών και των φυτών από μυκητολογικές ασθένειες.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν τώρα πως η κλιματική αλλαγή θα επιδεινώσει αυτούς τους κινδύνους: Για να αντιμετωπίσουμε αυτές τις προκλήσεις, πρέπει να καλύψουμε σημαντικά ερευνητικά κενά – υποστηρίζουν. Παρά την επείγουσα αυτή έκκληση, όμως, η έρευνα και η θεραπεία των μυκητιασικών λοιμώξεων παραμένει ανησυχητικά υποχρηματοδοτούμενη.
