Η καρδιακή ανακοπή χτυπά χωρίς προειδοποίηση. Μέσα σε δευτερόλεπτα, η καρδιά σταματά και τα πάντα κρέμονται από μια κλωστή. Απαιτείται άμεση καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ) ή χρήση απινιδωτή για να αποφευχθεί ο θάνατος.
Παρόλο που οι περισσότεροι τη θεωρούν απρόβλεπτη, νέα δεδομένα δείχνουν ότι μεγάλο ποσοστό των περιστατικών θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί. Σύμφωνα με το Medical News Today, μια εκτενής μελέτη ρίχνει φως στους μη ιατρικούς παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο και αποκαλύπτει τι μπορούμε να κάνουμε για να προστατέψουμε την καρδιά μας.
Συγκεκριμένα, μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Canadian Journal of Cardiology εντόπισε συνολικά 56 μη ιατρικούς παράγοντες για την καρδιακή ανακοπή, με τους ερευνητές να υπολογίζουν ότι το 40–63% των περιστατικών θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί εάν αυτοί οι παράγοντες είχαν περιοριστεί.
Η πιο σημαντική κατηγορία σύμφωνα με επιστήμονες σχετίζεται με αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Τι είναι η καρδιακή ανακοπή;
Κατά την καρδιακή ανακοπή, η καρδιά σταματά απότομα ή παύει να στέλνει επαρκή ποσότητα αίματος στο σώμα. Μέχρι σήμερα, οι πιο αναγνωρισμένοι παράγοντες κινδύνου είναι μια υπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσος, μια αναπνευστική ανακοπή ή σωματικά τραύματα ιδιαίτερα στην περιοχή της καρδιάς.
Οι υπόλοιποι παράγοντες είναι δύσκολο να προβλεφθούν και γι’ αυτό, η έρευνα μέχρι τώρα έχει εστιάσει περισσότερο στην ανάνηψη παρά στην πρόληψη.
Η δύναμη των μέγα-δεδομένων
Οι επιστήμονες βασίστηκαν στη βάση δεδομένων UK Biobank, με πάνω από 500.000 άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας που παρακολουθήθηκαν για περίπου 14 χρόνια. Συγκεντρώθηκαν πληροφορίες για διατροφή, άσκηση, βιοδείκτες και γενετικά δεδομένα. Χρησιμοποιώντας μια τεχνική που ονομάζεται Mendelian randomization, εντόπισαν περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία.
Οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου
Οι 56 τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου ταξινομήθηκαν σε πέντε ομάδες:
- Τρόπος ζωής
- Φυσικό περιβάλλον
- Σωματικά χαρακτηριστικά
- Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες
- Κοινωνικοοικονομική κατάσταση
Κλασικοί παράγοντες όπως κάπνισμα, φτωχή διατροφή και έλλειψη άσκησης επιβεβαιώθηκαν, ενώ άλλοι ήταν πιο αναπάντεχοι. Το Medical News Today, βάσει της έρευνας, παρουσιάζει ορισμένους από τους τους παράγοντες που εντοπίστηκαν και κυρίως αυτούς που – τουλάχιστον εν μέρει – βρίσκονται υπό τον έλεγχο ενός ατόμου.
Οι πιο κρίσιμοι παράγοντες στον τρόπο ζωής
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο:
- Κάπνισμα
- Υπερβολική παρακολούθηση τηλεόρασης
- Συχνός μεσημεριανός ύπνος
- Χαμηλή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών
- Δυσκολία στο πρωινό ξύπνημα
Παράγοντες που μειώνουν τον κίνδυνο:
- Έντονη φυσική δραστηριότητα
- Μέτρια κατανάλωση αλκοόλ, συμπεριλαμβανομένων κόκκινου και λευκού κρασιού και σαμπάνιας.
Σημειώνεται πως ορισμένες προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η μέτρια κατανάλωση κόκκινου κρασιού μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, αλλά το γεγονός ότι συνολικά η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ λειτουργεί ως παράγοντας μείωσης του κινδύνου για ανακοπή προκαλεί αίσθηση.
Συνολικά, τα αποτελέσματα της μελέτης υποδηλώνουν ότι η τήρηση μιας υγιεινής διατροφής, ο επαρκής ύπνος (όχι ο υπερβολικός), η διακοπή του καπνίσματος και η διατήρηση της σωματικής δραστηριότητας είναι οι καλύτεροι τρόποι για τη μείωση του κινδύνου αιφνίδιας καρδιακής ανακοπής.
Διατροφή και καρδιά
Οι ειδικοί επισημαίνουν τη σημασία της αντιφλεγμονώδους διατροφής: αποφυγή επεξεργασμένων τροφίμων, ενίσχυση της κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών, οσπρίων, ξηρών καρπών, λιπαρών ψαριών και δημητριακών ολικής άλεσης. Όλα αυτά αποτελούν τον κορμό της μεσογειακής διατροφής, η οποία έχει συνδεθεί με μικρότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες
Σε αυτήν την κατηγορία, ορισμένοι από τους παράγοντες με την ισχυρότερη σύνδεση με αυξημένο κίνδυνο ήταν οι εξής:
- Κόπωση
- Κατάθλιψη
- Αίσθηση μοναξιάς
- Έλλειψη ενθουσιασμού
Αντίθετα, η συμμετοχή σε κοινωνικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες συνδέθηκε με μειωμένο κίνδυνο. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουν οι ειδικοί στη μοναξιά που αποτελεί ένα αυξανόμενο φαινόμενο και μπορεί να αντιμετωπιστεί με απλές κινήσεις: επαφή με φίλους, συμμετοχή σε ομάδες, νέες δραστηριότητες, χόμπι και εθελοντισμός.
Σωματικά χαρακτηριστικά
Αυξημένος κίνδυνος:
- Μεγαλύτερη περιφέρεια μέσης
- Αυξημένο σωματικό λίπος και Δείκτης Μάζας Σώματος
Μειωμένος κίνδυνος:
- Καλύτερη λειτουργία πνευμόνων
- Ισχυρή δύναμη λαβής
Όλα αυτά συνδέονται με τη σωματική άσκηση και τη διατήρηση υγιούς βάρους.
Μια ολιστική στρατηγική πρόληψης
Η πρόληψη απαιτεί ατομικά μια ολιστική προσέγγιση: διακοπή καπνίσματος, σωστή διατροφή, τακτική άσκηση, ψυχολογική υποστήριξη. Όμως, για αλλαγές σε πληθυσμιακό επίπεδο, χρειάζεται αντιμετώπιση των κοινωνικών και εκπαιδευτικών ανισοτήτων, όπως τονίζουν οι ερευνητές, αλλά και ειδικοί που δεν συμμετείχαν στη μελέτη.
Η πρόσβαση σε υγιεινές τροφές και ο ελεύθερος χρόνος για άσκηση δεν είναι δεδομένα για όλους. Μακροπρόθεσμα, η εκπαίδευση και η κοινωνική ενίσχυση είναι καθοριστικής σημασίας.
Παρότι η μελέτη αυτή δεν αποδεικνύει αιτιακές σχέσεις και δεν κάνει διάκριση μεταξύ των τύπων καρδιακής ανακοπής, ανοίγει τον δρόμο προς την πρόληψη. Όπως δήλωσαν οι συγγραφείς της έρευνας στο συνοδευτικό κείμενο, η προσέγγιση πρέπει να επεκταθεί πέρα από την επείγουσα παρέμβαση, προς μια ευρύτερη στρατηγική πρόληψης για την υγεία.
