Μια σημαντική αλλαγή στην καθημερινότητα εκατομμυρίων νοικοκυριών και δεκάδων χιλιάδων επαγγελματιών δρομολογεί το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (ΚΚΤ), το νέο μεγάλο χρηματοδοτικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από το φθινόπωρο.
Μετά την κατάθεση του σχετικού νομοσχεδίου από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας την άνοιξη, η Ελλάδα ενεργοποιεί ένα πρόγραμμα με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση 5,3 δισεκατομμυρίων ευρώ έως το 2032, το οποίο έρχεται να λειτουργήσει ως διάδοχος του Ταμείου Ανάκαμψης.
Το νέο Ταμείο δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη επιδοτούμενο πρόγραμμα, αλλά έναν μηχανισμό άμυνας απέναντι στη νέα ευρωπαϊκή οδηγία (ETS2), η οποία από το 2027 θα επιβάλει πρόσθετες χρεώσεις εκπομπών ρύπων στα καύσιμα κίνησης και θέρμανσης. Στόχος είναι να ενισχυθούν πάνω από 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά (περίπου 3 εκατομμύρια πολίτες) και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, επιτρέποντάς τους να μειώσουν δραστικά το ενεργειακό τους κόστος.
Ποιοι είναι οι δικαιούχοι και τα εισοδηματικά κριτήρια
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο εστιάζει κατά προτεραιότητα στα ευάλωτα και μεσαία εισοδήματα που πλήττονται από το ενεργειακό κόστος και αδυνατούν να επενδύσουν με δικά τους κεφάλαια σε πράσινες τεχνολογίες.
Τα εισοδηματικά όρια είναι κλιμακωτά και επικαιροποιούνται ετησίως βάσει των φορολογικών δηλώσεων. Ενδεικτικά, επιλέξιμες είναι οικογένειες με δύο παιδιά και ετήσιο εισόδημα έως 27.100 ευρώ, καθώς και οικογένειες με τρία παιδιά που περιλαμβάνουν μέλος με αναπηρία με εισόδημα έως 36.400 ευρώ.
Στο σκέλος των επιχειρήσεων, το πρόγραμμα απευθύνεται σε πολύ μικρές οντότητες που απασχολούν έως 9 εργαζομένους και έχουν ετήσιο κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια ευρώ.
Νέο «Εξοικονομώ» με επιδότηση άνω του 80% και αντλίες θερμότητας
Η μερίδα του λέοντος των διαθέσιμων πόρων κατευθύνεται στην αναβάθμιση της κατοικίας, με 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ να δεσμεύονται για ένα νέο, απλοποιημένο πρόγραμμα τύπου «Εξοικονομώ» που στοχεύει στην κάλυψη 62.000 νοικοκυριών.
Οι επιδοτήσεις αναμένεται να ξεπεράσουν το 80% της συνολικής δαπάνης, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Στην πράξη, εάν μια οικογένεια προχωρήσει σε εργασίες μόνωσης, θερμοπρόσοψης και αντικατάστασης κουφωμάτων αξίας 24.800 ευρώ, η ίδια θα καταβάλει μόλις 5.000 ευρώ, με το Ταμείο να καλύπτει τα υπόλοιπα 19.800 ευρώ.
Παράλληλα, διατίθενται 930 εκατομμύρια ευρώ για την πλήρη αλλαγή των συστημάτων θέρμανσης και παροχής ζεστού νερού. Μέσω του κονδυλίου αυτού:
- 170.000 νοικοκυριά θα αποκτήσουν σύγχρονες αντλίες θερμότητας.
- 110.000 νοικοκυριά θα εγκαταστήσουν ηλιακούς θερμοσίφωνες.
- 780.000 ευάλωτοι πολίτες θα λαμβάνουν διπλό επίδομα θέρμανσης με επιπλέον 100 ευρώ ετησίως από το 2027 έως το 2032.
- 200.000 νοικοκυριά θα εκδώσουν δωρεάν Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ).
Για ένα τυπικό πακέτο αγοράς αντλίας θερμότητας και ηλιακού θερμοσίφωνα κόστους 7.440 ευρώ, η ίδια συμμετοχή του δικαιούχου περιορίζεται στα 2.000 ευρώ, ενώ τα 5.440 ευρώ καλύπτονται απευθείας από το κράτος.
Κοινωνικό leasing για ηλεκτρικά ΙΧ με 145 ευρώ τον μήνα
Σημαντικές ανατροπές φέρνει το ΚΚΤ και στον τομέα των μετακινήσεων μέσα από το πρόγραμμα «Κοινωνικό Leasing», προϋπολογισμού 174 εκατομμυρίων ευρώ. Περίπου 12.500 ευάλωτα νοικοκυριά θα έχουν τη δυνατότητα να μισθώσουν νέο ηλεκτρικό αυτοκίνητο καταβάλλοντας μόλις 145 ευρώ τον μήνα για τέσσερα χρόνια, λαμβάνοντας μέση κρατική επιδότηση 13.000 ευρώ συν 500 ευρώ για την αγορά οικιακού φορτιστή. Για άτομα με αναπηρία, το ποσό της επιδότησης αυξάνεται στα 15.000 ευρώ.
Επιπλέον, προβλέπεται πλήρης κάλυψη 100% για 13.200 άτομα με αναπηρία για την απόκτηση ηλεκτρικών αμαξιδίων, mobility scooters και hand bikes.
Για τους επαγγελματίες και τον κλάδο των μεταφορών, ενεργοποιούνται προγράμματα 289 εκατομμυρίων ευρώ για την επιδότηση αγοράς ηλεκτρικών βαν (40%) και φορτηγών (30%), καθώς και 68 εκατομμύρια ευρώ για την αντικατάσταση παλαιών ταξί με αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα, με ενίσχυση 20.000 ευρώ (ή 29.000 ευρώ εάν πρόκειται για όχημα προσβάσιμο σε ΑμεΑ).
2.350 νέες κοινωνικές κατοικίες και ανακαίνιση φοιτητικών εστιών
Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται η στεγαστική πολιτική με τη δημιουργία 2.350 σύγχρονων διαμερισμάτων μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης (κλάσης Α+). Τα ακίνητα αυτά, μέσης επιφάνειας 84 τ.μ., θα κατασκευαστούν με προϋπολογισμό 435 εκατομμυρίων ευρώ σε τέσσερα πρώην στρατόπεδα: στο Χαϊδάρι και τις Αχαρνές στην Αττική, στο στρατόπεδο Ζιάκα στη Θεσσαλονίκη και στο στρατόπεδο Μανουσογιαννάκη στην Πάτρα.
Στις κατοικίες αυτές θα εγκατασταθούν περίπου 7.000 πολίτες —κυρίως νέα ζευγάρια, πολύτεκνοι, μονογονεϊκές οικογένειες και άτομα με αναπηρία— πληρώνοντας εξαιρετικά χαμηλό, προστατευμένο μίσθωμα.
Ταυτόχρονα, το σχέδιο προβλέπει τη ριζική ενεργειακή αναβάθμιση 15 φοιτητικών εστιών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα και Κομοτηνή, αυξάνοντας τη δυναμικότητά τους κατά 36,5% και προσφέροντας ποιοτικότερη στέγαση στους φοιτητές.
Νέοι συρμοί στο Μετρό, ηλεκτρικά λεωφορεία και «Κάρτα Ευάλωτου»
Η ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών περιλαμβάνει την ένταξη 210 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων για τους στόλους του ΟΑΣΑ και του ΟΑΣΘ (129 εκατ. ευρώ), με έμφαση στις γραμμές της Δυτικής Αττικής και της Δυτικής Θεσσαλονίκης, μειώνοντας τους χρόνους αναμονής κατά 15%.
Παράλληλα, 270 εκατομμύρια ευρώ διατίθενται για 22 νέους συρμούς στο Μετρό, κίνηση που θα ρίξει τη μέση χρονική συχνότητα διέλευσης από τα 7,12 στα 5,2 λεπτά.
Για την αποφυγή γραφειοκρατικών εμποδίων, η πρόσβαση στα μέτρα θα πραγματοποιείται ψηφιακά μέσω της «Κάρτας Ευάλωτου», ενώ σε κάθε Περιφέρεια της χώρας συγκροτούνται ειδικά γραφεία One-Stop Shop.
