Μειώθηκε λόγω κλιματική αλλαγής η στρεμματική απόδοση – Το νέο προϊόν που λάνσαρε στην αγορά ο Αναγκαστικός Συνεταιρισμός.
Ο κρόκος Κοζάνης, το «χρυσάφι της ελληνικής γης», όπως αποκαλείται, είναι μία από τις καλλιέργειες που δοκιμάζονται τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και κυρίως των υψηλών θερμοκρασιών, που έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση της στρεμματικής απόδοσης. Είναι ενδεικτικό ότι σήμερα η απόδοση κυμαίνεται μεταξύ 200–300 γραμμαρίων ανά στρέμμα, όταν παλιότερα η μέση απόδοση έφτανε στα 700–800 γραμμάρια.
Η φετινή συγκομιδή ολοκληρώθηκε το πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου και η χρονιά χαρακτηρίζεται μέτρια από τους παραγωγούς. Ο Αναγκαστικός Συνεταιρισμός Κροκοπαραγωγών Κοζάνης που ιδρύθηκε το 1971 και έχει 1.000 εγγραμμένα μέλη προσπαθεί μέσω της τυποποίησης, της διεύρυνσης της γκάμας προϊόντων και της ενίσχυσης της παρουσίας του προϊόντος στις διεθνείς αγορές, να δώσει κίνητρα στους παραγωγούς να συνεχίζουν την καλλιέργεια στην περιοχή όπου ο κρόκος καλλιεργείται από τον 17ο αιώνα.
Η συγκομιδή του κρόκου ξεκίνησε φέτος περίπου στις 20 Οκτωβρίου και ολοκληρώθηκε στις 10 Νοεμβρίου στο σύνολο της περιοχής. Πλέον, όπως αναφέρει μιλώντας στο «ΤyposThes» ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού κ. Βασίλης Μητσόπουλος, βρίσκονται σε εξέλιξη οι παραλαβές στον συνεταιρισμό από τα μέλη, μια διαδικασία που διαρκεί περίπου δύο μήνες, μετά και τους σχολαστικούς καθαρισμούς που κάνουν οι παραγωγοί.
Φέτος δεν ήταν μια πολύ καλή χρονιά. Ο κ. Μητσόπουλος τη χαρακτηρίζει μέτρια, με την εκτίμηση ότι θα κινηθεί «στα ίδια επίπεδα με πέρυσι», κάτι που μένει να φανεί μετά την ολοκλήρωση της παράδοσης της παραγωγής από τα μέλη του συνεταιρισμού. Σημειώνεται ότι ο Αναγκαστικός Συνεταιρισμός Κροκοπαραγωγών Κοζάνης έχει το αποκλειστικό δικαίωμα συλλογής, συσκευασίας και διακίνησης του κρόκου Κοζάνης, κάτι που διασφαλίζει την ποιότητα του προϊόντος και προστατεύει τους παραγωγούς από την νοθεία.
Το στρες των φυτών από τις υψηλές θερμοκρασίες
Κατά τον πρόεδρο, «τα φυτά έχουν υποστεί στρες τα προηγούμενα χρόνια», κυρίως εξαιτίας των υψηλών θερμοκρασιών του καλοκαιριού. Η καλλιέργεια είναι «ξερική». Οι αλλαγές στο κλίμα με τα λίγα ή και καθόλου χιόνια το χειμώνα και το μη «κανονικό» φθινόπωρο, είναι παράγοντες που συντελούν στη μείωση της στρεμματικής απόδοσης. Ο κ. Μητσόπουλος αναφέρει ότι σήμερα η απόδοση κυμαίνεται μεταξύ 200–300 γραμμαρίων ανά στρέμμα, όταν παλιότερα η μέση απόδοση έφτανε στα 700–800 γραμμάρια.
Αυτό το σοβαρό πλήγμα στην παραγωγικότητα έχει ως συνέπεια και την αποθάρρυνση κάποιων αγροτών.
«Η χαμηλή απόδοση είχε ως αποτέλεσμα κάποια μέλη του συνεταιρισμού να εγκαταλείψουν την καλλιέργεια», λέει ο κ. Μητσόπουλος.
Την τελευταία χρονιά παρέδωσαν περίπου οι 650 παραγωγοί. Η εκτίμηση σήμερα με την κροκοκαλλιέργεια ασχολούνται 600-700 άτομα περίπου στην περιοχή της Κοζάνης.
Παρά τις δυσκολίες, ο ίδιος είναι αισιόδοξος. Όπως λέει, «η καλλιέργεια παραμένει ακόμη βιώσιμη αλλά υπάρχει και δυσαρέσκεια γιατί δεν αποδίδει. Πάντως οι περισσότεροι την έχουν ως συμπληρωματικό εισόδημα» και γι΄ αυτό, εκτιμά ότι παρ΄όλες τις προκλήσεις, οι παραγωγοί θα συνεχίσουν.
«Γενικά υπάρχει μια τάση να αδειάζει η επαρχία. Δε ξέρω αν αυτό το μοτίβο το δούμε και στη δική μας περιοχή. Φαίνεται ότι τα τελευταία χρόνια είτε λόγω φυσικών καταστροφών όπως πλημμύρες είτε λόγω εξαιρετικά υψηλών θερμοκρασιών οι καλλιέργειες δεν τα πάνε και πάρα πολύ καλά και πολλοί νέοι δεν θέλουν να συνδέσουν και πάρα πολύ τη ζωή τους με μια επαγγελματική δραστηριότητα που είναι τόσο επισφαλής», όπως μας λέει.
Βέβαια στην περίπτωση του κρόκου λίγοι είναι αυτοί που ασχολούνται αποκλειστικά με αυτό δεν στηρίζονται δηλαδή μόνο σε αυτό το εισόδημα. Οπότε επειδή είναι συμπληρωματικό εισόδημα, ο ίδιος εκτιμά ότι οι παραγωγοί θα συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται στην περιοχή. «Εμείς θέλουμε να συνεχίσουν οι παραγωγοί την καλλιέργεια στην περιοχή και ελπίζουμε να πάει καλύτερα η σοδειά τα επόμενα χρόνια», τονίζει.
Καινοτομία και εξαγωγές
Ο συνεταιρισμός έχει επενδύσει σε τυποποίηση του προϊόντος γεγονός που προσφέρει προστιθέμενη αξία.
Παράγει συσκευασμένο κρόκο σε μορφή στίγματος αλλά και σκόνης, ενώ πλέον κυκλοφορούν και άλλα προϊόντα όπως ροφήματα (από το 2008) και μέλι της περιοχής με κρόκο. Επιπλέον, λανσαρίστηκε πρόσφατα ένα διατροφικό συμπλήρωμα με κρόκο Κοζάνης, το οποίο, σύμφωνα με τον κ. Μητσόπουλο, «βελτιώνει τη διάθεση και το νευρικό σύστημα».
Αυτά τα προϊόντα φέρουν το λογότυπο του συνεταιρισμού και διατίθενται μέσα από το ηλεκτρονικό κατάστημα του συνεταιρισμού, αλλά και σε σούπερ μάρκετ και φαρμακεία σε όλη τη χώρα.
Το μερίδιο των εξαγωγών είναι σημαντικό – πάνω από 50% της παραγωγής εξάγεται συσκευασμένο, και κατά τις δηλώσεις του προέδρου, εξάγονται συσκευασμένα στίγματα κρόκου σε περισσότερες από 20 χώρες, με μεγαλύτερους όγκους στις ΗΠΑ και την Ελβετία.
Ένα προϊόν ΠΟΠ
Η ονομασία «Κρόκος Κοζάνης» είναι προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ). Η συγκομιδή γίνεται με τα χέρι και πρόκειται για μια απαιτητική εργασία. Η ξήρανση των στιγμάτων είναι η πιο βασική και λεπτή εργασία και απαιτεί πείρα, μεγάλη προσοχή και τέχνη. Μετά την αποξήρανση αρχίζει το ξεχώρισμα των κόκκινων στιγμάτων από τους κίτρινους στήμονες, τη γύρη και τις ξένες προσμίξεις. Η εργασία αυτή που γίνεται με το χέρι διαρκεί από 20 μέχρι και 60 ημέρες.
Στην παγκόσμια αγορά ο κύριος παραγωγός σαφράν είναι το Ιράν, που μπορεί να παράγει γύρω στους 300 τόνους, όταν η δική μας παραγωγή μεσοσταθμικά ήταν τα τελευταία χρόνια 2-3 τόνοι.
Το Ιράν παράγει πάνω από το 94% της παγκόσμιας παραγωγής, τονίζει ο κ. Μητόσπουλος, σημειώνοντας ότι το σαφράν παράγεται και στο Αφγανιστάν, στο Μαρόκο, στην Ινδία, ενώ η κατανάλωσή του γίνεται κυρίως από τις αραβικές χώρες.
Της ΜΑΡΙΑΣ ΚΟΥΖΟΥΦΗ
