Οι διαταραχές ύπνου δεν προκαλούν μόνο κόπωση και υπνηλία, αλλά φαίνεται ότι συνδέονται και με σημαντικές αλλαγές σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την προσοχή, τη λήψη αποφάσεων και τον έλεγχο των συναισθημάτων, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports, εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει μελλοντικά στην έγκαιρη διάγνωση των διαταραχών ύπνου και στην ανάπτυξη πιο στοχευμένων θεραπευτικών παρεμβάσεων.
Τι έδειξε η μελέτη
Ερευνητές από το Florida International University (FIU) πραγματοποίησαν μετα-ανάλυση 57 μελετών απεικόνισης του εγκεφάλου, αναζητώντας κοινά νευρολογικά χαρακτηριστικά μεταξύ διαφορετικών διαταραχών ύπνου.
Οι επιστήμονες εξέτασαν δύο βασικές κατηγορίες:
- Δυσυπνίες, όπως η αϋπνία και η αποφρακτική υπνική άπνοια, που δυσκολεύουν την έναρξη ή τη διατήρηση του ύπνου.
- Παραϋπνίες, όπως η υπνοβασία, οι νυχτερινοί τρόμοι και οι διαταραχές με εφιάλτες, που προκαλούν ασυνήθιστα επεισόδια κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Όπως δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, γνωστικός νευροεπιστήμονας Μάθιου Σάδερλαντ, ο συνδυασμός των διαθέσιμων ερευνών επιτρέπει μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι διαταραχές ύπνου επηρεάζουν τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Κοινές αλλαγές στην προσοχή
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι και οι δύο κατηγορίες διαταραχών συνδέονται με μεταβολές στον θάλαμο, περιοχή του εγκεφάλου που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην επεξεργασία αισθητηριακών πληροφοριών, στη συγκέντρωση και στις ανώτερες γνωστικές λειτουργίες.
Ειδικότερα, εντοπίστηκαν αλλαγές στο προσκέφαλο (pulvinar), περιοχή που συμμετέχει στην κατεύθυνση της προσοχής και στον γνωστικό έλεγχο.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το εύρημα αυτό ενδέχεται να εξηγεί γιατί οι άνθρωποι με διαταραχές ύπνου εμφανίζουν συχνότερα μειωμένη συγκέντρωση, πιο αργούς χρόνους αντίδρασης, δυσκολίες στη λήψη αποφάσεων και αυξημένο κίνδυνο λαθών ή ατυχημάτων.
Οι παραϋπνίες επηρεάζουν και τα συναισθήματα
Η μελέτη κατέγραψε ακόμη ότι οι παραϋπνίες σχετίζονται με μεταβολές στον οπίσθιο φλοιό του προσαγωγίου (posterior cingulate cortex), περιοχή που εμπλέκεται στη λήψη αποφάσεων, στην κινητοποίηση και στη ρύθμιση των συναισθημάτων.
Οι αλλαγές αυτές ενδέχεται να εξηγούν τις μεταβολές στη διάθεση και στη συμπεριφορά που εμφανίζουν ορισμένοι άνθρωποι με τέτοιου είδους διαταραχές.
Αντίθετα, στις δυσυπνίες οι ερευνητές δεν εντόπισαν σταθερό πρότυπο δομικών μεταβολών, γεγονός που υποδηλώνει ότι κάθε μορφή διαταραχής ύπνου μπορεί να επηρεάζει τον εγκέφαλο με διαφορετικό τρόπο.
Το επόμενο βήμα της έρευνας
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για την ανάπτυξη θεραπειών που δεν θα στοχεύουν μόνο στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου, αλλά και στην προστασία των εγκεφαλικών δικτύων που σχετίζονται με την προσοχή, τη λήψη αποφάσεων και τη συναισθηματική ισορροπία.
Στα επόμενα στάδια της έρευνας, η επιστημονική ομάδα θα μελετήσει ειδικότερα μορφές παραϋπνίας, όπως η υπνοβασία και η διαταραχή συμπεριφοράς κατά τον ύπνο REM, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι εγκεφαλικές μεταβολές αποτελούν αιτία ή συνέπεια των διαταραχών ύπνου.
