Κατατέθηκε στη Βουλή ο Νέος Κώδικας που θα διέπει τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης. Πρόκειται για ένα νομοσχέδιο 774 άρθρων, το οποίο ενσωματώνει και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις που αφορούν κάθε πτυχή της λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών της χώρας.
Ο Υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος θα παρουσιάσει την Πέμπτη 11 Ιουνίου 2026, και ώρα 15:00 στους διαπιστευμένους δημοσιογράφους, τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο Υπουργείο Εσωτερικών.
Πέραν αυτών φέρνει σειρά αλλαγών στο εκλογικό σύστημα καταργώντας εξ’ ολοκλήρου τον β’ γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών. Ο Δήμαρχος και ο Περιφερειάρχης θα εκλέγονται με 42%+1 του συνόλου των ψήφων, ενώ το σενάριο του β’ γύρου θα εξαλειφθεί εντελώς, καθώς θα προβλέπονται εναλλακτικές ψήφοι (ψήφοι σε δεύτερο συνδυασμό) που θα προσμετρώνται σε δεύτερη καταμέτρηση σε περίπτωση που δεν ξεπεραστεί το κατώφλι του 42%+1.
Ακόμα, προβλέπονται δικαίωμα ψήφου σε δεύτερο συνδυασμό, ηλεκτρονικές κάλπες και δημοψηφίσματα, πενταετή θητεία αυτοδιοικητική θητεία, ξεκαθάρισμα αρμοδιοτήτων μεταξύ δήμων περιφέρειας και κεντρικού κράτους κράτους, το νέο “δημοτικό ΕΝΦΙΑ” (Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης), αλλαγές στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τίθενται σε αργία οι δήμαρχοι, δυνατότητα χορήγησης επιδομάτων γέννησης, όπως και αλλαγές στην περίφημη διάταξη “Βορίδη”.
Παράλληλα, ενσωματώνει το καίριο για την αυτοδιοίκηση που αποτελεί πάγιο αίτημα της ΚΕΔΕ άρθρο 259 του νόμου 3852/2010 που αφορά τους πόρους των δήμων. Με το συγκεκριμένο άρθρο προβλέπεται ότι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (Κ.Α.Π.) των δήμων προέρχονται από πηγές του Κρατικού Προϋπολογισμού και το κόστος των αρμοδιοτήτων που μεταβιβάζονται με τον παρόντα νόμο στους δήμους, εφόσον είναι ανώτερο από τα έσοδα των ΚΑΠ καλύπτεται με αύξηση των ποσοστών των ΚΑΠ των αντιστοίχων κωδικών εσόδων του Κρατικού Προϋπολογισμού.
Επίσης στο άρθρο 540 του νομοσχεδίου προβλέπονται τεράστιες παρακρατήσεις που φτάνουν το 30% της μηνιαίας κρατικής επιχορήγησης σε Δήμους και Περιφέρειες που δεν εξυπηρετούν τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τους, σύμφωνα με τις επιταγές του μηχανισμού αποτροπής συσσώρευσης ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τρίτους. Το νομοσχέδιο προχωρά σε έναν διαχωρισμό σε μια σειρά κατηγοριών των 332 δήμων της χώρας.
Τι προβλέπει για μονιμοποίηση συμβασιούχων
Σε ότι ειδικότερα τη διάταξη Βορίδη, στο νομοσχέδιο υπάρχουν τροποποιήσεις των επίμαχων διατάξεων για την εξάντληση των ένδικων μέσων από τους δημάρχους, οι οποίες διευκολύνουν σε ορισμένες περιπτώσεις τη μονιμοποίηση των συμβασιούχων δια της δικαστικής οδού. Συγκεκριμένα, η νέα διατύπωση του άρθρου 731, του νομοσχεδίου αναφέρει τα κάτωθι:
Δίκες για προσδιορισμό εργασιακής σχέσης μεταξύ εργαζομένων δήμων και περιφερειών και των νομικών τους προσώπων
1. Σε περιπτώσεις δικών που αφορούν στον προσδιορισμό ή στη μετατροπή της εργασιακής σχέσης των εργαζομένων δήμου ή περιφέρειας, καθώς και νομικών τους προσώπων, η αγωγή ή η κλήση κοινοποιούνται στο Ελληνικό Δημόσιο με μέριμνα του ενάγοντος, επί ποινή απαραδέκτου της συζήτησης της υπόθεσης. Κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο προσκομίζονται υποχρεωτικά από τον επιμελέστερο διάδικο οι απόψεις των αρμόδιων υπηρεσιών του Υπουργείου Εσωτερικών και του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επί της αγωγής περί του αντίκτυπου της δίκης στον προγραμματισμό του ανθρώπινου δυναμικού και στη δημοσιονομική ισορροπία, άλλως η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη και αίρονται αυτοδικαίως τυχόν ασφαλιστικά μέτρα ή προσωρινή διαταγή που έχει χορηγηθεί. Η παρούσα ισχύει και σε περίπτωση υποβολής αίτησης ασφαλιστικών μέτρων ή αιτήματος προσωρινής διαταγής.
2. Η άσκηση αγωγής με την οποία ζητείται ο ορθός νομικός χαρακτηρισμός της έννομης σχέσης ή η μετατροπή αυτής, αποτελεί προϋπόθεση του παραδεκτού της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων ή του αιτήματος χορήγησης προσωρινής διαταγής.
3. Ειδικά για δίκες της παρ. 1 δεν εφαρμόζεται σε καμία περίπτωση το Κεφάλαιο Ε’ του Βιβλίου Α’ του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α’ 182).
4. Το δεύτερο εδάφιο της υποπερ. αε) της περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 138, καθώς και οι παρ. 1 έως 3 του παρόντος δεν εφαρμόζονται για το προσωπικό, που έχει προσληφθεί και απασχολείται σε κοινωνικές, τεχνικές, πολιτιστικές και ανταποδοτικές υπηρεσίες, καθώς και σε υπηρεσίες πρασίνου και αθλητισμού, εφόσον οι εργαζόμενοι αυτοί έχουν απασχοληθεί από 1ης.1.2023, τουλάχιστον δύο (2) έτη συνολικά κατά τη δημοσίευση του παρόντος.
Τι προβλέπεται για τους Παιδικούς Σταθμούς
Επίσης στο νομοσχέδιο από το άρθρο 757 μέχρι το άρθρο 768 προβλέπεται η σύσταση θέσεων τακτικού προσωπικού σε δημοτικούς παιδικούς, βρεφικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς μέσω της τροποποίησης των Οργανισμών Εσωτερικής Υπηρεσίας (Ο.Ε.Υ.) των Δήμων μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 προς τις οικείες Αποκεντρωμένες Διοικήσεις.
Η διαδικασία αφορά τους δημοτικούς παιδικούς, βρεφικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς, οι οποίο έχουν αδειοδοτηθεί με βάση το Π.Δ. 99/2017 (Α’ 141) ή υπάγονται στην παρ. 2 του άρθρου 765, περί προθεσμίας προσαρμογής δημοτικών παιδικών, βρεφικών και βρεφονηπιακών σταθμών.
Ως προϋπόθεση διορισμού στις συστηνόμενες θέσεις του πρώτου εδαφίου ορίζεται η εμπειρία τουλάχιστον είκοσι τεσσάρων (24) μηνών στο αντικείμενο κάθε θέσης, ανά κατηγορία, κλάδο και ειδικότητα, σε δημόσιους ή ιδιωτικούς βρεφικούς, παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς.
Προβλέπεται ένα συνεκτικό πλαίσιο στελέχωσης με τακτικό προσωπικό όλων των Δημοτικών Παιδικών, Βρεφικών και Βρεφονηπιακών Σταθμών. Ειδικότερα, προβλέπονται η σύσταση θέσεων τακτικού προσωπικού, η διαδικασία κατάρτισης ηλεκτρονικού καταλόγου από το Α.Σ.Ε.Π., καθώς και η διαδικασία διορισμού/πρόσληψης.
Επιπλέον, επισυνάπτεται και σχέδιο μοριοδότησης, το οποίο θα αποτελέσει τον κορμό του Προεδρικού Διατάγματος που θα εκδοθεί βάσει της παρ.2 του άρθρου 766.
Να σημειώσουμε ότι ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελείται από 6 βιβλία:
Το πρώτο βιβλίο περιέχει οργανωτικές διατάξεις για τη συγκρότηση της τοπικής αυτοδιοίκησης, την κατηγοριοποίηση των δήμων, τον τρόπο εκλογής δημοτικών και περιφερειακών αρχών και το πλαίσιο ελέγχου των προεκλογικών δαπανών.
Στο δεύτερο βιβλίο περιγράφεται αναλυτικά το σύστημα διακυβέρνησης των δήμων, η ταξινόμηση των νομικών προσώπων της αυτοδιοίκησης και η καταστατική θέση των αιρετών.
Οι αρμοδιότητες, η καταγραφή τους και ο τρόπος άσκησης αυτών περιέχεται στο τρίτο βιβλίο, δίνοντας έμφαση στην αποτελεσματική άσκηση των αρμοδιοτήτων από όλους τους δήμους και τις περιφέρειες της χώρας, ανεξαρτήτως του μεγέθους τους ή των ιδιαιτέρων χαρακτηριστικών τους.
Στο τέταρτο βιβλίο συντελείται μια μεγάλη αλλαγή σε όλο το πλαίσιο της οικονομικής διαχείρισης των δήμων και των περιφερειών, με στόχο τη διευκόλυνση της οικονομικής τους λειτουργίας.
Η συνταγματική επιταγή για τον έλεγχο αποκλειστικά της νομιμότητας των πράξεων των ΟΤΑ ρυθμίζεται στο πέμπτο βιβλίο, εισάγοντας ένα αντικειμενικό σύστημα ελέγχου εποπτείας.
Τέλος, το έκτο βιβλίο επικεντρώνεται σε γενικές διατάξεις που αφορούν στη λειτουργία της αυτοδιοίκησης, με σημαντικότερη την ενσωμάτωση στο ελληνικό δίκαιο του πρόσθετου πρωτοκόλλου του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.
Δείτε αναλυτικά το νομοσχέδιο του ΥΠΕΣ:
