Νέα δεδομένα για το Λύκειο και την εισαγωγή στα ΑΕΙ φέρνει στο προσκήνιο ο διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο – Η πρόταση για ένα εξεταστικό σύστημα «δύο ταχυτήτων».
Σε μια ριζική αλλαγή του τρόπου με τον οποίο οι μαθητές θα αξιολογούνται στο Λύκειο αλλά και θα διεκδικούν την εισαγωγή τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση μπορεί να οδηγήσει ο διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο και το Νέο Λύκειο. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα σενάριο που, εφόσον προχωρήσει, θα αλλάξει σημαντικά τον σημερινό χάρτη των Πανελλήνιων καθώς συζητάται η εφαρμογή ενός διπλού εξεταστικού συστήματος, στο οποίο δεν θα ακολουθούν όλοι οι μαθητές την ίδια διαδρομή για την εισαγωγή τους στα πανεπιστήμια.
Η βασική ιδέα είναι να αποκτήσει το Εθνικό Απολυτήριο πολύ μεγαλύτερο βάρος και να λειτουργήσει ως βασικό εργαλείο πρόσβασης στα ΑΕΙ, ενώ οι Πανελλήνιες θα μπορούσαν να διατηρηθούν ως πρόσθετη διαδικασία για τις σχολές που συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη ζήτηση. Πρόκειται, ωστόσο, για σενάριο που βρίσκεται υπό συζήτηση και όχι για οριστική απόφαση.
Το μοντέλο των δύο εξετάσεων
Η πρόταση που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον προβλέπει δύο διαφορετικούς δρόμους για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Ο πρώτος αφορά τα πανεπιστημιακά τμήματα χαμηλής και μεσαίας ζήτησης. Για αυτές τις σχολές, η εισαγωγή θα μπορούσε να πραγματοποιείται αποκλειστικά με βάση τον βαθμό του νέου Εθνικού Απολυτηρίου.
Ο δεύτερος αφορά τα τμήματα υψηλής ζήτησης, όπου ο βαθμός του Εθνικού Απολυτηρίου δεν θα είναι το μοναδικό κριτήριο. Οι υποψήφιοι θα μπορούσαν να συμμετέχουν και σε μια επιπλέον διαδικασία Πανελληνίων εξετάσεων.
Με απλά λόγια, ένας μαθητής που θα επιλέγει ένα τμήμα μικρότερου ανταγωνισμού θα μπορούσε να εισάγεται στο πανεπιστήμιο μέσω του Εθνικού Απολυτηρίου, χωρίς να χρειάζεται να περάσει από τη σημερινή διαδικασία των Πανελληνίων. Αντίθετα, για τις σχολές με τις υψηλότερες βάσεις και τον μεγαλύτερο αριθμό υποψηφίων, θα μπορούσε να απαιτείται Εθνικό Απολυτήριο και συμμετοχή σε μια επιπρόσθετη πανελλαδική εξέταση. Το σενάριο για Εθνικό Απολυτήριο και Πανελλήνιες επί της ουσίας εξετάζεται για σχολές όπως οι Ιατρικές, Νομικές, Πολυτεχνικές, Οικονομικές αλλά και Τμήματα Πληροφορικής. Σε αυτή την περίπτωση ο μαθητής θα πρέπει πρώτα να έχει αποκτήσει το Εθνικό Απολυτήριο και στη συνέχεια, εφόσον επιθυμεί να διεκδικήσει την εισαγωγή του σε συγκεκριμένες σχολές υψηλής ζήτησης, να συμμετέχει σε επιπλέον Πανελλήνιες.
Τι αλλάζει για τους μαθητές της Β’ και της Γ’ Λυκείου
Το μεγαλύτερο βάρος της αλλαγής μεταφέρεται στις δύο τελευταίες τάξεις του Λυκείου. Η αξιολόγηση δεν θα περιορίζεται πλέον στη σχολική βαθμολογία, αλλά εξετάζεται να αποκτήσει πιο ενιαία και εθνικά χαρακτηριστικά. Στο υπό συζήτηση μοντέλο προβλέπονται εξετάσεις στη Β’ και τη Γ’ Λυκείου, με κοινές προδιαγραφές και ενιαίο πλαίσιο, ώστε η επίδοση των μαθητών να μπορεί να συγκρίνεται με μεγαλύτερη αντικειμενικότητα. Η λογική είναι να δημιουργηθεί ένα Εθνικό Απολυτήριο που δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από τον βαθμό του σχολείου, αλλά θα αποτυπώνει με πιο αξιόπιστο τρόπο τη συνολική επίδοση του μαθητή. Αντίθετα, η Α’ Λυκείου αναμένεται να παραμείνει εκτός αυτής της εξεταστικής διαδικασίας, ώστε η πρώτη τάξη του Λυκείου να λειτουργεί περισσότερο ως μεταβατικό στάδιο και λιγότερο ως ακόμη μία χρονιά εξεταστικής πίεσης. Πρόθεση της Επιτροπής για τον Διάλογο για το Εθνικό Απολυτήριο είναι το νέο σύστημα να υπηρετεί τόσο την ανάγκη για λιγότερη πίεση για τον μαθητή αλλά και ταυτόχρονα μεγαλύτερη αντικειμενικότητα στην αξιολόγησή του.
Το μεγάλο στοίχημα είναι το Εθνικό Απολυτήριο να πάψει να θεωρείται απλώς ένα τυπικό πιστοποιητικό ολοκλήρωσης του Λυκείου και να αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο στην εκπαιδευτική πορεία του μαθητή καθόλη τη διάρκεια του Λυκείου. Έτσι, η αξιολόγηση δεν θα περιορίζεται σε λίγες ημέρες εξετάσεων στη Γ’ Λυκείου, αλλά θα αποκτά μεγαλύτερη διάρκεια και περισσότερα στάδια ώστε να αποτυπώνει σε βάθος τις γνώσεις και τις δεξιότητες του μαθητή και όχι μόνο την απόδοσή του σε μια σύντομη εξεταστική περίοδο όπως αυτή των σημερινών Πανελληνίων.
Πώς θα διασφαλίζεται η αντικειμενικότητα
Ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα που πρέπει να διασφαλιστεί στο πλαίσιο του Εθνικού Απολυτηρίου είναι η αξιοπιστία της βαθμολογίας. Εφόσον ο βαθμός του Εθνικού Απολυτηρίου πρόκειται να χρησιμοποιείται ακόμη και για την εισαγωγή σε πανεπιστημιακά τμήματα, θα πρέπει να υπάρχει εμπιστοσύνη ότι ένας βαθμός 18 σε ένα σχολείο έχει την ίδια αξία με έναν βαθμό 18 σε ένα άλλο σχολείο. Για τον λόγο αυτό εξετάζονται διαφορετικοί τρόποι βαθμολόγησης, μεταξύ άλλων πιο αυτοματοποιημένες ηλεκτρονικές διαδικασίες αλλά και η αξιοποίηση εξωτερικών βαθμολογητών. Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης το ζήτημα της αναλογίας ανάμεσα στον γραπτό και τον προφορικό βαθμό. Η πρόκληση είναι να διατηρηθεί ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην αξιολόγηση του μαθητή, χωρίς όμως να δημιουργούνται μεγάλες αποκλίσεις από σχολείο σε σχολείο.
Δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση
Αξίζει να σημειωθεί ότι το σενάριο των διπλών εξετάσεων δεν θεωρείται τελεσίδικο αλλά αποτελεί μια πρόταση που συγκεντρώνει σημαντικό αριθμό υποστηρικτών στην Επιτροπή του Διαλόγου για το Εθνικό Απολυτήριο και το Νέο Λύκειο. Η τελική μορφή του τελική μορφή του εξεταστικού μοντέλου θα εξαρτηθεί από τις προτάσεις που θα κατατεθούν, τη δημόσια διαβούλευση και τις αποφάσεις που θα ληφθούν στη συνέχεια. Εξάλλου όπως έχει τονιστεί επανειλημμένως από πλευράς Υπουργείου Παιδείας οι Πανελλήνιες δεν αλλάζουν από την μια μέρα στην άλλη, ενώ η όποια μεταρρύθμιση επιλεχθεί θα έχει υποχρεωτικά και μεταβατικό χαρακτήρα.
Πηγές του ΥΠΑΙΘΑ τονίζουν στο Dnews ότι κεντρική φιλοσοφία του Εθνικού Απολυτηρίου είναι να θεσπιστεί ένα σύστημα εξετάσεων και αξιολόγησης δίκαιο, αντικειμενικό και αξιόπιστο, χωρίς να μετατρέψει ολόκληρο το Λύκειο σε μια αδιάκοπη εξεταστική διαδικασία. Στο τέλος Σεπτεμβρίου, μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς θα κληθούν να καταθέσουν τις δικές τους εμπειρίες, προτάσεις και απαντήσεις μέσα από τη δημόσια ψηφιακή διαβούλευση, ενώ ο διάλογος θα συνεχιστεί παράλληλα με τα κόμματα και τους εκπαιδευτικούς φορείς. Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να διαμορφωθούν μετά την ολοκλήρωση του διαλόγου και της δημόσιας διαβούλευσης.
Όπως τόνισε και η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη στην εκδήλωση για το Εθνικό Απολυτήριο και το Νέο Λύκειο «Δεν αλλάζουμε απλώς τον τρόπο με τον οποίο εξετάζονται οι μαθητές. Συζητούμε ξανά ποιος είναι ο σκοπός του Λυκείου στην Ελλάδα του αύριο. Θα διαμορφώσουμε μαζί ένα Λύκειο με αυτοτελή εκπαιδευτική αξία. Ένα απολυτήριο με πραγματικό αντίκρισμα. Ένα σχολείο που διατηρεί την αξιοπιστία όσων έχουν λειτουργήσει, αλλά προετοιμάζει τον μαθητή όχι μόνο για την επόμενη εξέταση, αλλά για τη ζωή, την εργασία και την ενεργό συμμετοχή στην κοινωνία.
