Βασικά σημεία από την ομιλία του Πάρι Κουκουλόπουλου, Αντιπροέδρου της Βουλής, Βουλευτή Κοζάνης και Υπεύθυνου ΚΤΕ Οικονομικών του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, στην Ολομέλεια για τη Συνταγματική Αναθεώρηση:
Η τριήμερη συζήτηση που ολοκληρώνεται σε λίγες ώρες, αποτελεί εξ ορισμού μια κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία, καθώς το Σύνταγμα είναι ο Καταστατικός Χάρτης που οφείλει να εγγυάται τη σταθερότητα, την κοινωνική συνοχή και την ανάπτυξη, στο πλαίσιο της φιλελεύθερης Δημοκρατίας.
Η τροποποίηση του Συντάγματος είναι σοβαρή υπόθεση, όχι παιχνίδι επικοινωνιακών εντυπώσεων. Γι’ αυτό απαιτεί ευρείες συναινέσεις, ως προϋπόθεση που ακυρώνει εν τη γενέσει τους τις απόπειρες εργαλειοποίησης από την εκάστοτε πλειοψηφία προς εξυπηρέτηση των επικοινωνιακών αναγκών της, όπως ήδη έχει γίνει και στην παρούσα συζήτηση.
Εισαγωγικά, δύο επισημάνσεις:
1) Το πρόβλημα της Χώρας δεν είναι το Σύνταγμα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας εξάλλου άντεξε, επιδεικνύοντας ιδιαίτερη ανθεκτικότητα, στην -ιστορικών διαστάσεων- οικονομική κρίση που διήρκεσε περισσότερο από δέκα χρόνια. Αντιθέτως, ο σεβασμός του Συντάγματος παραμένει διαρκές ζητούμενο που δεν είναι καθόλου αυτονόητο, όπως γνωρίζουμε καλά ιδίως σε αυτήν την κοινοβουλευτική περίοδο, με όσα συμβαίνουν γύρω μας, εντός και εκτός Κοινοβουλίου.
2) Τάσσομαι ανεπιφύλακτα υπέρ του μινιμαλισμού των συνταγματικών διατάξεων. Το Σύνταγμα θέτει με σαφή και λιτό τρόπο τα όρια, αφήνοντας ζωτικό χώρο και ικανούς βαθμούς ελευθερίας στον κοινό νομοθέτη, δηλαδή στη Βουλή ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας.
Υπό αυτήν την εισαγωγική οπτική, θα ήθελα να εστιάσω σε τρία θεμελιώδη ζητήματα:
Ι] ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ
Ο κρατικός συγκεντρωτισμός στην Ελλάδα παραμένει ανίκητος. Το λέω μετά λόγου γνώσεως, καθώς είναι γνωστή η μακρά μου διαδρομή στην Αυτοδιοίκηση. Η Ελλάδα αποτελεί αρνητική ευρωπαϊκή εξαίρεση, παραμένοντας το πιο συγκεντρωτικό Κράτος στην ΕΕ και απέχοντας από την έννοια του σύγχρονου αποκεντρωμένου κράτους, με πολύ βαρύ τίμημα για τους πολίτες.
Το ισχύον άρθρο 102 του Συντάγματος έχει αποδειχθεί ανεπαρκές να προστατεύσει την Αυτοδιοίκηση. Έχουμε δει επανειλημμένως σε κρίσιμες αποφάσεις ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει υιοθετήσει μια στενή ερμηνεία, μπλοκάροντας τη μεταβίβαση σοβαρών αρμοδιοτήτων, όπως στη διαχείριση του τοπικού περιβάλλοντος, στον χωροταξικό – πολεοδομικό σχεδιασμό, σε κοινωνικές υποδομές κλπ. Συστηματικά κρίνεται ότι η άσκηση αυτών των αρμοδιοτήτων ανήκει στον σκληρό πυρήνα του Κράτους και δεν μπορεί να εκχωρηθεί στους ΟΤΑ, συμβάλλοντας στο στρεβλό μοντέλο διακυβέρνησης, όπου για το παραμικρό τοπικό ζήτημα πρέπει να αποφασίζει ένας Υπουργός στην Αθήνα.
Χρειάζεται να ανοίξουμε διάπλατα τον δρόμο για την πραγματική Αποκέντρωση με Αυτοδιοίκηση. Επανασύσταση του Κράτους Πρόνοιας από κάτω προς τα πάνω (στο πλησιέστερο στον πολίτη επίπεδο, όπως γίνεται σε όλον τον πολιτισμένο κόσμο), μείωση του ψηφιακού χάσματος, Ενεργειακή Δημοκρατία, είναι τρεις στρατηγικές επιλογές αλλαγής υπέρ της κοινωνικής πλειοψηφίας.
Η συνταγματική αναθεώρηση είναι η ευκαιρία να “σπάσουμε” το αδιέξοδο. Χρειαζόμαστε ρητή αναδιατύπωση, η οποία θα κατοχυρώνει το γενικό τεκμήριο αρμοδιότητας υπέρ των ΟΤΑ για τις τοπικές υποθέσεις, με τέτοια πρόσθετη σαφήνεια που στο εξής θα αποτρέπει τις σημερινές στενές ερμηνείες και κανένα εμπόδιο δεν θα σταματά τη βούληση του νομοθέτη για Αποκέντρωση.
Ομοίως, με σαφήνεια να διασφαλιστεί (ακόμα περισσότερο σε σχέση με την ήδη ισχύουσα γνωστή διατύπωση), πως κάθε μεταφορά αρμοδιότητας πρέπει να συνοδεύεται υποχρεωτικά με την ταυτόχρονη μεταφορά των ανάλογων οικονομικών πόρων.
ΙΙ] ΜΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ
Η ΝΔ, με μια λογική επιτελικού αυταρχισμού, επαναφέρει τη συζήτηση για την άρση της μονιμότητας των Δημοσίων Υπαλλήλων. Απέναντι σε αυτήν την πρόταση, η απάντησή μας είναι κατηγορηματικά αρνητική: λέμε όχι.
Η μονιμότητα ιστορικά προέκυψε ως αναγκαιότητα σε ακριβώς αντίστροφη λογική από όσα επικαλείται η ΝΔ. Θεσπίστηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο ως θεσμικό ανάχωμα απέναντι στον πελατειασμό, στις αυθαιρεσίες της εκάστοτε Κυβέρνησης, στις μαζικές εκκαθαρίσεις κάθε φορά που άλλαζε η πολιτική ηγεσία. Είναι γνωστή η προέλευση της ονομασίας της πλατείας Κλαυθμώνος.
Δεν θέλουμε, λοιπόν, έναν Δημόσιο Υπάλληλο φοβισμένο, ευάλωτο σε πιέσεις και όμηρο των κομματικών εξαρτήσεων.
Η δική μας πρόταση είναι ξεκάθαρη. Υπερασπιζόμαστε τη μονιμότητα ως εγγύηση της συνέχειας του Κράτους και της αμεροληψίας της Διοίκησης. Η αποτελεσματικότητα του Δημοσίου δεν επιτυγχάνεται με απειλές απολύσεων, αλλά με τη συνταγματική κατοχύρωση της αξιοκρατίας, την ενίσχυση του ΑΣΕΠ και την πρακτική εισαγωγή αντικειμενικών κριτηρίων αξιολόγησης. Διεκδικούμε τη θεσμική αναβάθμιση του δημοσιοϋπαλληλικού σώματος, πρωτίστως με δίκαιους μισθούς, ώστε να πάψουν οι Δημόσιοι Υπάλληλοι της Ελλάδας να είναι οι χαμηλότερα αμειβόμενοι στην ΕΕ.
ΙΙΙ] ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ
Η ΝΔ προτείνει να κατοχυρώσουμε συνταγματικά μια «ρήτρα δημοσιονομικής σταθερότητας», έναν συνταγματικά άκαμπτο δημοσιονομικό κόφτη. Απορρίπτουμε αυτή τη διάταξη για πολύ συγκεκριμένους λόγους.
Κατ’ αρχάς, είναι περιττή συνταγματικά. Η δημοσιονομική πειθαρχία και η βιωσιμότητα του χρέους επιβάλλονται ήδη με συγκεκριμένους κανόνες από το ευρωπαϊκό πλαίσιο και κανένα κράτος – μέλος δεν μπορεί να κινηθεί διαφορετικά. Δεν υπάρχει, λοιπόν, καμία χρεία τέτοιας συνταγματικής διάταξης.
Επιπλέον, αποτελεί επικίνδυνο πειραματισμό νεοφιλελεύθερης ιδεολογικής επιβολής μέσω του Συντάγματος. Σε περιόδους κρίσεων το Κράτος δεν μπορεί να είναι θεσμικά εγκλωβισμένο. Ο νομοθέτης, δηλαδή η Βουλή που είναι έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, πρέπει να έχει βαθμούς ελευθερίας, για να αντιμετωπίζει έκτακτες καταστάσεις. Αυτό που έγινε σε όλη την Ευρώπη, τόσο στην πανδημία όσο και στην ενεργειακή κρίση, είναι η ουσιαστική απάντηση σε αυτό που επιχειρεί η ΝΔ. Αρκεί μάλιστα να δει κανείς τι συνέβη στη Γερμανία με τον ανάλογο κανόνα και πώς επανεξετάζεται σήμερα στην εκεί δημόσια συζήτηση.
Συμπερασματικά, η συνταγματική αναθεώρηση είναι ώρα ευθύνης. Εμείς έχουμε κάνει την επιλογή μας. Προτείνουμε συνταγματικές αλλαγές που δίνουν πραγματική δύναμη στις τοπικές κοινωνίες, προστατεύουν την εργασία, διαφυλάττουν τη δημοκρατική λήψη αποφάσεων στην οικονομία. Δίπλα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, δίπλα στους εργαζόμενους, για μια Ελλάδα ισότητας και αξιοκρατίας για όλους.
Ολόκληρη η ομιλία στο video:
