Το λεγόμενο «σιωπηλό» έμφραγμα είναι μια μορφή καρδιακής προσβολής που μπορεί να περάσει απαρατήρητη, καθώς δεν έχει εμφανή συμπτώματα ή αυτά είναι τόσο ήπια, ώστε πολλοί άνθρωποι δεν τα συνδέουν με καρδιακό επεισόδιο.
Ωστόσο, εξακολουθεί να είναι έμφραγμα του μυοκαρδίου, δηλαδή μια κατάσταση κατά την οποία η καρδιά δεν λαμβάνει επαρκή ροή αίματος και οξυγόνου, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει βλάβη στον καρδιακό μυ.
Τα σιωπηλά εμφράγματα μπορούν να τραυματίσουν την καρδιά με τον ίδιο τρόπο που το κάνει ένα πιο «φανερό» έμφραγμα. Αν όμως ο ασθενής δεν αντιληφθεί τι συμβαίνει, ενδέχεται να μην λάβει εγκαίρως την απαραίτητη ιατρική βοήθεια ώστε να περιοριστεί η βλάβη. Για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό να δίνουμε προσοχή στα σημάδια που μας στέλνει το σώμα μας.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το έμφραγμα προκαλείται όταν ένας θρόμβος αίματος εμποδίζει τη ροή του αίματος σε μία από τις στεφανιαίες αρτηρίες. Πιο σπάνια, η αιτία μπορεί να είναι μια ρήξη στεφανιαίας αρτηρίας ή τραυματισμός στο τοίχωμά της.
Ένα έμφραγμα μπορεί να συμβεί τόσο όταν κάποιος κοιμάται όσο και όταν είναι ξύπνιος. Είναι επίσης πιθανότερο να εμφανιστεί όταν κάποιος έχει βιώσει έντονο σωματικό ή συναισθηματικό στρες και όταν αυξάνει ξαφνικά τη σωματική του δραστηριότητα
Πόσο συχνό είναι το σιωπηλό έμφραγμα
Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, οι ερευνητές εκτιμούν ότι το 22% έως το 60% όλων των εμφραγμάτων είναι σιωπηλά. Φαίνεται επίσης ότι εμφανίζονται συχνότερα στις γυναίκες και στα άτομα με διαβήτη.
Τα συμπτώματα που μπορεί να περάσουν απαρατήρητα
Στο έμφραγμα, σε αντίθεση τη στηθάγχη, ο πόνος στο στήθος δεν σταματά με την ανάπαυση ή τη φαρμακευτική αγωγή. Ωστόσο, στο σιωπηλό έμφραγμα τα συμπτώματα είναι συχνά είτε ήπια είτε ασυνήθιστα και μπορεί να μην συνδεθούν με καρδιακό πρόβλημα. Μερικές φορές μοιάζουν με κάτι πολύ πιο αθώο. Για παράδειγμα, μπορεί κάποιος να νιώθει σαν να έχει:
- γρίπη
- μυϊκό πόνο στο στήθος ή στο πάνω μέρος της πλάτης
- πόνο στη γνάθο, στα χέρια ή στην πλάτη
- έντονη κόπωση
- δυσπεψία
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να μην υπάρχουν καθόλου συμπτώματα και το άτομο να μην αντιληφθεί ποτέ ότι υπέστη έμφραγμα.
Αντίθετα, τα συνηθισμένα συμπτώματα ενός τυπικού εμφράγματος μπορεί να περιλαμβάνουν:
- πόνο στο στήθος που διαρκεί αρκετά λεπτά
- δύσπνοια
- ζάλη
- δυσφορία στο πάνω μέρος του σώματος
- αίσθημα λιποθυμίας
- κρύο ιδρώτα
- ναυτία ή εμετό
- ανεξήγητη κόπωση που μπορεί να διαρκέσει ημέρες
Τι προκαλεί ένα σιωπηλό έμφραγμα
Η πιο συχνή αιτία είναι η στεφανιαία νόσος. Σε αυτήν την κατάσταση, πλάκες που περιέχουν χοληστερόλη συσσωρεύονται στις στεφανιαίες αρτηρίες και περιορίζουν τη ροή του αίματος προς τον καρδιακό μυ.
Όταν σχηματιστεί ένας θρόμβος πάνω σε αυτή την πλάκα, μπορεί να μπλοκάρει πλήρως τη ροή αίματος πλούσιου σε οξυγόνο. Αν η κυκλοφορία δεν αποκατασταθεί γρήγορα, τμήμα του καρδιακού μυός μπορεί να νεκρωθεί.
Παράγοντες κινδύνου για σιωπηλό έμφραγμα
Ορισμένα προβλήματα υγείας και συνήθειες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφράγματος, όπως:
- υπερβολικό βάρος (ΔΜΣ 25 ή μεγαλύτερο)
- έλλειψη τακτικής σωματικής άσκησης
- υψηλή αρτηριακή πίεση
- υψηλή χοληστερόλη
- διατροφή πλούσια σε αλάτι, χοληστερόλη και ανθυγιεινά λιπαρά
- υψηλό σάκχαρο στο αίμα
- έντονο στρες
- χρήση προϊόντων καπνού
- προεκλαμψία κατά την εγκυμοσύνη
- λοίμωξη από COVID-19 ή άλλες λοιμώξεις
Υπάρχουν επίσης παράγοντες που δεν μπορούν να αλλάξουν, όπως:
- οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας
- άνδρες άνω των 45 ετών
- γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση ή άνω των 55 ετών
Πιθανές επιπλοκές
Όταν κάποιος καθυστερεί να ζητήσει βοήθεια για έμφραγμα, υπάρχει κίνδυνος σοβαρής βλάβης στην καρδιά ή ακόμη και θανάτου. Τα σιωπηλά εμφράγματα μπορούν να οδηγήσουν σε:
- αρρυθμίες
- καρδιακή ανεπάρκεια
Επιπλέον, μελέτες έχουν δείξει σύνδεση μεταξύ σιωπηλού εμφράγματος και ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Κατά την εξέταση, ο γιατρός μπορεί να εντοπίσει ενδείξεις όπως:
- γρήγορο ή ακανόνιστο σφυγμό
- ασυνήθιστους ήχους στους πνεύμονες
Πολλές φορές το σιωπηλό έμφραγμα διαγιγνώσκεται εβδομάδες ή μήνες αργότερα μέσω εξετάσεων όπως:
- αιματολογικές εξετάσεις
- ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ)
- καρδιακός καθετηριασμός και στεφανιογραφία
- αξονική τομογραφία
- μαγνητική τομογραφία
- δοκιμασία κόπωσης
- υπερηχογράφημα καρδιάς
Πώς αντιμετωπίζεται
Όπως επισημαίνεται από την Cleveland Clinic, ακόμη κι αν δεν είναι βέβαιο ότι πρόκειται για έμφραγμα, κάθε ύποπτο σύμπτωμα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επείγον περιστατικό και να ζητείται άμεσα ιατρική βοήθεια. Οι γιατροί:
- παρακολουθούν τη λειτουργία της καρδιάς
- χορηγούν οξυγόνο
- δίνουν φάρμακα για τη διάλυση ή πρόληψη θρόμβων (θρομβολυτικά)
- Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει και ιατρικές επεμβάσεις όπως:
- αγγειοπλαστική για το άνοιγμα στενωμένων αρτηριών
- τοποθέτηση stent ώστε να διατηρείται ανοιχτό το αγγείο
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση bypass, ώστε να δημιουργηθεί νέα διαδρομή για τη ροή του αίματος γύρω από το σημείο της απόφραξης.
Πώς μπορεί να προληφθεί
Ορισμένα φάρμακα, όπως η ασπιρίνη ή οι στατίνες, μπορεί να συμβάλουν στην πρόληψη εμφράγματος, αλλά πρέπει να λαμβάνονται μόνο κατόπιν ιατρικής σύστασης. Επιπλέον, σημαντικά μέτρα πρόληψης είναι:
- τακτική σωματική άσκηση
- αποφυγή καπνίσματος
- περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ
- υγιεινή διατροφή με πολλά φρούτα και λαχανικά
- περιορισμός του κόκκινου κρέατος
- διαχείριση του στρες
- διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους
Η αντιμετώπιση παθήσεων όπως:
- υπέρταση
- υψηλή χοληστερόλη
- διαβήτης
- χρόνια νεφρική νόσος
- περιφερική αρτηριακή νόσος
μπορεί επίσης να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφράγματος.
Η σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης
Καθώς ένα έμφραγμα μπορεί να συμβεί χωρίς έντονα συμπτώματα και επειδή υπάρχει πιθανότητα να συμβεί και δεύτερο επεισόδιο, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τόσο τα εμφανή όσο και τα πιο «ύπουλα» σημάδια.
Η προσοχή στα σήματα του σώματος και η έγκαιρη αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην προστασία της καρδιάς. Όταν κάτι δεν φαίνεται φυσιολογικό, ακόμα κι αν φαίνεται «ασήμαντο», η αναζήτηση ιατρικής αξιολόγησης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
