Αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου για τα πετρελαιοκίνητα οχήματα ενεργοποιείται το επόμενο διάστημα, με τα ΚΤΕΟ και τις αρμόδιες ελεγκτικές υπηρεσίες να στρέφουν πλέον την προσοχή τους σε έναν ρύπο που μέχρι σήμερα περνούσε σε μεγάλο βαθμό «κάτω από το ραντάρ». Χιλιάδες diesel αυτοκίνητα αναμένεται το προσεχές διάστημα να εξετάζονται με βάση τις πραγματικές εκπομπές μικροσωματιδίων, αποκαλύπτοντας με τον τρόπο αυτό και πιθανές παρεμβάσεις που αλλοιώνουν ουσιαστικά το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.
Αυτό θα επιτευχθεί με την καθιέρωση του υποχρεωτικού ελέγχου μικροσωματιδίων, με την οποία εκτιμάται ότι θα μπει τέλος και σε μια χρόνια στρέβλωση του συστήματος τεχνικού ελέγχου. Πρόκειται για τα οχήματα diesel στα οποία έχει αφαιρεθεί ή τροποποιηθεί το φίλτρο συγκράτησης σωματιδίων (DPF), πρακτική που γνώρισε ευρεία διάδοση τα προηγούμενα χρόνια, κυρίως για λόγους κόστους ή λανθασμένων αντιλήψεων περί καλύτερης απόδοσης του κινητήρα.
Το μέτρο συζητείται εδώ και τουλάχιστον έναν χρόνο με τη σχετική ρύθμιση περιλαμβάνεται στο ερανιστικό νομοσχέδιο του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τις επόμενες ημέρες, και αλλάζει ριζικά τον τρόπο ελέγχου των καυσαερίων. Πέρα από τη μέτρηση της θολερότητας, καθιερώνεται πλέον και η καταμέτρηση των εκπεμπόμενων μικροσωματιδίων τόσο στους περιοδικούς τεχνικούς ελέγχους όσο και στην έκδοση Κάρτας Ελέγχου Καυσαερίων και στους οδικούς ελέγχους. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο θα διαμορφωθεί στο ένα εκατομμύριο σωματίδια ανά κυβικό εκατοστό, όριο που δύσκολα μπορεί να τηρηθεί χωρίς λειτουργικό φίλτρο DPF.
Ποιους αφορά το μέτρο
Το μέτρο αφορά, σε πρώτη φάση, πετρελαιοκίνητα οχήματα προδιαγραφών Euro 5 και Euro 6 με πρώτη ταξινόμηση μετά την 1η Ιανουαρίου 2013, καθώς και οχήματα Euro V και Euro VI με πρώτη ταξινόμηση μετά την 1η Ιανουαρίου 2014, τα οποία έχουν δηλωμένη έδρα στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη. Η επιλογή των δύο συγκεκριμένων περιοχών συνδέεται άμεσα με τη συγκέντρωση του μεγαλύτερου όγκου κυκλοφορίας και των υψηλότερων επιπέδων ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Σήμερα κυκλοφορούν στη χώρα περίπου 2,64 εκατομμύρια πετρελαιοκίνητα οχήματα, επιβατικά και βαρέα. Από αυτά, περίπου 396.000 ανήκουν στις κατηγορίες Euro 6 και VI, ενώ άλλα 528.000 είναι Euro 5 και V. Τα Euro 4 και IV αντιστοιχούν σε περίπου 660.000 οχήματα, ενώ το 40% του στόλου, δηλαδή πάνω από ένα εκατομμύριο οχήματα, αφορά παλαιότερες τεχνολογίες Euro 3 και κάτω.
Η συζήτηση για τα μικροσωματίδια έχει απασχολήσει εδώ και χρόνια επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς, οι οποίοι επανειλημμένα έχουν τονίσει ότι ο έλεγχος αιθάλης δεν επαρκεί για τον εντοπισμό των πραγματικών ρυπαντών. Η αφαίρεση του DPF, πέρα από τις επιπτώσεις στο περιβάλλον, αυξάνει σημαντικά και την έκθεση των ίδιων των επιβατών στα επικίνδυνα σωματίδια. Παρότι στο παρελθόν είχαν εκδοθεί από το υπουργείο εγκύκλιοι για εντατικότερους ελέγχους, αυτοί φαίνεται πως είχαν περισσότερο τον χαρακτήρα συστάσεων παρά υποχρεωτικότητας, με την απουσία ρητής υποχρέωσης να αφήνει «παράθυρα».
Οι ελεγκτές των… ελεγκτών
Την ίδια στιγμή, το νομοσχέδιο επιχειρεί να ενισχύσει συνολικά την εποπτεία των ΚΤΕΟ. Δημιουργείται ηλεκτρονικό Μητρώο Εποπτών στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ), από το οποίο θα προκύπτουν, με κλήρωση, εξάμηνης διάρκειας κλιμάκια ελέγχου. Στα μικτά κλιμάκια θα συμμετέχουν και εκπρόσωποι της ΑΑΔΕ και της Επιθεώρησης Εργασίας, ώστε να ελέγχονται ταυτόχρονα τεχνικά, φορολογικά και εργασιακά ζητήματα.
Το αυστηρότερο πλαίσιο έρχεται σε μια συγκυρία που ο στόλος οχημάτων στη χώρα παραμένει ο γηραιότερος στην Ευρώπη, με μέση ηλικία τα 17,5 έτη, έναντι 12 ετών του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Παράλληλα, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, περίπου 2,9 εκατομμύρια οχήματα παραμένουν εκτός ελέγχου ΚΤΕΟ, αριθμός που δεν μειώνεται διαχρονικά. Στο εξής, οι διασταυρώσεις στοιχείων με τα μητρώα ανασφάλιστων και απλήρωτων τελών θα εντοπίζουν ηλεκτρονικά και τα ανέλεγκτα οχήματα, με το πρόστιμο να ανέρχεται πλέον στα 150 ευρώ και να αυξάνεται σημαντικά σε περίπτωση υποτροπής.
