Με εισήγησή του, στο πλαίσιο της επεξεργασίας των προτάσεων για τη συνταγματική αναθεώρηση, ο βουλευτής ΠΕ Κοζάνης Στάθης Κωνσταντινίδης ζήτησε να συμπεριληφθούν στο Σύνταγμα η Απολιγνιτοποίηση και η Δίκαιη Μετάβαση. Όπως. μάλιστα, σημείωσε στην πρότασή του, η υπόθεση της Δίκαιης Μετάβασης αποτελεί δεσμευτικό άξονα πολιτικής, ευρείας εμβέλειας και αναφοράς, μακροχρόνιας υλοποίησης, με έντονο οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα για τις περιοχές σε Απολιγνιτοποίηση. Για τον λόγο αυτό, η σχετική συνταγματική πρόβλεψη θα σηματοδοτήσει τη δέσμευση της Πολιτείας απέναντι στις τοπικές κοινωνίες και θα υποχρεώσει τον νομοθέτη και τη Διοίκηση στη θέσπιση και εφαρμογή ειδικών πολιτικών, μέχρι την αντιστάθμιση των επαχθών συνεπειών τους.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της πρότασης:
«ΘΕΜΑ: «Να συμπεριληφθούν οι έννοιες της Απολιγνιτοποίησης και της Δίκαιης Μετάβασης στις προτάσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση».
Ανεξάρτητα από το τεταμένο πολιτικό κλίμα, έχουμε την ευθύνη να αναζητήσουμε πεδία συναίνεσης κατά την επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση.
Πέρα από τις προτάσεις που έχουν ήδη κατατεθεί στη δημόσια συζήτηση, πολλές από τις οποίες με μεγάλη κοινωνική αποδοχή, θα ήθελα να εισηγηθώ την ενσωμάτωση στο Σύνταγμα της έννοιας της Δίκαιης Μετάβασης των περιοχών σε Απολιγνιτοποίηση, υπό τον ευρύτερο όρο «των πληττόμενων ή ευάλωτων περιοχών», με αναφορά σε κοινωνίες που αντιμετωπίζουν αυξημένες οικονομικές, δημογραφικές, περιβαλλοντικές ή άλλες επιπτώσεις, απειλές ή προκλήσεις, εξαιτίας μεγάλης κλίμακας φυσικών ή κοινωνικών φαινομένων, ή της υιοθέτησης πολιτικών μείζονος σημασίας.
Στις περιοχές αυτές είναι αναγκαία η θέσπιση διακριτών ρυθμίσεων και η υλοποίηση στοχευμένων θετικών παρεμβάσεων για την αντιστάθμιση των δυσμενών συνεπειών και την αποκατάσταση της εύρυθμης κοινωνικοοικονομικής ζωής.
Παρόμοιες πρόνοιες και κατευθυντήριες προβλέπονται στο Σύνταγμα, και συγκεκριμένα:
- την παρ. 1 του άρθρου 106, όπου ορίζεται, μεταξύ άλλων, ότι το Κράτος προγραμματίζει και συντονίζει την οικονομική δραστηριότητα στη Χώρα, ενώ λαμβάνει τα επιβαλλόμενα μέτρα για την προώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης και την προαγωγή ιδίως της οικονομίας των ορεινών, νησιωτικών και παραμεθόριων περιοχών
- Στην παρ. 4 του άρθρου 101, όπου ορίζεται ότι ο κοινός νομοθέτης και η Διοίκηση, όταν δρουν κανονιστικά, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών και ορεινών περιοχών, μεριμνώντας για την ανάπτυξή τους.
Έτσι, το συνταγματικό κείμενο επιβάλλει στο κράτος τη λήψη θετικών μέτρων για την περιφερειακή ανάπτυξη και την οικονομία των ορεινών, νησιωτικών και παραμεθόριων περιοχών της ελληνικής επικράτειας, στην κατεύθυνση της ισόρροπης ανάπτυξης. Με αυτό το έρεισμα, τόσο ο κοινός νομοθέτης, όσο και η κανονιστικώς δρώσα διοίκηση, όπως έχουν κατά τα ανωτέρω την υποχρέωση, έχουν επανειλημμένα εκπονήσει ευεργετικές ρυθμίσεις υπέρ των κατοίκων τους ή των επιχειρήσεων που εδρεύουν σε αυτές, ενώ και η νομολογία έχει επικυρώσει τη νομιμότητά τους στην ίδια βάση.
Αντίστοιχα εμπόδια και δυσχέρειες αντιμετωπίζουν περιοχές της χώρας που βιώνουν τις συνέπειες ακραίων κλιματικών φαινόμενων ή καταστροφικών φυσικών γεγονότων ή μείζονος σημασίας πολιτικές, όπως η Aπολιγνιτοποίηση, η οποία συνεπάγεται την αλλαγή του παραγωγικού και αναπτυξιακού μοντέλου της περιοχής. Ειδικότερα, οι υποθέσεις της Απολιγνιτοποίησης και της Δίκαιης Μετάβασης δεν συνιστούν ήσσονες πολιτικές, βραχείας διάρκειας, αλλά ευρωπαϊκές και εθνικές δεσμεύσεις, ευρείας εμβέλειας και αναφοράς, μακροχρόνιας υλοποίησης, με έντονο οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα.
Για το λόγο αυτό χρήζουν αντίστοιχης συνταγματικής πρόβλεψης, ώστε αφενός μεν να σηματοδοτηθεί η ανάληψη της ευθύνης της Πολιτείας απέναντι στις τοπικές κοινωνίες και αφετέρου να υποχρεωθούν ο νομοθέτης και η Διοίκηση στη θέσπιση και εφαρμογή ειδικών πολιτικών, μέχρι την αντιστάθμιση των επαχθών συνεπειών από τις παραπάνω αιτίες. Σε μία τέτοια πρόβλεψη, εξάλλου, θα εύρισκε ευθεία αναφορά η νομοθέτηση της Ρήτρας Δίκαιης Μετάβασης και κάθε άλλης σχετικής ρύθμισης.
Για τους παραπάνω λόγους, ζητώ να συμπεριληφθούν στην παρ. 4 του άρθρου 101 του Συντάγματος οι «πληττόμενες» ή «ευάλωτες» περιοχές, εξαιτίας φυσικών ή κοινωνικών φαινομένων, ή άλλων αιτίων (όπως η απολιγνιτοποίηση), με μεγάλη επίπτωση στην κοινωνική και οικονομική ζωή των πολιτών τους.
