Οι επιστήμονες κραυγάζουν για την επέλαση της κλιματικής κρίσης. Οι ειδικοί μιλούν για τις τεχνολογικές εφαρμογές και για τη δημιουργία υποδομών με σκοπό την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Η κυβέρνηση έστω και καθυστερημένα εξήγγειλε το εθνικό σχέδιο για τη διαχείριση των υδάτων.
Τα προβλήματα πολλών λογιών εδώ ένα από αυτά. Διαβάζω σε πρόσφατο άρθρο της εφημερίδας «Καθημερινή»:
«Οι πεδιάδες της Μακεδονίας και της Θράκης με την πλούσια γεωργική τους παραγωγή βρίσκονται σε ομηρία. Εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από τα νερά που πηγάζουν από τις όμορες χώρες, δηλαδή Βουλγαρία (Άρδας, Νέστος, Στρυμόνας, Έβρος), Βόρεια Μακεδονία (Αξιός), οι οποίες εκ της θέσεώς τους μπορούν να κλείνουν τις βάνες και να ζωογονούν ή να καταστρέφουν την οικονομία μας».
Μπροστά στις γεωπολιτικές και κλιματολογικές συνθήκες ο Αλιάκμονας ο έτερος των μεγάλων ποταμών στα βόρεια της χώρας, από το γεγονός ότι οι πηγές του βρίσκονται εντός των συνόρων, αναδεικνύεται σε φορέα εθνικού πλούτου.
Μέχρι σήμερα τα όποια φράγματα δημιουργήθηκαν στον ποταμό και αυτά στο μεσαίο μόνο τμήμα απορροής, έγιναν από τη ΔΕΗ για να καλύψουν τις ανάγκες των θερμοηλεκτρικών σταθμών σε νερό και την κίνηση των υδροηλεκτρικών σταθμών. Παρεμπιπτόντως δίνουν (έδιναν) κάποια από τα νερά τους για την άρδευση των καλλιεργειών.
Τα φράγματα προέκυψαν λόγω λιγνίτη διαφορετικά μέχρι και σήμερα τα νερά τα ποταμού θα χύνονταν στη θάλασσα εντελώς αδούλευτα.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 είχα την τύχη να ασχοληθώ με το θέμα σε μία εποχή ανυποψίαστη στην κλιματική αλλαγή. Ενήργησα ως μέλος της επιτροπής του Δήμου Νεάπολης που συστήθηκε για να διερευνήσει τη δυνατότητα δημιουργίας από τη ΔΕΗ φράγματος και μικρού υδροηλεκτρικού σταθμού με σκοπό για τον Δήμο, την άρδευση χωρίς την κατανάλωση δαπανηρής ηλεκτρικής ενέργειας του κάμπου της περιοχής.
Σε τρεις ημέρες και για ώρες καθημερινών ενημερωτικών επαφών με τους μηχανικούς της Διεύθυνσης Ανάπτυξης Υδροηλεκτρικών Έργων, κάπου στην οδό Κοραή, μετά από την παρουσίαση και προς τιμή μου, χαρτών, υπηρεσιακών εγγράφων και αποφάσεων, κατέληξα πως η δυνατότητα υπήρχε – η κατασκευή ενός μικρού φράγματος θα ήταν εφικτή.
Η ΔΕΗ τότε θα κατασκεύαζε (ή κατασκεύαζε) φράγματα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και με κοινωνικά κριτήρια, όταν δηλαδή συνέτρεχαν λόγοι ύδρευσης – άρδευσης των τοπικών περιοχών. Η δημόσια επιχείρηση ήθελε, όπως χαρακτηριστικά μου είπαν, αν ήταν δυνατόν στον συγκεκριμένο ποταμό το ένα φράγμα να διαδέχεται το άλλο σε όλο το μήκος του – φράγματα μικρά, μεσαία και μεγαλύτερα.
Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει, η ΔΕΗ «περιορίστηκε», της δόθηκε διαφορετικός «χαρακτήρας», προφανώς αδυνατεί να παίξει αυτόν τον ρόλο. Οι πρωτοβουλίες «ανήκουν» στους τοπικούς – περιφερειακούς φορείς. Για τη διαμόρφωση των χρηματοδοτικών προγραμμάτων και την εξασφάλιση απαραίτητων πόρων το βάρος πέφτει στο κέντρο.
Σαφώς χρειάζονται νέες δομές και σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας για την καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Για την άρδευση τουλάχιστον, οι γνωστοί Τ.Ο.Ε.Β. όπως έχουν τα πράγματα αδυνατούν να σηκώσουν το βάρος.
Η ανάγκη πλέον της αποταμίευσης μεγάλων ποσοτήτων νερού για την οικονομία και την ασφάλεια της χώρας στην εποχή της συνεχούς επιδείνωσης της κλιματικής κρίσης είναι επιβεβλημένη!
Σε τοπικό επίπεδο, η κατασκευή νέων φραγμάτων στη διαδρομή από τις πηγές του Αλιάκμονα μέχρι τις μεγάλες τεχνητές λίμνες της Δ. Μακεδονίας, μπορούν να αποτελέσουν τη μεγάλη ευκαιρία της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης περισσότερων περιοχών της Περιφέρειας.
Σε ό,τι αφορά την κοιλάδα της Νεάπολης μία εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση μπορεί να αποτελέσει εκτός των άλλων την αφορμή για τη λήξη της κακοδαιμονίας που δεν την αφήνει να βρει τη βιώσιμη λύση στη λειτουργία του αρδευτικού της δικτύου. Είναι κρίμα να γίνονται μόνο καλλιέργειες χαμηλής οικονομικής απόδοσης.
