Ένα καθημερινό σνακ, τα απλά ανάλατα καβουρδισμένα φιστίκια, φαίνεται πως μπορούν να ενισχύσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη μνήμη σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Clinical Nutrition.
Τα ευρήματα της μελέτης των 16 εβδομάδων δείχνουν ότι η τακτική κατανάλωση φιστικιών βελτιώνει τη ροή αίματος στον εγκέφαλο και ενισχύει την ικανότητα συγκράτησης λεκτικών πληροφοριών σε υγιείς ηλικιωμένους ενήλικες.
Η σχέση αγγειακής υγείας και γνωστικής λειτουργίας
Με την αύξηση της ηλικίας, η αγγειακή λειτουργία στον εγκέφαλο φθίνει, προκαλώντας μειωμένη ροή αίματος — έναν παράγοντα που σχετίζεται με γνωστική επιδείνωση και νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως η άνοια.
Η διατήρηση της οξυγόνωσης και της θρέψης των νευρώνων είναι κρίσιμη για την εγκεφαλική υγεία, γεγονός που έχει στρέψει την επιστημονική προσοχή σε διατροφικές παρεμβάσεις που μπορούν να επιβραδύνουν ή να αποτρέψουν τέτοιες αλλαγές.
Τα φιστίκια, αν και ανήκουν στα όσπρια, διαθέτουν διατροφικό προφίλ που θυμίζει ξηρούς καρπούς: είναι πλούσια σε πρωτεΐνες, ακόρεστα λιπαρά και φυτικές ίνες. Η υψηλή περιεκτικότητά τους σε L-αργινίνη —πρόδρομο του μονοξειδίου του αζώτου που συμβάλλει στη χαλάρωση των αγγείων— αποτέλεσε βασικό κίνητρο για την έρευνα.
Παράλληλα, η φλούδα των καβουρδισμένων φιστικιών περιέχει ισχυρά αντιοξειδωτικά, όπως η ρεσβερατρόλη, η οποία θεωρείται ωφέλιμη για την αγγειακή υγεία.
Η μελέτη: Σχεδιασμός και δείγμα
Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τους Peter J. Joris και Lucia Kerkhof (Πανεπιστήμιο Μάαστριχτ) χρησιμοποίησε 31 υγιείς συμμετέχοντες ηλικίας 60–75 ετών.
Η δοκιμή διήρκεσε συνολικά 40 εβδομάδες και περιελάμβανε δύο φάσεις 16 εβδομάδων: μια περίοδο κατανάλωσης 60 γραμμαρίων ανάλατων καβουρδισμένων φιστικιών την ημέρα και μια περίοδο ελέγχου χωρίς φιστίκια, με οκτώ εβδομάδες «καθαρισμού» ενδιάμεσα.
Οι συμμετέχοντες κατανάλωναν τη συγκεκριμένη ποικιλία φιστικιών (runner) με τη φλούδα, χωρίς επεξεργασία, ζέσταμα ή άλεσμα. Η γνωστική λειτουργία αξιολογήθηκε με το Cambridge Neuropsychological Test Automated Battery, ενώ η εγκεφαλική ροή αίματος μετρήθηκε μέσω προηγμένης μαγνητικής απεικόνισης (pCASL-MRI).
Αποτελέσματα: Περισσότερο αίμα στον εγκέφαλο, καλύτερη μνήμη
Τα αποτελέσματα έδειξαν αξιοσημείωτες βελτιώσεις:
- Αύξηση εγκεφαλικής ροής αίματος
- 3,6% αύξηση της συνολικής εγκεφαλικής ροής αίματος
- 4,5% αύξηση στη φαιά ουσία
- 6,6% αύξηση στους μετωπιαίους λοβούς
- 4,9% αύξηση στους κροταφικούς λοβούς
Οι περιοχές αυτές σχετίζονται άμεσα με τη μνήμη, τη γλώσσα και τις εκτελεστικές λειτουργίες.
Βελτίωση λεκτικής μνήμης
Οι συμμετέχοντες σημείωσαν 5,8% καλύτερη επίδοση στη δοκιμασία καθυστερημένης ανάκλησης λέξεων, αναγνωρίζοντας περισσότερα στοιχεία από μια λίστα που είχαν δει 20 λεπτά νωρίτερα.
Παρότι η μνήμη βελτιώθηκε, δεν καταγράφηκαν σημαντικές αλλαγές στην εκτελεστική λειτουργία ή την ψυχοκινητική ταχύτητα.
Καρδιοαγγειακά οφέλη
- Κατά τη διάρκεια της κατανάλωσης φιστικιών σημειώθηκαν:
- Μείωση συστολικής πίεσης κατά 5 mmHg
- Μείωση σφυγμικής πίεσης κατά 4 mmHg
Αξιοσημείωτο είναι ότι, παρά τις επιπλέον ~340 θερμίδες ημερησίως από τα φιστίκια, το σωματικό βάρος παρέμεινε σταθερό, πιθανώς λόγω φυσικής προσαρμογής στη συνολική πρόσληψη τροφής.
Περιορισμοί και προοπτικές
Όπως όλες οι διατροφικές μελέτες, και αυτή είχε περιορισμούς — κυρίως το ότι οι συμμετέχοντες γνώριζαν πότε κατανάλωναν φιστίκια. Επίσης, ο ακριβής μηχανισμός δράσης των φιστικιών παραμένει ασαφής:
Είναι η L-αργινίνη; Οι πολυφαινόλες; Τα υγιεινά λιπαρά; Ή ο συνδυασμός τους;
Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Peanut Institute, χωρίς ωστόσο παρέμβαση στη μελέτη, σύμφωνα με τους συγγραφείς.
Οι ερευνητές σχεδιάζουν να συνεχίσουν τη διερεύνηση με νέα πειράματα που θα εξετάσουν:
- διαφορετικές μορφές φιστικιών, όπως το φυστικοβούτυρο
- τη σχέση δόσης–απόκρισης
- τον ρόλο της πρωτεΐνης των φιστικιών
