Στην καρδιά της Ζώνης ΠΟΠ Αμυνταίου, ανάμεσα σε εύφορους λόφους και καταπράσινες εκτάσεις βρίσκεται ένας ιστορικός οικισμός που αντιστέκεται διαχρονικά ενάντια στην ερήμωση. Βασικές πηγές συγκράτησης των περίπου 900 κατοίκων αυτής της ακριτικής υπαίθρου -εν μέσω πολλαπλών κρίσεων και βίαιης απολιγνιτοποίησης- παραμένουν η γεωργία, η κτηνοτροφία, και οι ήπιες μορφές τουρισμού.
Με επίκεντρο το παγκοσμίου φήμης φυσικό ανθρακούχο μεταλλικό νερό που αποτελεί βασικό πυλώνα για την τοπική οικονομία, το εμβληματικό Ξινόμαυρο που παράγεται στον ψυχρότερο ελληνικό αμπελώνα, την υψηλής ποιότητας γαστρονομία και την παραδοσιακή αρχιτεκτονική, το Ξινό Νερό προσελκύει περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένους επισκέπτες που επιθυμούν να αποδράσουν από το αστικό περιβάλλον και να γνωρίσουν τη φύση και τους ανθρώπους της· Να έρθουν σε επαφή με τις ιαματικές πηγές και τα μελίσσια, τα βουνά, τα αμπέλια και τους βοσκότοπους, τις παραδοσιακές συνταγές και τη μουσική παράδοση, την ηρεμία και την αυθεντικότητα.
Από όλες τις πιθανές εναλλακτικές θέσεις, επελέγη το συγκεκριμένο αυτό μοναδικό οικοσύστημα για την κατασκευή και λειτουργία φωτοβολταϊκού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας εγκατεστημένης ισχύος 60 MW, σε συνδυασμό με σύστημα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με συσσωρευτές. Τα έργα χωροθετούνται μάλιστα εντός μιας εκτεταμένης περιοχής, η οποία το προηγούμενο καλοκαίρι αναγνωρίστηκε από τον Υπουργό Περιβάλλοντος ως Προστατευόμενο Τοπίο και Προστατευόμενος Φυσικός Σχηματισμός του ορεινού όγκου Βέρνον – Βίτσι (ΥΠΕΝ/ΓΔΠΠ/60498/1200, ΦΕΚ 448Δ/4-6-2026), όπου πλέον δεν επιτρέπεται η κατασκευή έργων αυτού του είδους (αριθ. ΥΠΕΝ/ΓΔΠΠ/ 69574/ 1373, ΦΕΚ 535Δ/ 29-06-2026).
Η περιβαλλοντική άδεια, η οποία επιτρέπει την υλοποίηση του έργου, χορηγήθηκε από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου-Δυτικής Μακεδονίας στην εταιρεία GREEN REPOWER PHOTOVOLTAIC ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Ι.Κ.Ε. Η εν λόγω εγκατάσταση -εφόσον επιτραπεί – κυριολεκτικά θα πνίξει το χωριό, καθώς προβλέπεται να γίνει περιμετρικά του οικισμού -χωροθετείται στη θέση «Άσπρη Πέτρα»-, ακριβώς δίπλα από τα σπίτια και εντός της ζώνης των ορίων των 500 μέτρων από την κατοικημένη περιοχή. Μόνο τα πάνελ σχεδιάζεται να καταλάβουν περίπου 840 στρέμματα. Το σύστημα αποθήκευσης προβλέπεται να αποτελείται από 336 συστοιχίες μπαταριών, ενώ οι 11 υποσταθμοί Μέσης Τάσης θα συνδέονται με τον κεντρικό υποσταθμό ζεύξης μέσω εσωτερικού υπόγειου δικτύου καλωδίων συνολικού μήκους περίπου 3.112 μέτρων.
Στο πλαίσιο αυτό, η Μονομετοχική Ανώνυμη Εταιρεία ΟΤΑ (Ξινό Νερό ΑΕ) αντέδρασε με αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία, ωστόσο, κρίθηκε εκπρόθεσμη και δεν εξετάστηκε επί της ουσίας. Αποφασίζοντας να συνδράμουμε σε αυτή την προσπάθεια, από τον Μάιο του 2024 συγκροτήσαμε Συντονιστική Επιτροπή Αγώνα, καταθέτοντας προσφυγή (αγωγή προσβολής προσωπικότητας κατά της GREEN REPOWER PHOTOVOLTAIC), η οποία εκδικάζεται στις 8 Οκτωβρίου 2026 ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Φλώρινας.
Στο πλευρό μας σύσσωμη η τοπική κοινωνία, ο αμπελοοινικός κλάδος δια της ΑΜΥΝΤΑΙΟΝ ΟΙΝΟΣ, αλλά και μέλη της επιστημονικής κοινότητας: Τον περασμένο Απρίλιο, συντάχθηκε σχετική μελέτη εμπειρογνωμοσύνης, η οποία καταδεικνύει τις πολυεπίπεδες επιπτώσεις του έργου στο τοπίο. Συντάκτες της μελέτης, οι Διδάκτορες Ευάγγελος Παυλής – Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Μαρία Αλεμπάκη – Κύρια Ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Αγροτικής Οικονομίας και Κοινωνιολογίας του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, Νικόλαος Γιαννάκης – Βιολόγος-Περιβαλλοντολόγος, και Γεώργιος Μερτζάνης – Βιολόγος και Ιδρυτικό μέλος της Περιβαλλοντικής Οργάνωσης για την Άγρια Ζωή και τη Φύση ΚΑΛΛΙΣΤΩ. Το πλήρες κείμενο της μελέτης εδώ.
Ειδικά στη Δυτική Μακεδονία, συντελείται μια άνευ προηγουμένου οικολογική καταστροφή. Στο χωριό μας, η τεράστια εγκατάσταση που δρομολογείται σε απόσταση αναπνοής από τον οικισμό αποτελεί πρωτοφανή απειλή, καθώς:
- Περιορίζει σημαντικά την καλλιεργήσιμη γη, τους βοσκότοπους, τη μελισσοκομία, τον ήπιο τουρισμό, καταστρέφοντας κάθε πιθανή πηγή δημιουργίας εισοδήματος
- Μεταβάλλει το κλίμα, καταστρέφει το φυσικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, αυξάνει την εδαφική διάβρωση και τα πλημμυρικά φαινόμενα
- Μετατρέπει το αγροτικό τοπίο σε βιομηχανικό
- Υποβαθμίζει τον υδροφόρο ορίζοντα και το περίφημο νερό μας: την ποιότητα ζωής και την υγεία μας
Εκεί που τώρα αντικρίζουμε ένα μοναδικού κάλλους φυσικό τοπίο, ξέρουμε ότι αν δεν αντιδράσουμε, κάποιο πρωί θα ξυπνήσουμε μπροστά σε μια γυάλινη λίμνη, με την αλλαγή του μικροκλίματος να είναι μη αναστρέψιμη. Το ξακουστό μας Ξινόμαυρο -που έχει επιβιώσει από πολέμους, αρρώστιες, αναδιαρθρώσεις- απειλείται με αφανισμό. Το περίφημο Νερό μας, που φτάνει σε ολόκληρο τον πλανήτη και παρέχει οικονομική ανάσα σε τόσα νοικοκυριά κινδυνεύει άμεσα.
Για αυτούς τους λόγους είμαστε αποφασισμένοι/ες να μην επιτρέψουμε τον βιασμό του χωριού μας μόνο και μόνο για να φουσκώνουν κι άλλο ήδη φουσκωμένα πορτοφόλια. Θα παλέψουμε μέχρι τέλους για ένα μέλλον που αξίζει σ’ εμάς και τα παιδιά μας.
