Η μετάβαση σε μηνιαίες δηλώσεις ΦΠΑ επεκτείνεται από την 1η Οκτωβρίου σε νέες κατηγορίες επιχειρήσεων και ελευθέρων επαγγελματιών, σηματοδοτώντας σημαντική αλλαγή στη διαχείριση του φόρου και στην παρακολούθηση της οικονομικής δραστηριότητας. Πρόκειται για τη δεύτερη φάση εφαρμογής ενός μέτρου που έχει στόχο την αύξηση της διαφάνειας και τη μείωση της φοροδιαφυγής, ενισχύοντας ταυτόχρονα την εισπραξιμότητα του δημοσιονομικά κρίσιμου ΦΠΑ.
Η πρώτη φάση, που ξεκίνησε την 1η Ιουλίου 2025, κάλυψε 92.590 επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες με έναρξη δραστηριότητας από την 1η Ιανουαρίου 2024 έως τις 31 Μαρτίου 2025. Τώρα εντάσσονται οι επιχειρήσεις που τηρούν απλογραφικά βιβλία και έχουν ξεκινήσει τη δραστηριότητά τους μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Σε πρώτη φάση η συμμετοχή τους θα είναι προαιρετική, ενώ μελλοντικά η μηνιαία υποβολή θα καταστεί υποχρεωτική για το σύνολο των επιχειρήσεων, θέτοντας νέες βάσεις στη διαδικασία απόδοσης του ΦΠΑ.
Έλεγχος και παρακολούθηση
Η ΑΑΔΕ επισημαίνει ότι η σταδιακή εφαρμογή των μηνιαίων δηλώσεων θα επιτρέψει αυστηρότερη παρακολούθηση των εισροών και εκροών των επιχειρήσεων, βελτιώνοντας την αποδοτικότητα του φόρου και παρέχοντας έγκαιρη εικόνα για πιθανές φορολογικές παρατυπίες. Σημειώνεται ότι η πρώτη «ομάδα» υπόχρεων, δηλαδή οι επιχειρήσεις που συστάθηκαν εντός του 2024 και μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2025, ήδη καταθέτουν μηνιαίες δηλώσεις αντί για τριμηνιαίες, με δυνατότητα επιστροφής στο προηγούμενο καθεστώς μετά την πάροδο 24 μηνών από την έναρξη λειτουργίας.
Η μηνιαία δήλωση ΦΠΑ αποτελεί πλέον ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία της φορολογικής διοίκησης, καθώς προσφέρει: άμεση εικόνα των οικονομικών συναλλαγών, περιορισμό καθυστερήσεων και συσσώρευσης οφειλών, και ταχύτερο εντοπισμό παρατυπιών. Με την πλήρη λειτουργία της πλατφόρμας myDATA, η υποβολή συνδέεται με την ηλεκτρονική διαβίβαση παραστατικών, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή «ηλεκτρονικής λογιστικής» στην Ελλάδα.
Αναμενόμενα οφέλη
Το μέτρο αναμένεται να μειώσει δραστικά τη φοροδιαφυγή, αποτρέποντας περιπτώσεις επιχειρήσεων που σταματούν τη λειτουργία τους χωρίς να έχουν εκπληρώσει τις φορολογικές τους υποχρεώσεις. Η αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και η εφαρμογή της μηνιαίας υποβολής προβλέπεται να μειώσουν σημαντικά το λεγόμενο «κενό ΦΠΑ». Το 2024, το ποσοστό χαμένου ΦΠΑ υπολογίστηκε στο 10%, μειωμένο από 13,7% το 2022, και αναμένεται να πέσει περίπου στο 7% εντός δύο ετών. Εάν η Ελλάδα προσεγγίσει τον μέσο ευρωπαϊκό όρο (περίπου 5%), η ετήσια ωφέλεια για το κράτος εκτιμάται σε περίπου 1,4 δισ. ευρώ.
Με την επέκταση του μέτρου στις επιχειρήσεις που τηρούν απλογραφικά βιβλία και τη δυνατότητα σταδιακής ενσωμάτωσης για όλες τις κατηγορίες υπόχρεων, η ελληνική φορολογική διοίκηση δημιουργεί ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό εργαλείο, ικανό να μειώσει τις απώλειες εσόδων, να περιορίσει παρατυπίες και να προσφέρει αυξημένη διαφάνεια στην πραγματική οικονομική δραστηριότητα.
