Η βίαιη απολιγνιτοποίηση που το 2019 επέλεξε η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη αφήνει βαθύ αποτύπωμα στη Δυτική Μακεδονία. Η ενέργεια, από κοινωνικό αγαθό, αντιμετωπίζεται πλέον ως όχημα κερδοφορίας για λίγους, όπως δείχνει και η κατανομή του ενεργειακού χώρου των ΑΠΕ. Έτσι, η Δυτική Μακεδονία καταλήγει παράπλευρη απώλεια ενός κυβερνητικού σχεδιασμού χωρίς ουσιαστική κοινωνική μέριμνα.
Ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου κλείνει σε λίγες ημέρες. Οι συνέπειες για την Κοζάνη και την ευρύτερη περιοχή θα είναι άμεσες και βαριές. Εργαζόμενοι βρίσκονται μπροστά στην αβεβαιότητα. Τοπικές επιχειρήσεις που στήριζαν τη λειτουργία των μονάδων βλέπουν το μέλλον τους να απειλείται. Και την ίδια στιγμή, η τηλεθέρμανση της Κοζάνης οδηγείται στην «προσωρινή» λύση του πετρελαίου(!), με κεντρικούς λέβητες να θερμαίνουν μια ολόκληρη πόλη. Είναι πραγματικά αδιανόητο. Μια κυβέρνηση που μιλούσε για πράσινη μετάβαση οδηγεί σε μια πιο ακριβή και πιο ρυπογόνα επιλογή. Και αυτό συμβαίνει την ώρα που διεθνώς ανοίγει ξανά η συζήτηση για την επάρκεια και το κόστος των ορυκτών καυσίμων.
Το ίδιο αδιέξοδο φαίνεται και στην περίπτωση της Πτολεμαΐδας 5. Εκεί αποτυπώνεται ακόμη πιο καθαρά η αποτυχία του ενεργειακού σχεδιασμού της χώρας. Μια μονάδα που κόστισε πάνω από 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ στους Έλληνες πολίτες απαξιώνεται πριν καν αξιοποιηθεί πλήρως. Και μέσα σε αυτή τη μονάδα σχεδιάζεται τώρα νέα εγκατάσταση φυσικού αερίου, με κόστος που φτάνει τα 400 εκατομμύρια ευρώ και με σοβαρά ερωτήματα γύρω από την περιβαλλοντική της αδειοδότηση. Με απλά λόγια, οι πολίτες που πλήρωσαν ακριβά μια κρίσιμη ενεργειακή υποδομή τώρα καλούνται να πληρώσουν ξανά μια επιλογή που αυξάνει ακόμη περισσότερο την εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα καύσιμα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πριν λίγες ημέρες ο ίδιος ο ΑΔΜΗΕ ζήτησε παράταση της λιγνιτικής της λειτουργίας για λόγους ασφάλειας του συστήματος. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση επιμένει να αγνοεί ακόμη και τον οργανισμό που είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας. Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα μάλιστα και η Πτολεμαΐδα 5 αλλά και η 5η Μονάδα του Αγίου Δημητρίου χρειάστηκε να μπουν στο σύστημα για να στηρίξουν την ευστάθεια του.
Τα ερωτήματα είναι απλά και αφορούν όλους:
Ποιος τελικά χαράσσει την ενεργειακή πολιτική της χώρας; Η κυβέρνηση ή τα μεγάλα ενεργειακά συμφέροντα; Ποια είναι η πραγματική μέριμνα για τη Δυτική Μακεδονία και τους ανθρώπους της, που για δεκαετίες σήκωσαν το βάρος της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας; Για ποια δίκαιη μετάβαση μιλούν; Για ποια ενεργειακή ασφάλεια; Για ποια προστασία των πολιτών;
Ο τόπος ερημώνει. Νέοι άνθρωποι φεύγουν, όπως ήδη έχουν κάνει πολλοί τα τελευταία χρόνια. Οι υποσχέσεις για τα 7 δισεκατομμύρια που θα άλλαζαν την εικόνα της περιφέρειας έμειναν τελικά λόγια χωρίς αντίκρισμα. Οι μεγάλες επενδύσεις που ανακοινώθηκαν δεν έφτασαν ποτέ στην πραγματική οικονομία της περιοχής. Την ίδια στιγμή, στην Αρκαδία προχωρούν επενδύσεις για να καλύψουν μέρος των θέσεων εργασίας που χάνονται. Στη Δυτική Μακεδονία, όμως, οι τοπικές κοινωνίες συνεχίζουν να περιμένουν.
Η Δυτική Μακεδονία δεν φοβάται την πράσινη μετάβαση. Απαιτεί όμως η μετάβαση να γίνει με δικαιοσύνη και όχι εις βάρος της κοινωνίας. Οι πολίτες ζητούν νέες και σταθερές θέσεις εργασίας με αξιοπρεπείς μισθούς. Ζητούν πραγματικές επενδύσεις με τοπική προστιθέμενη αξία. Ζητούν ουσιαστική στήριξη για εργαζόμενους και επιχειρήσεις. Ζητούν ενεργειακές κοινότητες για πολίτες, αγρότες και δήμους. Ζητούν αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με όφελος για την κοινωνία και όχι μόνο για λίγους μεγάλους παίκτες της αγοράς.
Αυτή είναι και η βασική διαφορά της δικής μας πρότασης. Το ΠΑΣΟΚ και ο Νίκος Ανδρουλάκης έχουν σχέδιο για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας σε μια περίοδο μεγάλων διεθνών αβεβαιοτήτων. Προτείνουμε την παράταση της λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων αξιοποιώντας τη δυνατότητα που δίνει η ΕΕ ως προς τα χρονικά όρια με προϋποθέσεις τη διατήρηση των θέσεων εργασίας και της οικονομικής δραστηριότητας, την εφαρμογή της ρήτρας δίκαιης μετάβασης και μια βιώσιμη και προσιτή λύση για την τηλεθέρμανση. Προτείνουμε τη μείωση του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά, αγρότες και επιχειρήσεις. Επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση ενέργειας ώστε να μπορούν οι ΑΠΕ να λειτουργήσουν ουσιαστικά. Ισχυρές ενεργειακές κοινότητες σε κάθε γωνιά της χώρας και στήριξη της πρωτογενούς παραγωγής. Μιλάμε για μια μετάβαση που θα γίνει μαζί με την κοινωνία της Δυτικής Μακεδονίας και όχι πάνω στις πλάτες της. Με ειδικά κίνητρα για επενδύσεις που δημιουργούν σταθερές και μακροχρόνιες θέσεις εργασίας. Με στήριξη του πανεπιστημίου και των νέων ανθρώπων που θέλουν να μείνουν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους.
Γιατί η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να σημαίνει εγκατάλειψη μιας ολόκληρης περιφέρειας. Πρέπει να γίνει με τους πολίτες συμμέτοχους και τη Δυτική Μακεδονία ξανά πρωταγωνίστρια.
