Ξυπνάτε κουρασμένοι και με πόνους, οι αρθρώσεις σας μοιάζουν πιο δύσκαμπτες από παλιά και χρειάζεστε αρκετές ημέρες για να αναρρώσετε μετά από μια προπόνηση; Είναι εύκολο να θεωρήσετε ότι όλα αυτά είναι απλώς συνέπειες της ηλικίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, πίσω από τέτοια συμπτώματα μπορεί να βρίσκεται η χρόνια φλεγμονή.
Μια συχνή παρανόηση είναι ότι η χρόνια φλεγμονή αποτελεί από μόνη της κάποια συγκεκριμένη διάγνωση ή ασθένεια. Επίσης, πολλοί πιστεύουν ότι αφορά αποκλειστικά ανθρώπους με αυτοάνοσα νοσήματα. Στην πραγματικότητα, παθήσεις όπως ο διαβήτης τύπου 2 και η υπέρταση μπορούν επίσης να αποτελούν συνέπειες της χρόνιας φλεγμονής.
Πώς μπορείτε, λοιπόν, να καταλάβετε εάν η κόπωση, οι πόνοι και οι υπόλοιπες ενοχλήσεις οφείλονται στην ηλικία, στο στρες, στη φλεγμονή ή σε έναν συνδυασμό αυτών των παραγόντων;
Τι είναι η χρόνια φλεγμονή
Η φλεγμονή αποτελεί έναν φυσικό μηχανισμό άμυνας του οργανισμού απέναντι σε έναν τραυματισμό ή μια λοίμωξη. Για παράδειγμα, μπορεί να εμφανιστεί πονόλαιμος κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης ή ερυθρότητα και ερεθισμός του δέρματος μετά το ξύσιμο ενός τσιμπήματος από κουνούπι.
Η οξεία φλεγμονή είναι συνήθως βραχύβια. Αντίθετα, η χρόνια φλεγμονή μπορεί να διαρκεί μήνες ή ακόμη και χρόνια, ακόμη και όταν δεν υπάρχει πλέον κάποια λοίμωξη ή τραυματισμός που χρειάζεται επούλωση.
Ένα απλό παράδειγμα είναι ένας τραυματισμός στο γόνατο. Μπορεί να προκαλέσει μια οξεία φλεγμονώδη αντίδραση με πρήξιμο, πόνο, ερυθρότητα και δυσκολία στην κίνηση.
Σύμφωνα με ρευματολόγους, όταν μιλάμε για χρόνια φλεγμονή συνήθως αναφερόμαστε σε μια κατάσταση που επιμένει για περισσότερο από έξι έως 12 εβδομάδες. Η έντασή της μπορεί να αυξομειώνεται, αλλά δεν εξαφανίζεται εντελώς όπως συμβαίνει συνήθως με έναν οξύ τραυματισμό.
Η εικόνα γίνεται πιο περίπλοκη όσο μεγαλώνουμε. Η φυσιολογική γήρανση συνοδεύεται από σταδιακές αλλαγές στη μυϊκή μάζα, στον μεταβολισμό και στην οστική πυκνότητα. Επειδή τα συμπτώματα μπορεί να επικαλύπτονται, δεν είναι πάντα εύκολο για κάποιον να καταλάβει μόνος του τι συμβαίνει. Το να μεγαλώνουμε είναι αναπόφευκτο, η χρόνια φλεγμονή όμως όχι, για αυτό και οι ειδικοί συνιστούν συνεργασία με έναν γιατρό ώστε να διερευνηθεί η πραγματική αιτία του προβλήματος.
Πώς διαγιγνώσκεται η χρόνια φλεγμονή
Ορισμένες φλεγμονώδεις παθήσεις είναι σχετικά σπάνιες, ενώ σε πολλές περιπτώσεις δεν υπάρχει μία και μοναδική εξέταση που να δίνει οριστική απάντηση. Επιπλέον, ορισμένα φλεγμονώδη νοσήματα μπορεί να εκδηλώνονται με πολύ διαφορετικά συμπτώματα από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Η αξιολόγηση από γιατρό και, όταν χρειάζεται, από ρευματολόγο μπορεί να περιλαμβάνει αναλυτικό ιατρικό ιστορικό, κλινική εξέταση και αιματολογικό έλεγχο.
Μεταξύ των εξετάσεων που μπορεί να χρησιμοποιηθούν είναι:
- τα αντιπυρηνικά αντισώματα (ANA),
- η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP),
- η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ),
- καθώς και ένας γενικότερος μεταβολικός έλεγχος.
Τα 9 προβλήματα που μπορεί να είναι χρόνια φλεγμονή
Υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα που συχνά αγνοούνται ή θεωρούνται απλώς μέρος της καθημερινότητας και της γήρανσης. Ειδικοί, όμως, μιλώντας στην Huffington Post, τονίζουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελούν σημαντικά προειδοποιητικά σημάδια.
1. Έντονη κόπωση
Η κόπωση εμφανίζεται σε πολλές διαφορετικές καταστάσεις και μπορεί να σχετίζεται με ελλείψεις βιταμινών, ενδοκρινικές διαταραχές, υπνική άπνοια ή κατάθλιψη. Είναι όμως επίσης ένα από τα συχνότερα συμπτώματα σε ανθρώπους με χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα.
Δεν πρόκειται απλώς για το αίσθημα ότι είστε λίγο κουρασμένοι ή νυσταγμένοι. Η κόπωση μπορεί να είναι έντονη και να δυσκολεύει σημαντικά την καθημερινή λειτουργικότητα.
2. Πόνος και δυσκαμψία στις αρθρώσεις
Ο πόνος και η δυσκαμψία των αρθρώσεων είναι επίσης συχνές ενοχλήσεις. Καθώς μεγαλώνουμε, πολλοί πόνοι οφείλονται στην οστεοαρθρίτιδα, δηλαδή στη σταδιακή φθορά των αρθρώσεων. Στην οστεοαρθρίτιδα, όμως, είναι λιγότερο συνηθισμένο να παρατηρείται πραγματικό πρήξιμο της άρθρωσης. Στη φλεγμονώδη αρθρίτιδα, αντίθετα, οι αρθρώσεις μπορεί να είναι πρησμένες, κόκκινες και θερμές.
Χρειάζεται επίσης να διαχωρίζεται η πραγματική φλεγμονή των αρθρώσεων από πιθανές παρενέργειες φαρμάκων. Οι στατίνες που χρησιμοποιούνται για τη χοληστερίνη, για παράδειγμα, μπορούν να προκαλέσουν μυϊκούς πόνους, αλλά δεν αναμένεται να προκαλέσουν ερυθρότητα και πρήξιμο στις αρθρώσεις. Παρόμοια, ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τον καρκίνο του μαστού μπορούν να προκαλέσουν πόνους.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο αλλαγής της αγωγής ή, εφόσον ένα φάρμακο δεν θεωρείται απαραίτητο, διακοπής του.
Άλλα στοιχεία που μπορεί να παραπέμπουν σε φλεγμονώδη πάθηση είναι:
- οικογενειακό ιστορικό σχετικής νόσου,
- συμμετρικά συμπτώματα, όπως πόνος και στις δύο πλευρές του σώματος,
- προσβολή πολλών αρθρώσεων ταυτόχρονα.
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό είναι ότι στον φλεγμονώδη πόνο των αρθρώσεων η ενόχληση συχνά επιδεινώνεται με την ακινησία. Μπορεί, για παράδειγμα, να ξυπνάτε δύσκαμπτοι το πρωί και όσο κινείστε η άρθρωση να «ξεμπλοκάρει». Στον μηχανικό πόνο ή στην οστεοαρθρίτιδα συμβαίνει συχνά το αντίθετο: η άρθρωση πονά περισσότερο όταν χρησιμοποιείται και ανακουφίζεται με την ξεκούραση.
3. Ανεξήγητες αλλαγές στο βάρος
Η ακούσια απώλεια βάρους μπορεί να αποτελεί ακόμη ένα σημάδι συστηματικής φλεγμονής. Εάν χάνετε βάρος χωρίς να προσπαθείτε και χωρίς να παίρνετε φάρμακα που θα μπορούσαν να το εξηγήσουν, αυτό μπορεί να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι. Αντίστοιχα, και η ανεξήγητη αύξηση του βάρους μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να σχετίζεται με φλεγμονώδη πάθηση.
4. Δερματικά προβλήματα και επίμονα εξανθήματα
Τα δερματικά προβλήματα διαφέρουν ανάλογα με την πάθηση. Μπορεί να εμφανιστεί ένα γενικό εξάνθημα ή κάτι πιο χαρακτηριστικό, όπως η ψωρίαση. Υπάρχουν επίσης πολλοί διαφορετικοί τύποι εξανθημάτων που συνδέονται με τον λύκο.
Οι ειδικοί συνιστούν να εξετάζεται από γιατρό οποιοδήποτε εξάνθημα δεν υποχωρεί μέσα σε μερικές εβδομάδες. Στην περίπτωση της ψωρίασης, ο ασθενής μπορεί παράλληλα να εμφανίζει αρθρίτιδα ή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Μπορεί επίσης να υπάρχει ιστορικό παρόμοιων δερματικών προβλημάτων στον ίδιο ή σε μέλη της οικογένειάς του.
5. Κακός ύπνος
Ο ανεπαρκής ύπνος μπορεί από μόνος του να συμβάλλει στην κόπωση και στον χρόνιο πόνο. Όταν, όμως, υπάρχει φλεγμονώδης νόσος, ο πόνος και η δυσκαμψία μπορεί να είναι τόσο έντονα ώστε να μην μπορείτε να κοιμηθείτε από τη μία πλευρά ή ακόμη και να γυρίσετε από την άλλη κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Οι ρευματολόγοι αντιμετωπίζουν ένα τέτοιο σύμπτωμα με ιδιαίτερη προσοχή. Ο μη φλεγμονώδης πόνος της οστεοαρθρίτιδας μπορεί να προκαλέσει στιγμιαία ενόχληση όταν αλλάζετε θέση στο κρεβάτι, αλλά συνήθως δεν θα πρέπει να σας εμποδίζει να κινηθείτε.
6. Κακουχία και αίσθημα ότι «δεν είστε ο εαυτός σας»
Πρόκειται για εκείνο το ασαφές αίσθημα σωματικής κατάπτωσης, αδιαθεσίας ή έλλειψης ευεξίας. Όταν δεν έχετε διάθεση ή κίνητρο, αισθάνεστε πεσμένοι ψυχολογικά ή απλώς νιώθετε ότι δεν είστε ο εαυτός σας. Η γενική κακουχία μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα μιας φλεγμονώδους πάθησης.
7. Γαστρεντερικά προβλήματα
Η χρόνια φλεγμονή μπορεί επίσης να συνοδεύεται από γαστρεντερικές ενοχλήσεις. Μπορεί να εμφανιστούν ναυτία ή μειωμένη όρεξη. Στις φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου, για παράδειγμα, μπορεί να παρατηρούνται διάρροια ή αίμα στα κόπρανα.
8. Πυρετός και ρίγη χωρίς εμφανή αιτία
Ωστόσο, ανεξήγητοι πυρετοί ή πυρετοί που επιμένουν για περισσότερο από δύο εβδομάδες – ακόμη και σχετικά μικροί – μπορεί να αποτελούν ένδειξη χρόνιας φλεγμονής και χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.
9. Δυσκολία συγκέντρωσης και «ομίχλη» στον εγκέφαλο
Όταν δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε, είναι εύκολο να κατηγορήσετε το στρες ή έναν ιδιαίτερα πιεστικό τρόπο ζωής. Αντίστοιχα, η λεγόμενη «εγκεφαλική ομίχλη» αποδίδεται συχνά στην ηλικία.
Ωστόσο, προβλήματα συγκέντρωσης και άλλα γνωστικά συμπτώματα μπορούν επίσης να συνδέονται με φλεγμονώδεις παθήσεις. Για τον λόγο αυτό, εφόσον επιμένουν, αξίζει να αξιολογηθούν από γιατρό.
Τι αυξάνει τον κίνδυνο χρόνιας φλεγμονής
Μια από τις θεωρίες γύρω από τις φλεγμονώδεις καταστάσεις, και ιδιαίτερα τα αυτοάνοσα νοσήματα, είναι ότι ορισμένοι άνθρωποι έχουν γενετική προδιάθεση και κάποια στιγμή ένας εξωτερικός ή περιβαλλοντικός παράγοντας ενεργοποιεί την εμφάνιση της νόσου.
Για παράδειγμα, η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να ενεργοποιήσει τον λύκο, ο οποίος ενδεχομένως να εκδηλωθεί με αρθρίτιδα. Σε άλλες περιπτώσεις, η έκθεση σε κάποιο συγκεκριμένο φάρμακο μπορεί να συνδεθεί με την εμφάνιση ρευματοειδούς αρθρίτιδας.
Για ορισμένες παθήσεις έχουν περιγραφεί σαφέστεροι παράγοντες κινδύνου. Το κάπνισμα, για παράδειγμα, αποτελεί παράγοντα κινδύνου για ρευματοειδή αρθρίτιδα. Έρευνες επίσης δείχνουν ότι στη χρόνια φλεγμονή μπορεί να συμβάλλουν:
- το έντονο και παρατεταμένο στρες,
- η κατανάλωση αλκοόλ,
- το αυξημένο κοιλιακό λίπος,
- ο ανεπαρκής ύπνος,
- η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας,
- μια διατροφή πλούσια σε επεξεργασμένα τρόφιμα.
Πώς μπορείτε να περιορίσετε τη χρόνια φλεγμονή
Παρά τους παράγοντες κινδύνου, υπάρχουν καθημερινές συνήθειες που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της φλεγμονής. Οι ίδιες συνήθειες που υποστηρίζουν συνολικά την καλή υγεία φαίνεται ότι βοηθούν και στον περιορισμό της χρόνιας φλεγμονής. Οι ειδικοί συστήνουν:
- ποιοτικό και επαρκή ύπνο,
- καλύτερη διαχείριση του στρες,
- σταθερή σωματική άσκηση,
- διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους,
- κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και τροφών ολικής άλεσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η διακοπή του καπνίσματος και ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ. Το κάπνισμα θεωρείται παράγοντας που μπορεί να πυροδοτήσει τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Επομένως, η εξάλειψή του μπορεί όχι μόνο να βοηθήσει έναν άνθρωπο που ήδη πάσχει, αλλά ενδεχομένως και να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης της πάθησης.
Ζητήστε αξιολόγηση από γιατρό
Το γεγονός ότι ορισμένοι πόνοι, η κόπωση ή η δυσκαμψία εμφανίζονται συχνότερα όσο περνούν τα χρόνια δεν σημαίνει ότι πρέπει πάντα να θεωρούνται «φυσιολογική γήρανση». Η ηλικία μπορεί να αλλάζει το σώμα, αλλά δεν εξηγεί αυτομάτως κάθε επίμονη ενόχληση ή κάθε ανεξήγητη εξάντληση. Η έγκαιρη αξιολόγηση από γιατρό μπορεί να βοηθήσει να ξεχωρίσει η φυσιολογική φθορά από ένα πρόβλημα χρόνιας φλεγμονής που χρειάζεται αντιμετώπιση.
