Σημαντική ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών στις ηλεκτρονικές πληρωμές προκύπτει από τις προτάσεις που διατύπωσε ο γενικός εισαγγελέας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Αθανάσιος Ράντος, σε υπόθεση που αφορά μη εγκεκριμένες τραπεζικές συναλλαγές μετά από ηλεκτρονική απάτη. Σύμφωνα με την ερμηνεία που προτείνεται, οι τράπεζες δεν μπορούν να αρνηθούν την άμεση επιστροφή χρημάτων σε πελάτες που έπεσαν θύματα απάτης επικαλούμενες εξαρχής βαριά αμέλεια του χρήστη.
Η υπόθεση ξεκίνησε από περιστατικό στην Πολωνία, όπου πελάτισσα τράπεζας εξαπατήθηκε μέσω διαδικτυακής απάτης τύπου «phishing». Ένας επιτήδειος, προσποιούμενος αγοραστή σε πλατφόρμα δημοπρασιών, της έστειλε σύνδεσμο που μιμούνταν την ιστοσελίδα της τράπεζάς της. Η πελάτισσα εισήγαγε τα στοιχεία πρόσβασής της, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για να πραγματοποιηθεί πληρωμή από τον λογαριασμό της χωρίς την έγκρισή της.
Παρότι η πελάτισσα ενημέρωσε άμεσα την τράπεζα, το πιστωτικό ίδρυμα αρνήθηκε να της επιστρέψει το ποσό της συναλλαγής, υποστηρίζοντας ότι είχε επιδείξει βαριά αμέλεια γνωστοποιώντας τα τραπεζικά της στοιχεία. Η διαφορά έφτασε στα δικαστήρια και το εθνικό δικαστήριο ζήτησε διευκρινίσεις από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την ερμηνεία της ευρωπαϊκής οδηγίας για τις υπηρεσίες πληρωμών.
Στις προτάσεις του, ο γενικός εισαγγελέας επισημαίνει ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιβάλλει στην τράπεζα να επιστρέφει άμεσα στον πελάτη το ποσό μιας μη εγκεκριμένης συναλλαγής. Η μόνη εξαίρεση είναι η περίπτωση κατά την οποία η τράπεζα έχει βάσιμες υποψίες ότι ο ίδιος ο πελάτης ενήργησε δόλια, γεγονός που πρέπει να γνωστοποιείται εγγράφως στις αρμόδιες αρχές.
Ωστόσο, η άμεση επιστροφή χρημάτων δεν σημαίνει ότι η υπόθεση κλείνει οριστικά υπέρ του πελάτη. Αν η τράπεζα αποδείξει αργότερα ότι ο πελάτης παραβίασε από πρόθεση ή με βαριά αμέλεια τις υποχρεώσεις ασφάλειας –για παράδειγμα αποκαλύπτοντας κωδικούς πρόσβασης– μπορεί να διεκδικήσει το ποσό πίσω. Σε αυτή την περίπτωση, η τράπεζα θα πρέπει να κινηθεί νομικά κατά του πελάτη για να ανακτήσει τα χρήματα. Η προσέγγιση αυτή θεωρείται ότι ενισχύει την προστασία των χρηστών τραπεζικών υπηρεσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην πράξη μεταφέρει το βάρος της απόδειξης στις τράπεζες και εξασφαλίζει ότι οι καταθέτες δεν θα μένουν χωρίς τα χρήματά τους όσο διαρκεί η διερεύνηση μιας απάτης.
Για τους Έλληνες καταθέτες, η ερμηνεία αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου τα περιστατικά ηλεκτρονικής απάτης αυξάνονται. Αν υιοθετηθεί από το Δικαστήριο, θα ενισχύσει την υποχρέωση των τραπεζών να αποκαθιστούν άμεσα τη ζημία από μη εξουσιοδοτημένες συναλλαγές και θα περιορίσει τη δυνατότητα απόρριψης αιτημάτων αποζημίωσης χωρίς πλήρη διερεύνηση των συνθηκών της απάτης.
