Οι διατροφικές οδηγίες για την αντιμετώπιση της υψηλής αρτηριακής πίεσης επικεντρώνονταν κυρίως στη μείωση του νατρίου. Νεότερα δεδομένα δείχνουν, ωστόσο, ότι εξίσου σημαντική μπορεί να είναι η αύξηση της πρόσληψης καλίου και ότι η ισορροπία μεταξύ καλίου και νατρίου ίσως αποτελεί καλύτερο δείκτη καρδιαγγειακής υγείας από την πρόσληψη νατρίου από μόνη της. Η υψηλή αρτηριακή πίεση συχνά εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα και γι’ αυτό έχει χαρακτηριστεί «σιωπηλός δολοφόνος».
Η αυξημένη κατανάλωση νατρίου έχει συνδεθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο υπέρτασης και καρδιαγγειακών παθήσεων, ενώ το κάλιο φαίνεται να δρα αντίθετα, βοηθώντας τον οργανισμό να αποβάλλει το επιπλέον νάτριο και συμβάλλοντας στη χαλάρωση των αιμοφόρων αγγείων.
Μετα-ανάλυση έδειξε ότι η αύξηση της πρόσληψης καλίου κατά περίπου 2.000 mg ημερησίως μπορεί να μειώσει τη συστολική αρτηριακή πίεση κατά περίπου 5 mmHg και τη διαστολική κατά περίπου 3 mmHg σε άτομα με υπέρταση. Ακόμη και η μέτρια αύξηση του καλίου μπορεί να έχει θετική επίδραση. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς, η πιο αποτελεσματική προσέγγιση είναι ο συνδυασμός αυξημένης πρόσληψης καλίου με περιορισμό του νατρίου. Οι διατροφικές αλλαγές μπορούν να ενισχύσουν τη θεραπεία, αλλά δεν πρέπει να θεωρούνται υποκατάστατο της φαρμακευτικής αγωγής όταν αυτή είναι απαραίτητη. Η American Heart Association συστήνει έως 2.300 mg νατρίου την ημέρα, ενώ ο ιδανικός στόχος για τους περισσότερους ενήλικες, ιδιαίτερα για όσους έχουν υπέρταση, είναι περίπου 1.500 mg. Το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στο αλάτι που προσθέτουμε στο φαγητό, αλλά κυρίως στο «κρυφό» νάτριο που περιέχεται σε έτοιμα και επεξεργασμένα τρόφιμα, γεύματα εστιατορίων, κονσέρβες, κατεψυγμένα προϊόντα, ψωμί και συσκευασμένα σνακ. Για τον λόγο αυτό συνιστάται η προσεκτική ανάγνωση των διατροφικών ετικετών και η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης διατροφής, όπως η DASH, που έχει σχεδιαστεί για την υποστήριξη της καρδιαγγειακής υγείας.
Το κάλιο μπορεί να αυξηθεί κυρίως μέσω φυσικών τροφών Καλές πηγές είναι οι πατάτες με τη φλούδα, ο σολομός, το σπανάκι, το πεπόνι, το γάλα, τα φασόλια και οι φακές, ενώ σημαντικές ποσότητες περιέχουν επίσης οι μπανάνες, το γιαούρτι και το edamame. Η American Heart Association αναφέρει ως στόχο περίπου 3.500–5.000 mg καλίου ημερησίως για τη διαχείριση της αρτηριακής πίεσης. Οι ειδικοί, πάντως, προτιμούν την πρόσληψη καλίου μέσω τροφών αντί για συμπληρώματα, εκτός εάν υπάρχει συγκεκριμένη ιατρική σύσταση.
Η επίδραση των διατροφικών αλλαγών δεν είναι άμεση και διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Σε ορισμένες περιπτώσεις η βελτίωση μπορεί να αρχίσει μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ σε άλλες χρειάζονται αρκετές εβδομάδες. Αρχικά, η μείωση του νατρίου βοηθά στη μείωση των υγρών που κατακρατά ο οργανισμός, ενώ στη συνέχεια το κάλιο συμβάλλει στη χαλάρωση των αγγείων και στη σταδιακή περαιτέρω μείωση της πίεσης. Κατά τη διάρκεια αυτής της προσπάθειας είναι σημαντικό να παρακολουθούνται τακτικά οι τιμές της αρτηριακής πίεσης.
Η αύξηση του καλίου, ωστόσο, δεν είναι κατάλληλη για όλους. Άτομα με χρόνια νεφρική νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια ή υψηλά επίπεδα καλίου στο αίμα θα πρέπει να συμβουλεύονται γιατρό ή διαιτολόγο πριν αυξήσουν την πρόσληψή του. Το ίδιο ισχύει για όσους λαμβάνουν ορισμένα φάρμακα, όπως οι αναστολείς ACE, καθώς η υπερβολική ποσότητα καλίου μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνες διαταραχές του καρδιακού ρυθμού. Επομένως, η αύξηση του καλίου δεν αποτελεί λύση «για όλους». Η καλύτερη προσέγγιση για την αρτηριακή πίεση είναι η ισορροπημένη διατροφή με λιγότερο νάτριο και περισσότερο κάλιο από φυσικές τροφές, σε συνδυασμό με την κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση.
