Οι υποχρεώσεις δεν τελειώνουν, η δουλειά απαιτεί διαρκή εγρήγορση και η φροντίδα της οικογένειας αφήνει ελάχιστο χρόνο για ξεκούραση. Είναι εύκολο να αποδώσετε εκεί την εξάντλησή σας. Όταν, όμως, η κούραση επιμένει και συνοδεύεται από δυσκολία συγκέντρωσης, αξίζει να εξετάσετε μαζί με τον γιατρό σας και μια άλλη πιθανότητα: την έλλειψη σιδήρου.
Ο σίδηρος είναι ένα απαραίτητο μέταλλο, που συμμετέχει στις διαδικασίες με τις οποίες τα κύτταρα αξιοποιούν την ενέργεια. Είναι σημαντικός για τη λειτουργία των μυών και του εγκεφάλου, γι’ αυτό και η ανεπάρκειά του μπορεί να επηρεάσει πολύ περισσότερα από τις σωματικές σας αντοχές.
Χαμηλός σίδηρος δεν σημαίνει πάντα αναιμία
Η σιδηροπενία και η σιδηροπενική αναιμία συνδέονται, αλλά δεν είναι το ίδιο. Όπως εξηγούν αιματολόγοι, μπορεί να έχετε έλλειψη σιδήρου χωρίς να έχετε ακόμη εμφανίσει αναιμία. Όταν η ανεπάρκεια προχωρήσει, ο μυελός των οστών δεν διαθέτει αρκετό σίδηρο για να παράγει επαρκή υγιή ερυθρά αιμοσφαίρια. Τότε εμφανίζεται σιδηροπενική αναιμία και τα συμπτώματα, όπως η κόπωση και η αδυναμία, μπορεί να γίνουν εντονότερα.
Σε κάθε περίπτωση και οι δύο καταστάσεις χρειάζονται προσοχή. Η απουσία αναιμίας δεν σημαίνει ότι η έλλειψη σιδήρου δεν επηρεάζει την καθημερινότητά σας. Η διερεύνηση γίνεται με εξετάσεις αίματος που θα συστήσει ο γιατρός σας.
Τα σημάδια που παραπέμπουν σε έλλειψη σιδήρου
Η κόπωση είναι από τα συχνότερα συμπτώματα τόσο της σιδηροπενίας όσο και της σιδηροπενικής αναιμίας. Δεν είναι, όμως, το μοναδικό. Οι αιματολόγοι αναφέρουν επίσης:
- Δυσκολία συγκέντρωσης και «ομίχλη» στο μυαλό, που δυσκολεύουν την ολοκλήρωση καθημερινών εργασιών.
- Προβλήματα μνήμης.
- Μεταβολές στη διάθεση. Τα χαμηλά επίπεδα σιδήρου μπορεί να επιδεινώσουν συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης.
- Λαχάνιασμα, για παράδειγμα στην άσκηση ή όταν ανεβαίνετε σκάλες.
- Ζάλη ή αίσθημα ότι θα λιποθυμήσετε.
- Έντονη επιθυμία να μασάτε πάγο.
- Συμπτώματα συνδρόμου ανήσυχων ποδιών.
- Αραίωση των μαλλιών.
Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σιδηροπενίας;
Η απώλεια αίματος κατά την έμμηνο ρύση συνεπάγεται και απώλεια σιδήρου. Οι αιματολόγοι τονίζουν ότι πολλές γυναίκες έχουν έντονη αιμορραγία στην περίοδο χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι η ποσότητα αίματος που χάνουν είναι μεγάλη. Έτσι, μπορεί να θεωρούν φυσιολογική μια κατάσταση που συμβάλλει σταδιακά στην εξάντληση των αποθεμάτων τους.
Η περίοδος, πάντως, δεν είναι η μόνη πιθανή αιτία. Η έλλειψη σιδήρου μπορεί να συνδέεται με φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, όπως η νόσος του Crohn, με κοιλιοκάκη, γαστρικό έλκος ή καρκίνο του παχέος εντέρου. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί μετά από γαστρική παράκαμψη για απώλεια βάρους, λόγω μειωμένης απορρόφησης θρεπτικών συστατικών.
Οι αιτίες αυτές αφορούν και τα δύο φύλα. Η σιδηροπενία στους άνδρες επίσης χρειάζεται διερεύνηση, καθώς μπορεί να υποκρύπτει σημαντική πάθηση.
Ιδιαίτερη προσοχή στην εγκυμοσύνη
Η σιδηροπενία και η σιδηροπενική αναιμία είναι συχνές και στην εγκυμοσύνη και μπορεί να παραμένουν αδιάγνωστες. Οι αιματολόγοι επισημαίνουν ότι συνδέονται με κινδύνους για τη μητέρα και το μωρό, όπως πρόωρο τοκετό, χαμηλό βάρος γέννησης και προβλήματα ανάπτυξης του παιδιού.
Η έντονη εξάντληση από τα χαμηλά επίπεδα σιδήρου μπορεί επίσης να δυσκολεύει τη σωματική προσπάθεια κατά τον τοκετό. Γι’ αυτό η αναγνώριση και η αντιμετώπιση του προβλήματος έχουν ιδιαίτερη σημασία στη διάρκεια της κύησης.
Η θεραπεία χρειάζεται να αντιμετωπίζει και την αιτία
Η αποκατάσταση του σιδήρου γίνεται με σκευάσματα από το στόμα ή με ενδοφλέβια χορήγηση. Η επιλογή εξαρτάται από την περίπτωση και γίνεται από τον θεράποντα γιατρό. Σε ορισμένες περιπτώσεις η ενδοφλέβια θεραπεία μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματικότερη, ενώ σε σπάνιες, σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί μετάγγιση αίματος.
Εξίσου σημαντικό είναι να εντοπιστεί γιατί μειώθηκαν τα επίπεδα σιδήρου. Αν για παράδειγμα η αιτία είναι η μεγάλη απώλεια αίματος στην περίοδο, μπορεί να χρειάζονται παρεμβάσεις για τον έλεγχό της, όπως αντισυλληπτική αγωγή ή άλλες θεραπείες που θα επιλέξει ο γιατρός. Αν υπάρχουν ενδείξεις προβλήματος στο πεπτικό σύστημα, ενδέχεται να απαιτείται γαστρεντερολογικός έλεγχος.
Περισσότερη ενέργεια, καλύτερη καθημερινότητα
Η αντιμετώπιση της σιδηροπενίας – και η επαναφορά του σιδήρου σε υγιή επίπεδα – μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά την ποιότητα ζωής: περισσότερη ενέργεια, καλύτερη συγκέντρωση και μεγαλύτερη αντοχή. Αν λοιπόν έχετε κάποια από τα παραπάνω συμπτώματα, μιλήστε με τον γιατρό σας για το ενδεχόμενο ελέγχου του σιδήρου. Η διερεύνηση μπορεί να είναι το πρώτο βήμα για να ανακτήσετε την ενέργειά σας.
