Η θέσπιση κατώτατου ορίου ηλικίας 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προβλέπεται από το νομοσχέδιο που υπερψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής, με τις σχετικές διατάξεις να προγραμματίζεται να τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.
Η ρύθμιση αφορά την πρόσβαση ανηλίκων κάτω των 15 ετών σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και εντάσσεται στο πλαίσιο των μέτρων για την προστασία των παιδιών από τους κινδύνους του ψηφιακού περιβάλλοντος.
Κεντρικό ζήτημα αποτελεί ο τρόπος με τον οποίο θα διασφαλίζεται ότι οι χρήστες πληρούν το απαιτούμενο ηλικιακό όριο, χωρίς να συλλέγονται περισσότερα προσωπικά δεδομένα από όσα είναι αναγκαία. Το νομοσχέδιο δεν επιβάλλει τη χρήση μίας συγκεκριμένης εφαρμογής, αλλά προβλέπει την αξιοποίηση κατάλληλων, αξιόπιστων και αναλογικών λύσεων επαλήθευσης ηλικίας.
Τι αλλάζει από την 1η Ιανουαρίου 2027
Με την εφαρμογή της ρύθμισης, το κατώτατο όριο ηλικίας για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ορίζεται στα 15 έτη.
Ειδικότερα:
- Όριο ηλικίας τα 15 έτη: Οι ανήλικοι κάτω από το συγκεκριμένο όριο δεν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που εμπίπτουν στη ρύθμιση.
- Έλεγχος ηλικίας από τις πλατφόρμες: Οι πάροχοι θα πρέπει να εφαρμόζουν κατάλληλους μηχανισμούς, ώστε να ελέγχεται αν οι χρήστες πληρούν το ηλικιακό όριο.
- Προστασία προσωπικών δεδομένων: Οι μέθοδοι επαλήθευσης θα πρέπει να περιορίζουν τη συλλογή δεδομένων και να διασφαλίζουν την ιδιωτικότητα των χρηστών.
- Χωρίς υποχρεωτική χρήση συγκεκριμένης εφαρμογής: Το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται ως ενδεδειγμένες επιλογές, χωρίς να αποκλείονται άλλες ισοδύναμες λύσεις που πληρούν τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού πλαισίου.
Για την εφαρμογή του ορίου προβλέπεται, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, ειδικός κανόνας υπολογισμού της ηλικίας με βάση το ημερολογιακό έτος γέννησης. Η ακριβής εφαρμογή του κανόνα θα πρέπει να εξετάζεται με βάση το τελικό νομοθετικό κείμενο.
Πώς θα μπλοκάρεται η πρόσβαση στα social media
Η εφαρμογή του μέτρου προϋποθέτει ότι οι ίδιες οι πλατφόρμες θα διαθέτουν μηχανισμούς για τον έλεγχο της ηλικίας των χρηστών τους.
Οι πάροχοι θα πρέπει να χρησιμοποιούν λύσεις που είναι αποτελεσματικές και αξιόπιστες, αλλά ταυτόχρονα αναλογικές ως προς τα δεδομένα που απαιτούνται για την επαλήθευση.
Στόχος είναι να μπορεί να επιβεβαιώνεται αν ένας χρήστης είναι άνω ή κάτω του προβλεπόμενου ηλικιακού ορίου, χωρίς να είναι απαραίτητη η αποκάλυψη περισσότερων προσωπικών στοιχείων.
Η συγκεκριμένη υποχρέωση αφορά τις πλατφόρμες και όχι αποκλειστικά τους γονείς. Η ευθύνη συμμόρφωσης των παρόχων δεν υποκαθίσταται από την εποπτεία που ασκεί η οικογένεια.
Ωστόσο, οι πρακτικές λεπτομέρειες για το πώς θα πραγματοποιείται ο έλεγχος σε κάθε υπηρεσία, καθώς και για το πώς θα αντιμετωπίζονται περιπτώσεις λανθασμένης εκτίμησης ηλικίας, εξαρτώνται από τις εφαρμοστέες διατάξεις και τις τεχνικές λύσεις που θα υιοθετηθούν.
Είναι υποχρεωτικό το Kids Wallet;
Όχι. Η ελληνική ρύθμιση δεν επιβάλλει αποκλειστικά τη χρήση του Kids Wallet ή του Gov.gr Wallet για την επαλήθευση της ηλικίας.
Οι δύο εφαρμογές παρουσιάζονται ως ενδεδειγμένα παραδείγματα, καθώς μπορούν να αξιοποιηθούν για την επιβεβαίωση ηλικιακών χαρακτηριστικών με τρόπο που αποσκοπεί στον περιορισμό της διαβίβασης προσωπικών δεδομένων.
Σύμφωνα με την προσέγγιση που έχει παρουσιάσει η κυβέρνηση, η επαλήθευση μπορεί να περιορίζεται στην επιβεβαίωση ότι ο χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το ηλικιακό όριο, χωρίς να κοινοποιείται κατ’ ανάγκη η ακριβής ημερομηνία γέννησής του.
Παράλληλα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και άλλες ισοδύναμες τεχνολογικές λύσεις, υπό την προϋπόθεση ότι συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της εθνικής νομοθεσίας και του ενωσιακού δικαίου.
Το κρίσιμο στοιχείο, επομένως, δεν είναι η υποχρεωτική χρήση μιας συγκεκριμένης εφαρμογής, αλλά η αξιόπιστη επαλήθευση της ηλικίας με σεβασμό στην ιδιωτικότητα.
Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση EU Kids Act
Η ελληνική ρύθμιση επικεντρώνεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αντίθετα, η ευρωπαϊκή πρόταση με την ονομασία EU Kids Act έχει ευρύτερο πεδίο εφαρμογής και επιδιώκει να διαμορφώσει ένα συνολικότερο πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον.
Στο πεδίο της περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:
- Πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο.
- Διαδικτυακά παιχνίδια.
- Καταστήματα εφαρμογών.
- Υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούν ως ψηφιακοί συνομιλητές ή AI companions.
- Γενικοί συνομιλιακοί βοηθοί τεχνητής νοημοσύνης.
Η ευρωπαϊκή προσέγγιση προβλέπει διαφορετικές απαιτήσεις ανάλογα με το είδος της υπηρεσίας και τους κινδύνους που μπορεί να δημιουργεί για τους ανηλίκους.
Σημαντική διαφορά είναι ότι το EU Kids Act αποτελεί ευρωπαϊκή πρόταση και όχι ήδη ισχύοντα ευρωπαϊκό κανονισμό. Η τελική μορφή των κανόνων και η σχέση τους με τις εθνικές ρυθμίσεις θα καθοριστούν μέσα από την ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία.
Τι ισχύει στην ευρωπαϊκή πρόταση για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών
Σύμφωνα με την περιγραφή της ευρωπαϊκής πρότασης, προβλέπεται η δυνατότητα δημιουργίας ειδικού, περιορισμένου λογαριασμού για παιδιά ηλικίας από 13 έως κάτω των 15 ετών, εφόσον ο συγκεκριμένος τύπος λογαριασμού προσφέρεται από την πλατφόρμα και δημιουργείται από γονέα ή κηδεμόνα.
Ο λογαριασμός αυτός δεν θα έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με έναν πλήρη λογαριασμό κοινωνικής δικτύωσης. Η πρόταση περιλαμβάνει προβλέψεις για γονικά εργαλεία, έλεγχο νέων επαφών και δυνατότητα θέσπισης ημερήσιου χρονικού ορίου χρήσης έως μία ώρα.
Για παιδιά κάτω των 13 ετών, η συγκεκριμένη πρόταση δεν προβλέπει λογαριασμό κοινωνικού δικτύου στο όνομα του παιδιού.
Οι προβλέψεις αυτές αφορούν το ευρωπαϊκό σχέδιο και δεν πρέπει να συγχέονται με τις απαιτήσεις της ελληνικής ρύθμισης, η οποία θέτει ως κεντρικό όριο τα 15 έτη.
Ποιος θα έχει την ευθύνη για την εφαρμογή των κανόνων
Η ευθύνη εφαρμογής των ηλικιακών περιορισμών βαρύνει πρωτίστως τους παρόχους των υπηρεσιών που καλύπτονται από τη νομοθεσία.
Οι πλατφόρμες θα πρέπει να διαθέτουν κατάλληλους μηχανισμούς επαλήθευσης και να συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται για τις υπηρεσίες τους. Στο ευρωπαϊκό σχέδιο περιλαμβάνονται επιπλέον υποχρεώσεις για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες, μεταξύ των οποίων προβλέψεις για σχέδια συμμόρφωσης και ανεξάρτητους ελέγχους.
Οι γονείς εξακολουθούν να έχουν σημαντικό ρόλο στην εποπτεία της χρήσης του διαδικτύου από τα παιδιά τους. Ωστόσο, η γονική επίβλεψη λειτουργεί συμπληρωματικά και δεν αντικαθιστά τις υποχρεώσεις των παρόχων.
Τι πρέπει να γνωρίζουν γονείς και ανήλικοι
Η βασική αλλαγή είναι ότι από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται να εφαρμοστεί στην Ελλάδα κατώτατο όριο ηλικίας 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η πρακτική εφαρμογή του μέτρου θα εξαρτηθεί από τους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας που θα χρησιμοποιούν οι πλατφόρμες, τις τεχνικές λύσεις που θα είναι διαθέσιμες και τις ειδικότερες προβλέψεις του τελικού νομοθετικού πλαισίου.
Παράλληλα, η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία κινείται προς ένα ευρύτερο σύστημα κανόνων για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, το οποίο δεν περιορίζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά επεκτείνεται και σε άλλες ψηφιακές υπηρεσίες.
Το ζητούμενο για την επόμενη περίοδο είναι πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη το νέο όριο, πώς θα ελέγχεται η ηλικία των χρηστών και πώς θα διασφαλιστεί ότι η προστασία των ανηλίκων συμβαδίζει με τον σεβασμό των προσωπικών δεδομένων τους.
