Για όσους ασφαλίζονται για πρώτη φορά μετά τη συμπλήρωση του 55ου έτους, διατηρούνται τα χαμηλότερα όρια εισφορών.
Νέα κίνητρα για επαγγελματική σύνταξη και μακροχρόνια αποταμίευση προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης που ψηφίζεται σήμερα. Οι νέες ρυθμίσεις προβλέπουν διαφορετική φορολόγηση ανάλογα με την ηλικία έναρξης της παροχής και τον τρόπο καταβολής της, αυξάνουν τα όρια των εισφορών και διευρύνουν τη δυνατότητα συμμετοχής στην επαγγελματική ασφάλιση.
Με την ψήφιση θα διαμορφωθεί νέο θεσμικό πλαίσιο για τον δεύτερο πυλώνα της ασφάλισης, με αλλαγές στη λειτουργία των ΤΕΑ, στη φορολόγηση των εισφορών και των παροχών και στην πρόσβαση εργαζομένων και επαγγελματιών σε επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχήματα.
Κεντρική αλλαγή αποτελεί το νέο καθεστώς φορολόγησης των παροχών. Για τους ασφαλισμένους σε ΤΕΑ προαιρετικής ασφάλισης και σε Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης, ο φόρος διαφοροποιείται ανάλογα με την ηλικία κατά την οποία ξεκινά η καταβολή της παροχής και ανάλογα με το εάν η παροχή καταβάλλεται περιοδικά ή εφάπαξ.
Για έναρξη καταβολής από το 62ο έως και το 67ο έτος, ο συντελεστής αυτοτελούς φορολόγησης διαμορφώνεται σε 5% για την περιοδική παροχή και σε 10% για την εφάπαξ καταβολή. Για έναρξη μετά τη συμπλήρωση του 67ου έτους, οι αντίστοιχοι συντελεστές διαμορφώνονται σε 2,5% και 5%.
Περιοδική παροχή θεωρείται εκείνη που καταβάλλεται είτε ισόβια είτε για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 15 ετών, με σταθερές ή αυξανόμενες καταβολές. Η διαφορετική φορολογική μεταχείριση μεταξύ περιοδικής και εφάπαξ παροχής αποτελεί βασικό στοιχείο του νέου πλαισίου.
Για όσους λαμβάνουν την παροχή πριν από τη συμπλήρωση του 62ου έτους, δεν εφαρμόζεται αυτοτελής φορολόγηση. Το ποσό της παροχής φορολογείται με βάση τη γενική κλίμακα φορολογίας εισοδήματος. Η ρύθμιση διαφοροποιεί τη φορολογική μεταχείριση των πρόωρων καταβολών από εκείνη που εφαρμόζεται στις παροχές μετά το 62ο έτος.
Οι ίδιοι συντελεστές φορολόγησης προβλέπονται και για συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων που συνταξιοδοτούνται λόγω γήρατος από τον φορέα κύριας ασφάλισης, εφόσον πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και έχουν συμπληρώσει το 55ο έτος της ηλικίας τους.
Αλλαγές προβλέπονται και στα ανώτατα όρια εισφορών που υπάγονται στο νέο φορολογικό πλαίσιο. Για τους μισθωτούς, το όριο αυξάνεται από το 20% στο 35% των ακαθάριστων αποδοχών και των φορολογητέων παροχών σε είδος. Για τους μη μισθωτούς, το ετήσιο όριο αυξάνεται από τις 20.000 στις 35.000 ευρώ.
Ασφάλιση για πρώτη φορά και μετά τα 55
Για όσους ασφαλίζονται για πρώτη φορά μετά τη συμπλήρωση του 55ου έτους, διατηρούνται τα χαμηλότερα όρια. Για τους μισθωτούς παραμένει το όριο του 20% των ακαθάριστων αποδοχών, ενώ για τους μη μισθωτούς το όριο διατηρείται στις 20.000 ευρώ ετησίως.
Το νομοσχέδιο προβλέπει παράλληλα ενιαίο καθεστώς φορολογικής μεταχείρισης για τις παροχές των ΤΕΑ και των Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης. Οι παροχές εντάσσονται στην έννοια του εισοδήματος από μισθωτή εργασία και συντάξεις, ενώ προβλέπονται ειδικές απαλλαγές για συγκεκριμένες εισφορές και παροχές, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που τίθενται από τις νέες διατάξεις.
Καθιερώνεται επίσης ενιαίο καθεστώς παρακράτησης φόρου κατά την καταβολή των παροχών. Οι συντελεστές παρακράτησης συνδέονται με τους αντίστοιχους συντελεστές της αυτοτελούς φορολόγησης, ώστε η φορολογική μεταχείριση να εφαρμόζεται με ενιαίους κανόνες.
Στο θεσμικό σκέλος, το νομοσχέδιο προβλέπει τη δημιουργία Ανοικτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης. Μέσω των νέων ταμείων μπορούν να ενταχθούν στην επαγγελματική ασφάλιση εργαζόμενοι μικρών επιχειρήσεων, αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες.
Η δυνατότητα δημιουργίας Ανοικτών ΤΕΑ διαφοροποιεί το υφιστάμενο μοντέλο, καθώς η συμμετοχή στην επαγγελματική ασφάλιση δεν περιορίζεται σε εργαζομένους που απασχολούνται σε επιχειρήσεις ή κλάδους με ήδη οργανωμένο επαγγελματικό ταμείο.
Ομαδικό Ασφαλιστικό Προϊόν Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης
Παράλληλα, θεσμοθετείται το Ομαδικό Ασφαλιστικό Προϊόν Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης, με ενιαίους κανόνες λειτουργίας, εποπτείας, διαφάνειας και φορολογικής μεταχείρισης. Το νέο προϊόν εντάσσεται στο συνολικό πλαίσιο της επαγγελματικής συνταξιοδότησης και λειτουργεί παράλληλα με τα ΤΕΑ.
Οι νέες διατάξεις περιλαμβάνουν αλλαγές στους κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης των επαγγελματικών ταμείων και προβλέπουν αυξημένες υποχρεώσεις ενημέρωσης των ασφαλισμένων. Τα ΤΕΑ θα πρέπει να παρέχουν στους ασφαλισμένους πληροφόρηση για τα χαρακτηριστικά των προγραμμάτων, τις εισφορές, τις παροχές και τους σχετικούς όρους.
Προβλέπεται επίσης δυνατότητα μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων σε περίπτωση αλλαγής εργοδότη ή επαγγελματικής ιδιότητας. Η ρύθμιση αφορά ασφαλισμένους που μετακινούνται μεταξύ διαφορετικών εργασιακών ή επαγγελματικών καθεστώτων και επιδιώκει να διασφαλίσει τη συνέχεια των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τους.
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει ακόμη δυνατότητα παροχής συμπληρωματικών καλύψεων από τα ΤΕΑ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Στις καλύψεις αυτές περιλαμβάνονται και προγράμματα υγείας, εφόσον πληρούνται οι όροι που προβλέπει η νομοθεσία και το καταστατικό του κάθε Ταμείου.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο καθορίζει κανόνες για τη φορολογική αντιμετώπιση των εισφορών και των παροχών, με στόχο την εφαρμογή ενιαίων διατάξεων στις διαφορετικές μορφές επαγγελματικής συνταξιοδότησης. Οι ρυθμίσεις αφορούν τόσο τα ΤΕΑ όσο και τα νέα ομαδικά ασφαλιστικά προϊόντα.
Το νέο σύστημα διαφοροποιεί επομένως τη φορολογική επιβάρυνση με βάση τρία βασικά στοιχεία: την ηλικία έναρξης της παροχής, τον τρόπο καταβολής και τη διάρκεια της παροχής όταν αυτή είναι περιοδική. Παράλληλα, αυξάνει τα ανώτατα όρια εισφορών και εισάγει νέες κατηγορίες επαγγελματικών σχημάτων.
