Πώς η ασυμμετρία στη δυσκολία Φυσικής–Χημείας και Πληροφορικής–Οικονομίας διαμορφώνει τις Βάσεις 2026 στα κοινά τμήματα 2ου και 4ου πεδίου.
Λίγο πριν ανοίξει το μηχανογραφικό, οι Βάσεις 2026 διαμορφώνονται όχι μόνο από τα μεμονωμένα μαθήματα, αλλά από κάτι πιο σύνθετο, από δύο διαφορετικά δίδυμα μαθημάτων προσανατολισμού που διεκδικούν τα ίδια τμήματα. Από τη μία πλευρά, οι υποψήφιοι του 2ου επιστημονικού πεδίου εξετάστηκαν στο δίδυμο Φυσικής και Χημείας. Από την άλλη, οι υποψήφιοι του 4ου πεδίου στο δίδυμο Πληροφορικής και Οικονομίας. Και τα δύο δίδυμα συναντιούνται στις βάσεις δεκάδων κοινών τμημάτων, με σχεδόν ίδιο συντελεστή βαρύτητας αλλά πολύ διαφορετική δυσκολία εξηγεί στο Dnews ο Γιάννης Ζαμπέλης, Καθηγητής Μαθηματικών – Εκπαιδευτικός Αναλυτής και δημιουργός του paideianet.com.
Πού συναντιούνται τα δύο πεδία
Από τα 454 τμήματα του μηχανογραφικού του ΓΕΛ, τα 79 τμήματα μοιράζονται αποκλειστικά μεταξύ 2ου και 4ου πεδίου. Αν προστεθούν και τα 47 τμήματα της λεγόμενης Κοινής Ομάδας, που είναι ανοικτά σε όλα τα πεδία, ο αριθμός των κοινών στόχων ανέρχεται σε 126 τμήματα. Είναι κατά κανόνα τμήματα Διοίκησης Επιχειρήσεων, Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής, Οικονομικών Επιστημών, Πληροφορικής, Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, Αγροτικής Οικονομίας — δηλαδή σχολές που υποδέχονται και τους δύο τύπους υποψηφίων με τους δικούς τους συντελεστές βαρύτητας ο καθένας. Σε αυτές τις βάσεις, η σύγκριση δεν γίνεται μέσα στο πεδίο. Γίνεται ανάμεσα στα πεδία. Και φέτος, η σύγκριση αυτή μοιάζει να έχει ήδη ξεκαθαρίσει.
Το δίδυμο του 2ου πεδίου: Aσύμμετρη ισορροπία
Για τους υποψηφίους του 2ου πεδίου, το δίδυμο των ειδικών μαθημάτων προσανατολισμού είναι η Φυσική και η Χημεία. Στις πιο δημοφιλείς σχολές του πεδίου, οι συντελεστές των δύο μαθημάτων δεν είναι ισόποσοι: η Φυσική έχει συχνά συντελεστή 0,30 σε τμήματα όπως Πληροφορικής ΑΠΘ, ΟΠΑ και ΣΣΑΣ, ή Ηλεκτρολόγων και Μηχανολόγων Μηχανικών ΕΜΠ. Η Χημεία αντίστοιχα στις ίδιες σχολές μένει στο 0,20. Δηλαδή ο υψηλός συντελεστής αναλογεί στο μάθημα που φέτος ήταν βατό, και ο χαμηλότερος στο μάθημα που ήταν αρκετά πιο απαιτητικό. Η εικόνα της φετινής εξέτασης, ωστόσο, είναι σαφώς ασύμμετρη. Η Φυσική κινήθηκε φέτος σε αρκετά βατά επίπεδα, με ξεκάθαρη διατύπωση, ζητούμενα μέσα στη λογική της προετοιμασίας και χωρίς ασκήσεις-παγίδες. Ο μέσος υποψήφιος είχε τη δυνατότητα να συγκεντρώσει αξιόλογη βαθμολογία και ο καλά προετοιμασμένος να φτάσει σε υψηλούς βαθμούς χωρίς υπερβολική πίεση χρόνου. Γι αυτό και αναμένεται εκτόξευση του ποσοστού των αριστούχων που μπορεί να ξεπεράσει το 20%.
Η Χημεία, αντιθέτως, ήταν αισθητά πιο απαιτητική. Τα θέματα Σωστού-Λάθους και τα πιο βασικά ζητούμενα ήταν προσιτά, όμως τα συνδυαστικά θέματα της οργανικής χημείας απαίτησαν εξοικείωση, ακρίβεια και χρόνο, έναν χρόνο που στις τρεις ώρες της εξέτασης δεν περισσεύει. Πρόκειται για μια εξέταση που ευνοεί τον υποψήφιο με στιβαρή μεθοδολογία και βαθιά μελέτη και δυσκολεύει εκείνους που στηρίχθηκαν σε επιφανειακές γνώσεις. Άρα στο δίδυμο του 2ου: η Φυσική σηκώνει τη βαθμολογία, η Χημεία τη μετριάζει. Το συνολικό αποτέλεσμα είναι ισορροπημένο προς τα πάνω για τους περισσότερους και ιδιαίτερα υψηλό για όσους είχαν επιπλέον δουλέψει στην οργανική.
Το δίδυμο του 4ου πεδίου: Διπλή πίεση
Στο 4ο πεδίο, το δίδυμο είναι Πληροφορική και Οικονομία. Στις πρωτοκλασάτες κοινές με το 2ο πεδίο σχολές, η Πληροφορική σηκώνει συντελεστή 0,30 και στη ΣΣΑΣ φτάνει στο 0,35 ενώ η Οικονομία ζυγίζει 0,20. Με άλλα λόγια, το πιο βαρύ μάθημα του διδύμου του 4ου είναι ακριβώς εκείνο που ήταν φέτος δύσκολο, ενώ το λιγότερο βαρύ είναι αυτό που υπήρξε το δυσκολότερο της εξεταστικής. Είναι μια κατανομή ακριβώς αντίθετη με αυτή του 2ου πεδίου. Σε αυτή την κατανομή προστίθεται η φετινή εικόνα που πιέζει και τις δύο πλευρές του διδύμου του 4ου πεδίου.
Η Πληροφορική κινήθηκε σε επίπεδα μέτριας έως αυξημένης δυσκολίας, με διαβαθμισμένα ζητούμενα και ένα τρίτο θέμα που απαίτησε ψυχραιμία, χρόνο και βαθιά κατανόηση δομών δεδομένων. Δεν ήταν εξέταση που μοίρασε εύκολες μονάδες ήταν εξέταση που ξεχώρισε όσους είχαν προπονηθεί συστηματικά. Η Οικονομία ήταν σαφώς το δυσκολότερο μάθημα της φετινής εξεταστικής για το 4ο πεδίο. Με μεγάλη έκταση, απαιτητικές ασκήσεις στο τρίτο και τέταρτο θέμα, και ζητούμενα που συνδύαζαν μαθηματικές και οικονομικές έννοιες σε πυκνή διατύπωση, η εξέταση πίεσε χρονικά ακόμη και τους πιο προετοιμασμένους υποψηφίους. Mε αυτά τα δεδομένα είχαμ μια εξέταση που λειτούργησε ως φίλτρο προς τα κάτω για τη βαθμολογία πολλών. Έτσι, ενώ στο 2ο πεδίο το δίδυμο είναι ασύμμετρο με την εύκολη πλευρά να ανεβάζει, στο 4ο πεδίο και τα δύο μέρη του διδύμου πιέζουν με τη δεύτερη πλευρά (Οικονομία) να πιέζει ιδιαίτερα έντονα.
Η ανάγνωση του πίνακα αναδεικνύει την κρίσιμη ασυμμετρία της φετινής εξεταστικής. Στις πέντε από τις έξι επιλεγμένες σχολές, η Φυσική στο 2ο πεδίο έχει συντελεστή ίσο ή υψηλότερο από τον αντίστοιχο της Πληροφορικής στο 4ο. Σε όλες χωρίς εξαίρεση, η Χημεία στο 2ο πεδίο ζυγίζει μόλις 0,20 όσο ή λιγότερο από την Οικονομία στο 4ο. Με άλλα λόγια η εύκολη Φυσική μετράει βαριά υπέρ του υποψηφίου του 2ου πεδίου, ενώ η δύσκολη Χημεία μετράει ελαφρά εις βάρος του. Η σχέση στο 4ο πεδίο είναι αντίστροφα δυσμενής. Η Πληροφορική, που ήταν απαιτητική, παίρνει τον υψηλό συντελεστή ενώ η Οικονομία, που ήταν σαφώς πιο δύσκολη, παίρνει τον χαμηλό. Σε αντίθεση όμως με το δίδυμο του 2ου, εδώ ο «χαμηλός» συντελεστής δεν προστατεύει τον υποψήφιο γιατί η ίδια η Οικονομία πίεσε όλη τη βαθμολογία προς τα κάτω. Ο υποψήφιος του 4ου χάνει βαριά στο δύσκολο μάθημα και χάνει με ελαφρύτερο τρόπο, αλλά πάντα προς τα κάτω, και στο άλλο.
Τι σημαίνει για τις Βάσεις 2026 των κοινών τμημάτων
Όταν δύο δίδυμα μαθημάτων προσεγγίζουν τα ίδια τμήματα με σχεδόν ίδιο βάρος αλλά με αντίθετη φετινή δυσκολία, το συμπέρασμα γίνεται ποσοτικό και άμεσο. Στις βάσεις των 126 κοινών τμημάτων μεταξύ 2ου και 4ου πεδίου (79 αμιγώς κοινά συν 47 της Κοινής Ομάδας), οι υποψήφιοι του 2ου πεδίου εκκινούν φέτος με σαφές πλεονέκτημα μορίων. Δεν είναι ένα γενικό σχόλιο αλλά είναι το άθροισμα τριών συγκλινουσών παρατηρήσεων:
- Στις πρωτοκλασάτες κοινές σχολές, η Φυσική φτάνει συντελεστή 0,30 (Πληροφορικής ΟΠΑ, ΑΠΘ, ΣΣΑΣ) και ήταν εξέταση βατή. Ο υποψήφιος του 2ου πεδίου ανεβάζει βαθμολογία ακριβώς στο μάθημα με τον υψηλότερο συντελεστή.
- Η Πληροφορική στις ίδιες σχολές ζυγίζει 0,30 (στη ΣΣΑΣ 0,35) αλλά ήταν εξέταση απαιτητική, οπότε ο υποψήφιος του 4ου πεδίου χάνει βαθμολογία στο μάθημα με τον υψηλότερο συντελεστή.
- Η Χημεία στο 2ο πεδίο ζυγίζει 0,20 (η απαιτητική πλευρά μετράει λίγο), ενώ η Οικονομία στο 4ο πεδίο επίσης 0,20 — αλλά η Οικονομία ήταν σαφώς δυσκολότερη από τη Χημεία, οπότε η «προστασία» του χαμηλού συντελεστή ακυρώνεται.
Με άλλα λόγια στα δίδυμα μαθημάτων που μοιράζονται σχεδόν το ίδιο μερίδιο της βαθμολογίας, το 2ο πεδίο κερδίζει στην εύκολη πλευρά (Φυσική) και χάνει λιγότερο στη δύσκολη (Χημεία), ενώ το 4ο πεδίο χάνει σε αμφότερες τις πλευρές, βαρύτερα μάλιστα στη μία. Η πρακτική συνέπεια στα κοινά τμήματα είναι αναμενόμενη: σε σχολές Διοίκησης Επιχειρήσεων, Λογιστικής, Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, Πληροφορικής, Αγροτικής Οικονομίας και σε όλα τα τμήματα όπου ο υποψήφιος του 2ου πεδίου εμφανίζεται δίπλα στον υποψήφιο του 4ου, αν οι υποψήφιοι του 2ου ΕΠ κινηθούν προς αυτές τις σχολές θα βρεθούν με πλεονέκτημα έναντι αυτών του 4ου ΕΠ. Έτσι οι βάσεις τείνουν να μην πέσουν τόσο όσο θα μπορούσαν λόγω αποτελεσμάτων σε κάποιες περιπτώσεις ίσως και να ανέβουν λόγω της πίεσης από το 2ο πεδίο με τους υποψηφίους του 4ου να πιέζονται σε εναλλακτικές επιλογές χαμηλότερα στο μηχανογραφικό.
Δύο δίδυμα μαθημάτων με σχεδόν ίδιο βάρος, αλλά εντελώς διαφορετική δυσκολία, διεκδικούν φέτος τις ίδιες σχολές. Στο 2ο πεδίο, η εύκολη Φυσική αντισταθμίζει με υπερβολή την πιο απαιτητική Χημεία. Στο 4ο πεδίο, η Πληροφορική πιέζει και η Οικονομία πιέζει πολύ. Η αριθμητική των βάσεων στα 126 κοινά τμήματα είναι σχεδόν γραμμένη: η εικόνα ευνοεί φέτος τους υποψηφίους του 2ου πεδίου, και η μεγαλύτερη πρόκληση για τους υποψηφίους του 4ου είναι ο σχεδιασμός του μηχανογραφικού τους με ρεαλιστική κλιμάκωση επιλογών γιατί στα τμήματα όπου τα δύο πεδία συναντιούνται, ο φετινός ανταγωνισμός θα είναι σαφώς πιο δύσκολος για εκείνους.
