Το σκόρδο έχει συνδεθεί εδώ και χρόνια με τη φυσική υποστήριξη της καρδιαγγειακής υγείας και ιδιαίτερα με τη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Είτε καταναλώνεται ωμό είτε σε μορφή συμπληρώματος, φαίνεται πως μπορεί να βοηθήσει άτομα με υπέρταση να δουν βελτίωση στις τιμές τους. Ωστόσο, η επιστημονική εικόνα παραμένει μεικτή και τα διαθέσιμα δεδομένα δεν είναι αρκετά ισχυρά ώστε να το κατατάξουν ως αυτόνομη θεραπεία.
Πώς επηρεάζει το σκόρδο την αρτηριακή πίεση;
Η έρευνα δείχνει ότι το σκόρδο μπορεί να συμβάλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, ενώ έχει συσχετιστεί και με πιθανή μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου από 16% έως 40%.
Κεντρικό ρόλο φαίνεται να παίζει η αλισίνη, η κύρια βιοδραστική ένωση του σκόρδου. Η δράση της είναι πολυπαραγοντική: επηρεάζει τα ένζυμα μετατροπής της αγγειοτενσίνης (ACE), τα οποία συμβάλλουν στη σύσπαση των αγγείων και στην αύξηση της πίεσης, με αποτέλεσμα να ευνοείται η χαλάρωση των αγγείων και η καλύτερη ροή του αίματος. Παράλληλα, το σκόρδο εμφανίζει ισχυρή αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση, προστατεύοντας τα αιμοφόρα αγγεία από βλάβες και συμβάλλοντας στη διατήρηση της ελαστικότητάς τους.
Επιπλέον, φαίνεται να προάγει την αγγειοδιαστολή μέσω της αύξησης της παραγωγής μονοξειδίου του αζώτου (ΝΟ), το οποίο χαλαρώνει τα τοιχώματα των αγγείων και οδηγεί σε μείωση της αρτηριακής πίεσης.
Μια σημαντική μετα-ανάλυση 12 κλινικών δοκιμών σε 553 ενήλικες με ανεξέλεγκτη υπέρταση έδειξε ότι το σκόρδο μπορεί να μειώσει την πίεση σε βαθμό συγκρίσιμο με τα συνήθη αντιυπερτασικά φάρμακα, ενώ ταυτόχρονα εμφάνισε λιγότερες παρενέργειες. Παρά τα ενθαρρυντικά αυτά αποτελέσματα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το σκόρδο δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη φαρμακευτική θεραπεία.
Πόσο σκόρδο χρειάζεται;
Οι κλινικές μελέτες έχουν χρησιμοποιήσει διαφορετικές μορφές σκόρδου και ποικίλες δοσολογίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχει χρησιμοποιηθεί σκόνη σκόρδου εμπλουτισμένη με κρόκο αυγού σε χαμηλές δόσεις για περίπου τρεις μήνες, ενώ το εκχύλισμα παλαιωμένου σκόρδου έχει δοκιμαστεί σε ευρύ φάσμα δόσεων και χρονικών διαστημάτων, από λίγες εβδομάδες έως αρκετούς μήνες. Αντίστοιχα, το ωμό σκόρδο έχει χρησιμοποιηθεί σε σταθερές ημερήσιες ποσότητες για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ενώ η σκόνη και το έλαιο σκόρδου έχουν μελετηθεί επίσης σε διαφορετικά πρωτόκολλα.
Συνολικά, οι έρευνες δείχνουν ότι το εκχύλισμα παλαιωμένου σκόρδου φαίνεται να προσφέρει τα πιο σταθερά αποτελέσματα, αν και θετική επίδραση παρατηρήθηκε σε όλες τις μορφές. Οι υψηλότερες δοσολογίες, γενικά μεταξύ 400 και 2.400 mg ημερησίως, φαίνεται να συνδέονται με τα καλύτερα αποτελέσματα στη μείωση της αρτηριακής πίεσης.
Είναι ασφαλή τα συμπληρώματα σκόρδου;
Για τους περισσότερους ανθρώπους, τα συμπληρώματα σκόρδου θεωρούνται σχετικά ασφαλή όταν λαμβάνονται στις σωστές ποσότητες. Παρόλα αυτά, οι ειδικοί συστήνουν ιατρική συμβουλή πριν την ένταξή τους στην καθημερινή ρουτίνα, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν υποκείμενα νοσήματα ή παράλληλη φαρμακευτική αγωγή.
Τα συμπληρώματα σκόρδου συνήθως περιέχουν αποξηραμένες και κονιορτοποιημένες σκελίδες και σπάνια προκαλούν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες. Ωστόσο, σε ορισμένα άτομα μπορεί να εμφανιστούν γαστρεντερικές ενοχλήσεις όπως πόνος στην κοιλιά, καούρα, ναυτία, έμετος, διάρροια ή δυσκοιλιότητα, καθώς και ρεψίματα και έντονη οσμή σώματος ή αναπνοής.
Σε περίπτωση εμφάνισης τέτοιων συμπτωμάτων συνιστάται διακοπή της χρήσης και επικοινωνία με επαγγελματία υγείας. Σπάνια, μπορεί να προκύψει σοβαρή αλλεργική αντίδραση, όπως αναφυλαξία, που απαιτεί άμεση ιατρική παρέμβαση, ιδιαίτερα εάν εμφανιστούν δυσκολία στην αναπνοή, σφίξιμο στο στήθος ή αρρυθμίες.
Ποιος πρέπει να αποφεύγει το σκόρδο;
Ορισμένες ομάδες πληθυσμού είναι πιο ευάλωτες στις παρενέργειες του σκόρδου και θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές.
Άτομα με αλλεργία στο σκόρδο πρέπει να το αποφεύγουν πλήρως, καθώς ενδέχεται να υπάρξει διασταυρούμενη αντίδραση και με άλλα φυτά της ίδιας οικογένειας, όπως το κρεμμύδι, το πράσο και το σχοινόπρασο.
Σε άτομα με γαστρεντερικές παθήσεις, όπως γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή έλκη, το σκόρδο μπορεί να επιδεινώσει συμπτώματα όπως η καούρα και ο ερεθισμός του στομάχου. Επίσης, δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για την ασφάλεια των συμπληρωμάτων σκόρδου κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε όσους λαμβάνουν αντιπηκτικά ή φάρμακα που επηρεάζουν την πήξη του αίματος, όπως η βαρφαρίνη ή η κλοπιδογρέλη, καθώς το σκόρδο μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αιμορραγίας. Το ίδιο ισχύει και για άτομα που πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση, καθώς συνιστάται διακοπή πριν από προγραμματισμένες επεμβάσεις.
Επιπλέον, το σκόρδο μπορεί να ενισχύσει τη δράση αντιυπερτασικών φαρμάκων, οδηγώντας σε υπερβολική πτώση της πίεσης, ενώ ενδέχεται να επηρεάσει και άλλα φάρμακα, όπως αντισυλληπτικά, αντιφλεγμονώδη και φάρμακα για τον διαβήτη.
Άλλοι τρόποι για να μειώσετε την αρτηριακή πίεση φυσικά
Η αντιμετώπιση της υπέρτασης συνήθως απαιτεί συνδυασμό φαρμακευτικής αγωγής και αλλαγών στον τρόπο ζωής. Η διακοπή του καπνίσματος αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά βήματα, καθώς το κάπνισμα επιβαρύνει σημαντικά την αρτηριακή πίεση.
Εξίσου σημαντική είναι η υγιεινή διατροφή με περιορισμό του αλατιού και έμφαση σε τροφές όπως τα δημητριακά ολικής άλεσης, οι άπαχες πρωτεΐνες, οι ξηροί καρποί, τα όσπρια και τα χαμηλών λιπαρών γαλακτοκομικά προϊόντα. Ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ συμβάλλει επίσης σημαντικά, με τις συστάσεις να κάνουν λόγο για έως δύο ποτά την ημέρα για τους άνδρες και ένα για τις γυναίκες.
Η απώλεια βάρους, όπου χρειάζεται, μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τις τιμές της πίεσης, ενώ η τακτική άσκηση (περίπου 150 λεπτά μέτριας έντασης ή 75 λεπτά έντονης εβδομαδιαίως, μαζί με ασκήσεις ενδυνάμωσης δύο φορές την εβδομάδα) αποτελεί βασικό πυλώνα πρόληψης και αντιμετώπισης.
Τέλος, η διαχείριση του στρες μέσω επαρκούς ύπνου, κοινωνικής σύνδεσης και πρακτικών χαλάρωσης όπως ο διαλογισμός και η ευγνωμοσύνη μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη σταθεροποίηση της αρτηριακής πίεσης.
