Στην Ελλάδα, ειδικά στον τομέα της Ηλεκτρικής Ενέργειας, συμβαίνουν τα πιο περίεργα και ταυτόχρονα τραγικά γεγονότα: Ο Πρωθυπουργός της Κυριάκος Μητσοτάκης εξαγγέλλει, τον Σεπτέμβριο του 2019 τον «ξαφνικό θάνατο» της λιγνιτικής παραγωγής, στο σύνολό της! Τα επιχειρήματα που επικαλείται δεν έχουν καμία πραγματική βάση και όπως αποδείχτηκε ήταν εντελώς προσχηματικά. Σε καμία χώρα της Ευρώπης και του πλανήτη δεν συνέβη κάτι αντίστοιχο.
1ον: Η «μετάβαση» στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) που συντελείτε στην Ευρώπη και στον πλανήτη ολόκληρο απαιτεί, για αρκετά χρόνια τουλάχιστον, την ύπαρξη σταθερών μονάδων βάσης. Αυτές είναι: τα μεγάλα υδροηλεκτρικά με ταμιευτήρα, τα πυρηνικά και οι θερμικές μονάδες που λειτουργούν είτε με λιγνίτη είτε με φυσικό αέριο. Στη χώρα μας δεν έχουμε πυρηνικά εργοστάσια και τα υδροηλεκτρικά μας δεν μπορούν με τίποτα να καλύψουν τις ανάγκες σε σταθερή παραγωγή ρεύματος ικανής να στηρίξει την υπερπαραγωγή των ΑΠΕ που πλέον «πετιέται στα σκουπίδια». Αυτό που μένει αναγκαστικά είναι οι θερμικές μονάδες για τις οποίες ο Μητσοτάκης αποφάσισε να λειτουργούν με εισαγόμενο φυσικό αέριο και Υγροποιημένο φ. αέριο (LNG). Όσοι λοιπόν επικαλούνται ως αιτία της λεγόμενης απολιγνιτοποίησης την «πράσινη ανάπτυξη» (green deal), άλλοι εν γνώση και άλλοι εν αγνοία τους, «ρίχνουν νερό στο μύλο του Μητσοτάκη». Αυτό άλλωστε επιβεβαιώνεται από τη δημιουργία νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο αλλά και η απόφαση μετατροπής της 5ης μονάδας σε φυσικού αερίου. Από τον Σεπτέμβριο του 2019 που εξήγγειλε ο Μητσοτάκης την απολιγνιτοποίηση κατασκευάστηκαν τρεις νέες μονάδες φυσικού αερίου ισχύος περίπου 800 μεγαβάτ η καθεμία και άλλες τρεις είναι στο στάδιο της κατασκευής. Η νέα ισχύς των μονάδων φυσικού αερίου έρχεται να προστεθεί στην ήδη υπάρχουσα ισχύ των 5.000 μεγαβάτ (MW). Αν ολοκληρωθούν αυτά τα έργα στη Χώρα μας θα υπάρχει εγκατεστημένη ισχύς μονάδων φυσικού αερίου γύρω στα 10.000 μεγαβάτ (MW). Ποτέ η εγκατεστημένη λιγνιτική ισχύς δεν έφτασε αυτά τα νούμερα, ακόμα και όταν έδινε το 75% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Και όλα αυτά παρότι η εγκατεστημένη (συνδεδεμένη στα δίκτυα) ισχύς των ΑΠΕ ξεπέρασε τα 20.000 μεγαβάτ (MW)! Άρα για ποια «πράσινη μετάβαση» μιλάει η κυβέρνηση και όσοι ακόμα την επικαλούνται;
Επιπλέον μέσα στο 2025 η κατανάλωση φυσικού αερίου (κυρίως LNG) αυξήθηκε κατά 18% σε σχέση με το 2024 παρότι μέσα στο 2025 συνδέθηκαν στο δίκτυο νέες μονάδες ΑΠΕ ισχύος 2.500 MW. Το 80% του αερίου που χρησιμοποιείται στην ηλεκτροπαραγωγή είναι υγροποιημένο φυσικό αέριο. Τον τελευταίο μήνα ξεφόρτωσαν στη Ρεβυθούσα 31 καραβιές LNG εκ των οποίων τα 30 προέρχονταν από τις ΗΠΑ. Μήπως χρειάζονται επιπλέον επιχειρήματα για να πειστούν και οι πιο δύσπιστοι ότι η λιγνιτική παραγωγή ρεύματος στην Ελλάδα αντικαταστάθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου από αμερικάνικο σχιστολιθικό υγροποιημένο αέριο (LNG);
2ον: Τα άλλα επιχειρήματα που δόθηκαν για να δικαιολογήσουν την αντιλαϊκή και αντεθνική πολιτική της απολιγνιτοποίησης καταρρίφθηκαν από τους ίδιους τους κυβερνώντες. Δεν υπήρξε καμία οδηγία της ΕΕ ούτε καμία διεθνής υποχρέωση της Χώρας για μείωση περεταίρω των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Άλλωστε, στα πλαίσια του εσωτερικού καταμερισμού της ΕΕ που αφορά τη μείωση εκπομπών CO2, η Ελλάδα μείωσε κατά 43% περισσότερο από όσο της αναλογούσε. Αυτό έγινε λόγω της αποβιομηχάνισης και της μείωσης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά 40% και όχι λόγω της λειτουργίας των ΑΠΕ όπως πολλοί ισχυρίζονται. H Απελευθέρωση Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας και η γενικότερη φιλομονοπωλιακή πολιτική της ΕΕ ευθύνεται για τα μύρια όσα δεινά έχουν συμβεί στον τομέα της Ηλεκτρικής Ενέργειας (ιδιωτικοποιήσεις, χρηματιστήρια, αυξήσεις τιμών, επιδοτήσεις ενεργειακών ομίλων κλπ). Δεν συνδέεται όμως σε καμία περίπτωση με την απολιγνιτοποίηση που αφορά αλλαγή του ενεργειακού μίγματος και έγινε καθαρά με ευθύνη της Κυβέρνησης και της διοίκησης της ΔΕΗ που εκτελεί κυβερνητικές εντολές.
3ον: Ο μύθος της «ακριβής λιγνιτικής μεγαβατώρας (MWh)». Το μόνο επιχείρημα που χρησιμοποιούν πλέον τα στελέχη της ΔΕΗ και της Κυβέρνησης για να δικαιολογήσουν την καταστροφική απολιγνιτοποίηση είναι ότι «η παραγωγή ρεύματος από λιγνίτη είναι ασύμφορη». Όταν καλούνται όμως να συγκρίνουν το κόστος παραγωγής καταφεύγουν σε αλχημείες και συγκρίνουν το κόστος παραγωγής της λιγνιτικής μεγαβατώρας με την τιμή της μεγαβατώρας που παράγεται από φωτοβολταϊκά η οποία λόγω υπερπαραγωγής, το μεσημέρι πέφτει και κάτω από το μηδέν. Αν θέλουν όμως πραγματικά να κάνουν σύγκριση τιμών αυτό μπορεί να γίνει σε αντιπαραβολή μιας λιγνιτικής μεγαβατώρας με μια ηλεκτρική μεγαβατώρα που παράγεται από φυσικό αέριο ή καλύτερα LNG αφού αυτό κυριαρχεί πλέον στη Χώρα μας. Αυτή τη σύγκριση, μιας και δεν την κάνει η κυβέρνηση, την έκαναν εξαίρετοι επιστήμονες (Χιώτης, Ευθυμιάδης, Παπαγεωργίου κ.α) καταλήγοντας ότι η λιγνιτική μεγαβατώρα (MWh), που παράγεται από τις σύγχρονες μονάδες, είναι φθηνότερη κατά 20% από τις μονάδες που καίνε φυσικό αέριο των αγωγών και κατά 40% φθηνότερη από μονάδες που καίνε LNG. Εδώ πρέπει να προσθέσουμε ότι αστάθμητοι παράγοντες μπορούν να εκτινάξουν σε δυσθεώρητα ύψη τις τιμές του φυσικού αερίου και του LNG όπως το 2022 που ξεπέρασε τα 250 ευρώ και η κυβέρνηση παράγγελλε διπλασιασμό της λιγνιτικής παραγωγής.
Ακόμα και αν η λιγνιτική μεγαβατώρα ήταν όντως ακριβότερη, όπως ισχυρίζονται οι κυβερνητικοί παράγοντες θα έπρεπε να στηριχθεί για ένα διάστημα από την ίδια τη ΔΕΗ και το κράτος. Μήπως ξέχασαν στ’ αλήθεια με πόσο δημόσιο χρήμα και με ποιούς μηχανισμούς στηρίχτηκαν και ακόμα στηρίζονται οι μονάδες φυσικού αερίου; Μήπως νομίζουν ότι ξεχάσαμε ότι όταν η μεγαβατώρα πουλιόταν στη λιανική 40 ευρώ οι καταναλωτές πλήρωναν 93 ευρώ την αιολική και 500 ευρώ την ηλιακή μεγαβατώρα; Ακόμα και σήμερα οι καταναλωτές στηρίζουν την παραγωγή των ΑΠΕ μέσω ρυθμιζόμενων χρεώσεων (ΕΤΜΕΑΡ- ΥΚΩ κλπ) χώρια οι ΑΠΕραντες επιδοτήσεις από κρατικά και Ευρωπαϊκά κονδύλια.
Η συμφωνία για την απολιγνιτοποίηση και η στάση των φορέων
Η απολιγνιτοποίηση επιβλήθηκε από δυο ισχυρούς οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες. Ένας παράγοντας είναι το Αμερικάνικο Ενεργειακό Κεφάλαιο που στηρίζεται στην Αμερικάνικη Κυβέρνηση και ο άλλος είναι το «Ελληνικό» εφοπλιστικό κεφάλαιο που στην ουσία κυβερνά την Ελλάδα μέσω του πολιτικού της προσωπικού. Το διευθυντήριο της ΕΕ συμφώνησε σ’ αυτή την επιλογή και λόγω εξάρτησης από τις ΗΠΑ αλλά και για να πουλήσει βιομηχανικό εξοπλισμό ΑΠΕ.
Αυτά τα αποκαλύψαμε και τα τεκμηριώσαμε πολύ έγκαιρα στις αρχές ακόμα του 2020 και επιβεβαιώθηκαν απολύτως το επόμενο διάστημα. Δεν μείναμε όμως στις διαπιστώσεις σηκώσαμε εξ αρχής τη σημαία του αγώνα για να μην υλοποιηθεί αυτή η καταστροφική πολιτική αγνοώντας τις κραυγές εχθρών και φίλων που μας αποκαλούσαν «οπισθοδρομικούς», «λιγνιτολάγνους», «τεχνοφοβικούς» ακόμα και «αρνητές της κλιματικής αλλαγής». Ήμασταν εμείς που χαλάσαμε τη φιέστα του Άδωνη και του Χατζηδάκη στο ξενοδοχείο Παντελίδη και «υποδεχτήκαμε» αγωνιστικά τρεις φορές τον πρωθυπουργό των ξένων συμφερόντων και της ολιγαρχίας. Πληρώσαμε το τίμημα των συγκρουσιακών μας επιλογών με ξυλοδαρμούς και καρκινογόνα χημικά.
Δυστυχώς το συνδικαλιστικό κίνημα της ΔΕΗ, η τοπική αυτοδιοίκηση και οι άλλοι φορείς της Περιοχής μας δεν ανταποκρίθηκαν έγκαιρα και δυναμικά στην οργάνωση του αγώνα ενάντια στην ολοκληρωτική καταστροφή που επιχειρούνταν στην Περιοχή μας αλλά και γενικότερα στην ηλεκτροπαραγωγή της Χώρας. Πως δικαιολογούνται τα συνδικάτα της ΔΕΗ που δεν έκαναν ούτε μια απεργία, ούτε μια στάση εργασίας ενάντια στη διάλυση της λιγνιτικής παραγωγής όταν στην πρώτη αποβιομηχάνιση της Περιοχής (ΑΕΒΑΛ- ΜΑΒΕ- ΕΛΣΙ) πολύ σωστά πραγματοποιήθηκαν δεκάδες απεργίες στη ΔΕΗ;
Μπορούν άραγε εκείνες οι πολιτικές δυνάμεις που φοβούνται ακόμα και να κατονομάσουν τους αίτιους τις απολιγνιτοποίησης να σταθούν απέναντι στους Αμερικάνους και στους εφοπλιστές που τα συμφέροντά τους ταυτίζονται με το εισαγόμενο LNG που αντικατέστησε τον λιγνίτη; Ούτε μπορούν ούτε θέλουν να τα βάλουν με τα μεγάλα αφεντικά. Αυτοί που θέλουν και μπορούν είναι μόνο οι εργαζόμενοι και ο λαός και ήρθε η ώρα να μπουν μπροστά από τις ανάξιες ηγεσίες.
Μετά την ανατίναξη των εκσκαφέων στο Ορυχείο Μαυροπηγής φαίνεται πως «ταρακουνήθηκαν» συνειδήσεις. Οι εργαζόμενοι και ο λαός της Περιοχής μας απαιτεί πλέον να σταματήσει η καταστροφή των λιγνιτικών υποδομών αναγκάζοντας συνδικάτα και φορείς να μπουν μπροστά σ’ αυτόν τον αγώνα.
Το πανδυτικομακεδονικό συλλαλητήριο της 9ης Ιουλίου παρότι ήρθε καθυστερημένα μπορεί να αποτελέσει αφετηρία αγωνιστικών δράσεων για να σταματήσει η καταστροφή των λιγνιτικών υποδομών αλλά και ακύρωσης της απόφασης για την πρόωρη και αναίτια απολιγνιτοποίηση. Αρκεί αυτό να μην είναι μια φωτοβολίδα εκτόνωσης των εργατολαϊκών αντιδράσεων. Για να υπάρξει συνέχεια χρειάζεται ένα κοινά συμφωνημένο και κλιμακούμενο αγωνιστικό πρόγραμμα. Για να υλοποιηθεί ένα τέτοιο πρόγραμμα απαραίτητη προϋπόθεση είναι να συμφωνήσουμε σε ένα στοιχειώδη διεκδικητικό πλαίσιο. Μέχρι στιγμής αυτό δεν υπάρχει και ο καθένας αραδιάζει το μακρύ του και το κοντό του.
Ένα κοινό διεκδικητικό πλαίσιο πρέπει να περιλαμβάνει την επαναλειτουργία (όχι απλά εφεδρεία) των τριών σύγχρονων και αντιρρυπαντικών λιγνιτικών μονάδων 5η Πτολεμαΐδας, 5η ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου και ΑΗΣ Μελίτης. Ταυτόχρονα πρέπει να συνοδεύονται από τη λειτουργία των απαραίτητων λιγνιτωρυχείων τα οποία εκτός της τροφοδοσίας των ΑΗΣ θα πρέπει να καταρτίσουν ένα νέο πρόγραμμα αποκατάστασης εδαφών που θα επιστραφούν στους αγρότες και στην κοινωνία της Περιοχής μας. Μία από τις προτάσεις μας που πέρασε σχεδόν ομόφωνα στο Περιφερειακό Συμβούλιο είναι η συνέχιση λειτουργίας του Ορυχείου Αμυνταίου -Λεβαίας για τροφοδοσία του ΑΗΣ Μελίτης και αποκατάσταση του Ορυχείου ώστε να πάψει να «καταπίνει» τις γύρω εκτάσεις και τους οικισμούς.
Όλες και όλοι στο συλλαλητήριο της 9ης Ιουλίου ώρα 20.30 στην Κεντρική Πλατεία της Κοζάνης
Κοζάνη 7/7/2026
Στέφανος Πράσσος
Εκπρόσωπος της «Αριστερής Συμπόρευσης για την ΑΝΑΤΡΟΠΗ στη Δυτική Μακεδονία»
Τεκμηρίωση
[1] Μade in USA το νέο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ)
[2] Εθνική υποτέλεια και επιπλέον φτώχεια του λαού φέρνουν οι «νέες» συμφωνίες με τις ΗΠΑ.
