Ριζικές αλλαγές στον τρόπο έκδοσης και λειτουργίας των αδειών οδήγησης ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο πλαίσιο της αναθεώρησης των κανόνων για την οδική ασφάλεια με στόχο τη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων, που κάθε χρόνο στοιχίζουν τη ζωή σε περίπου 20.000 ανθρώπους στους ευρωπαϊκούς δρόμους.
Οι νέοι κανονισμοί εισάγουν ψηφιακές άδειες, αυστηρότερη εκπαίδευση, διετή δοκιμαστική περίοδο για τους νέους οδηγούς και κοινή αντιμετώπιση σοβαρών παραβάσεων σε όλες τις χώρες της ΕΕ στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδίου για το «Όραμα Μηδέν» που έχει θέσει ως στόχο την πλήρη εξάλειψη των θανάτων από τροχαία έως το 2050.
Οι νέες προβλέψεις θα τεθούν σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κάθε κράτος-μέλος θα έχει τρία χρόνια για να τους ενσωματώσει στο εθνικό του δίκαιο και έναν επιπλέον χρόνο για την πλήρη εφαρμογή τους.
Νέοι οδηγοί
Για πρώτη φορά θεσπίζεται υποχρεωτική δοκιμαστική περίοδος τουλάχιστον δύο ετών για όλους τους αρχάριους οδηγούς. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ισχύουν αυστηρότερες κυρώσεις σε περίπτωση παραβάσεων όπως η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, η μη χρήση ζώνης ασφαλείας ή η μη χρήση παιδικών καθισμάτων όταν στο όχημα επιβαίνουν παιδιά.
Παράλληλα, οι νέοι θα μπορούν να αποκτούν άδεια οδήγησης αυτοκινήτου από την ηλικία των 17 ετών, υπό την προϋπόθεση ότι θα οδηγούν μόνο με τη συνοδεία έμπειρου οδηγού μέχρι την ενηλικίωσή τους.
Αλλαγές προβλέπονται και στην εκπαίδευση των υποψήφιων οδηγών, οι οποίοι πλέον θα εξετάζονται σε θέματα που αντανακλούν πιο ρεαλιστικά τις προκλήσεις της σύγχρονης οδήγησης. Μεταξύ άλλων, οι εξετάσεις θα περιλαμβάνουν γνώσεις για τα «τυφλά σημεία» των οχημάτων, τη λειτουργία των συστημάτων υποβοήθησης οδηγού, την ασφαλή έξοδο από το όχημα, καθώς και την επικινδυνότητα της χρήσης κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση.
Έμφαση δίνεται πλέον στους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι πεζοί, τα παιδιά, οι ποδηλάτες και γενικά οι πιο ευάλωτοι χρήστες του οδικού δικτύου.
Διπλώματα με διάρκεια 15 ετών
Οι νέες άδειες οδήγησης θα ισχύουν για 15 έτη για τα αυτοκίνητα και τις μοτοσικλέτες και για 5 έτη για φορτηγά και λεωφορεία. Σε κράτη-μέλη όπου η άδεια χρησιμοποιείται και ως δελτίο ταυτότητας, η διάρκεια ισχύος μπορεί να περιορίζεται στα 10 έτη.
Πριν την έκδοση ή ανανέωση διπλώματος, προβλέπεται ιατρικός έλεγχος για την όραση και την καρδιοαγγειακή κατάσταση του οδηγού, ωστόσο κάθε χώρα έχει τη δυνατότητα να υιοθετήσει εναλλακτικά συστήματα αξιολόγησης, όπως φόρμες αυτοαξιολόγησης.
Ψηφιακό δίπλωμα
Η ψηφιακή άδεια οδήγησης, η οποία θα είναι διαθέσιμη μέσω κινητού τηλεφώνου, αναμένεται να γίνει σταδιακά η κύρια μορφή άδειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι οδηγοί, πάντως, θα διατηρούν το δικαίωμα να ζητούν την έκδοση φυσικής κάρτας, η οποία θα πρέπει να παραδίδεται χωρίς καθυστερήσεις — κατά κανόνα εντός τριών εβδομάδων.
Η ψηφιακή μορφή θα έχει πλήρη νομική ισχύ, ισότιμη με την παραδοσιακή έντυπη άδεια.
Ενιαίες ποινές
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της οδηγίας είναι ότι η αφαίρεση ή η αναστολή άδειας οδήγησης για σοβαρές παραβάσεις θα ισχύει αυτόματα σε όλα τα κράτη-μέλη. Αυτό σημαίνει ότι ένας οδηγός που τιμωρείται για επικίνδυνη οδήγηση σε μία χώρα της ΕΕ δεν θα μπορεί να οδηγεί σε άλλη.
Στις σοβαρές παραβάσεις περιλαμβάνονται η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή ναρκωτικών, η εμπλοκή σε θανατηφόρο τροχαίο και η υπέρβαση του ορίου ταχύτητας κατά περισσότερο από 50 χιλιόμετρα την ώρα.
Επαγγελματίες οδηγοί
Για να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη έλλειψη επαγγελματιών οδηγών, η νέα οδηγία επιτρέπει την απόκτηση άδειας οδήγησης φορτηγού (κατηγορία Γ) από τα 18 και λεωφορείου (κατηγορία Δ) από τα 21 έτη, υπό την προϋπόθεση κατοχής επαγγελματικού πιστοποιητικού επάρκειας. Χωρίς το πιστοποιητικό αυτό, τα όρια παραμένουν στα 21 και 24 έτη αντίστοιχα.
