Μὲ λαμπρότητα ἡ Ἀρχόντισσα Καστοριὰ τίμησε τὸν προστάτη καὶ πολιοῦχο της Ἅγιο Μεγαλομάρτυρα Μηνᾶ τὸν Θαυματουργὸ καὶ μαζὶ ἑόρτασε τὴν ἐπέτειο τῶν 113 ἐτῶν ἀπὸ τὴν ἀπελευθέρωσή της ἀπὸ τὸν τουρκικὸ ζυγὸ (1912).
Οἱ ἀκολουθίες τῆς ἑορτῆς τελοῦνται στὸ Ἱερὸ Μεταβυζαντινὸ Παρεκκλήσιο Παναγίας Μουζεβίκη (Ἅγιος Μηνᾶς), ὅπου διασώζεται περίφημη ἁγιογραφία τοῦ Ἁγίου.
Φέτος στὶς λατρευτικὲς ἐκδηλώσεις συμμετεῖχαν προσκεκλημένοι τοῦ Σεβ. Ποιμενάρχου μας κ. Καλλινίκου, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ἀλεξανδρουπόλεως κ. Ἄνθιμος καὶ ὁ Θεοφιλέστατος Ἐπίσκοπος Τανάγρας κ. Ἀπόστολος, βοηθὸς Ἐπίσκοπος τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου μας κ.κ. Ἱερωνύμου Β’.
- Ὑποδοχὴ καὶ Ἑσπερινός
Τὴν παραμονὴ τῆς ἑορτῆς, ἀφοῦ πραγματοποιήθηκε ἡ ὑποδοχὴ τοῦ Ἱεροῦ Λειψάνου τοῦ Ἁγίου Μηνᾶ, ἔμπροσθεν τοῦ Ἱεροῦ Παρεκκλησίου, ἐν συνεχείᾳ τελέσθηκε ὁ Πολυαρχιερατικὸς Ἑσπερινός, χοροστατοῦντος καὶ ὁμιλοῦντος τοῦ Θεοφ. Ἐπισκόπου Τανάγρας κ. Ἀποστόλου καὶ συγχοροστατούντων τῶν δύο Μητροπολιτῶν.
- Ἀρχιερατικὸ Συλλείτουργο
Τὴν κυριώνυμο ἡμέρα τελέσθηκε ὁ Ὄρθρος καὶ τὸ Ἀρχιερατικὸ Συλλείτουργο, προεξάρχοντος καὶ ὁμιλοῦντος τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Ἀλεξανδρουπόλεως, Τραϊανουπόλεως καὶ Σαμοθράκης κ. Ἀνθίμου καὶ συλλειτουργούντων τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου μας κ. Καλλινίκου καὶ τοῦ Θεοφ. Ἐπισκόπου Τανάγρας κ. Ἀποστόλου.
Τοὺς τρεῖς Μητροπολῖτες πλαισίωσαν ὁ Ἄρχιμ. Νεκτάριος Κακουλίδης, ὁ πρωτοπρ. π. Λάμπρος Ἀραμπατζῆς ἐκ τῆς Ι. Μ. Ἀλεξανδρουπόλεως καὶ οἱ διάκονοι τῶν Μητροπολιτῶν π. Παντελεήμων καὶ π. Νικόδημος.
Στὸ κήρυγμά του ὁ Σεβασμιώτατος κ. Ἄνθιμος, ὁμίλησε γιὰ τὸν ἅγιο Μηνᾶ, καὶ τὴν ἐπωνυμία Μεγάλος μάρτυρας ποὺ τοῦ ἔδωσε ἡ Ἐκκλησία.
Στὴν συνέχεια ὁ Σεβασμιώτατος, μέσα ἀπὸ παραδείγματα ἀνέφερε ὅτι ὁ Θεὸς καλεῖ τὸν ἄνθρωπο στὸ δικό Του Μεγαλεῖο γιὰ νὰ γίνει Μεγάλος, νὰ γίνει κληρονόμος τῆς Βασιλείας Του καὶ «κατὰ χάριν θεός», μετέχοντας τῆς θείας ζωῆς καὶ δόξης.
Ἡ Ἐκκλησία μας δὲν λησμονεῖ τὴν ὀφειλὴ της πρὸς τοὺς μεγάλους στρατιωτικοὺς ἁγίους καὶ μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴ θυσία καὶ τὴ μαρτυρία τους ἀνέδειξαν τὸ ἀληθινὸ μέγεθος τοῦ ἀνθρώπου, πλασμένου γιὰ νὰ ζεῖ σὲ κοινωνία μὲ τὸν Θεό.
Ἀκολούθως ὁ Σεβασμιώτατος ἔδωσε ἔμφαση στὴ σημασία τῆς πνευματικῆς μεγαλοσύνης γιὰ τὸν ἑλληνικὸ λαό, ὁ ὁποῖος γνωρίζει ἀπὸ μεγαλεῖο, ἁγιότητα καὶ ἀνδρεῖα. Ὡς ἔθνος μὲ βαθιὲς ρίζες πίστεως καὶ ἀξιῶν, καλούμαστε νὰ διατηροῦμε ζωντανὰ τὰ ἰδανικὰ αὐτά, ποὺ ἀποτελοῦν τὴν οὐσία τῆς χριστιανικῆς καὶ ἐθνικῆς μας ταυτότητας.
Τέλος, εὐχαρίστησε τὸν Σεβ. Ποιμενάρχη κ. Καλλίνικο γιὰ τὴν πρόσκληση νὰ ἔρθει στὴν Καστοριὰ αὐτὴ τὴ μεγάλη καὶ σπουδαία ἡμέρα, γι΄ αὐτὸν τὸν Μεγάλο Ἅγιο.
Κατὰ τὴν ἀπόλυση τῆς Θείας Λειτουργίας, ἀφοῦ εὐλογήθηκαν τὰ ἑορταστικὰ κόλλυβα, ὁ Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Καλλίνικος, τόνισε τὴν ἀνάγκη ἀνάδειξης καὶ ἀνακαίνισης τοῦ Ἱεροῦ Παρεκκλησίου τῆς Παναγίας Μουζεβίκη, ποὺ φιλοξενεῖ τὸν Ἅγιο Μηνᾶ, ἀντάξια τῆς ἱστορικῆς σημασίας τοῦ Ναοῦ αὐτοῦ.
Ἀκολούθως, εὐχαρίστησε τόν Σεβασμιώτατο κ. Ἄνθιμο καὶ τὸν Θεοφιλέστατο κ. Ἀπόστολο ποὺ ἦλθαν στὴν μικρὴ πόλη τῆς Καστοριᾶς, ἡ ὁποία ἔχει μεγάλη καὶ λαμπρὴ ἱστορία καὶ παράδοση, τοὺς παρισταμένους Ἄρχοντες καὶ ὅλο τὸ ἐκκλησίασμα ποὺ προσῆλθε στὸ Ἱερὸ Παρεκκλήσιο γιὰ νὰ τιμήσει τὸν Πολιοῦχο καὶ Ἐλευθερωτὴ Ἅγιο Μηνᾶ.
Τέλος εὐχήθηκε σὲ ὅλο τὸ ἐκκλησίασμα, σὲ ὅλους τους Καστοριανοὺς καὶ τὶς Καστοριανὲς καὶ σὲ ὅλο τὸν Ἑλληνισμὸ ὅπου γῆς, γιὰ τὴν σημερινὴ ἡμέρα.
- Ἱερὰ Λιτανεία
Ἀμέσως μετὰ σχηματίσθηκε μεγαλοπρεπὴς λιτανευτικὴ πομπή.
Προπορευόταν τὸ λάβαρο τοῦ ἐλευθερωτοῦ Ἁγίου Μηνᾶ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ σημαία καὶ ἐν συνεχείᾳ οἱ σημαιοφόροι τῶν σχολείων τῆς Καστοριᾶς, τὰ μέλη τῶν Πολιτιστικῶν Συλλόγων καὶ Ὁμίλων τῆς Καστοριᾶς, ὅλοι παραδοσιακὰ ἐνδεδυμένοι, ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς κ.ἄ.
Ἐν συνεχείᾳ τὰ παιδιὰ ἀπὸ τὸ σύστημα προσκόπων Καστοριὰς καὶ ἡ Φιλαρμονικὴ τοῦ στρατοῦ συνόδευαν τὴν Ἱερὰ Εἰκόνα τοῦ Στρατηλάτου Ἁγίου Μηνά, τὴν ὁποία εἶχε πλαισιώσει ἄγημα τοῦ στρατοῦ.
Ἀκολούθως οἱ ἱερεῖς μὲ τὸ Ἱερὸ Εὐαγγέλιο καὶ τὰ Ἱερὰ Λείψανα τοῦ Ἁγίου, οἱ διάκονοι, οἱ τρεῖς Ἀρχιερεῖς, οἱ Ἄρχοντες καὶ ὁ λαός.
Ἡ Ἱερὰ Πομπὴ κατευθύνθηκε στὸν Ἱερὸ Μητροπολιτικὸ Ναό, ὅπου τὴν ἱερὰ εἰκόνα καὶ τὰ λείψανα τοῦ Ἁγίου ὑποδέχθηκαν οἱ πανηγυρικὲς καμπανοκρουσίες καὶ οἱ ἱερεῖς τοῦ Ναοῦ.
Ἐκεῖ ἔγινε ἡ ὑποδοχὴ τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, Ὑφυπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἄμυνας κ. Ἀθανασίου Δαβάκη τὸν ὁποῖον συνόδευε ὁ ἐνδοξότατος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ Ἀντιστράτηγος κ. Γεώργιος Κωστίδης.
Κατόπιν ἔγινε ἡ ἔπαρση τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας ἀπὸ τὸν κ. Ὑφυπουργὸ καὶ τὸν Μητροπολίτη Καστοριὰς καὶ ἡ ἀνάκρουση τοῦ Ἐθνικοῦ Ὕμνου.
- Δοξολογία, Ἐπιμνημόσυνη Δέηση καὶ Παρέλαση
Στὸν Ἱερὸ Μητροπολιτικὸ Ναὸ τελέσθηκε ἡ Πανηγυρικὴ Δοξολογία ἐπὶ τῇ ἀπελευθερώσει τῆς Πόλεως καὶ ἡ ἀνάγνωση τῆς εὐχαριστηριακῆς εὐχῆς ἀπὸ τὸν Μητροπολίτη της Καστοριᾶς, παρουσία τοῦ Ὑφυπουργοῦ τοῦ ἐνδοξοτάτου Ἀρχηγοῦ καὶ ὅλων τῶν Ἀρχῶν, Φορέων, Διευθυντῶν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, Ἀντιδημάρχων, Περιφερειακῶν καὶ Δημοτικῶν Συμβούλων, μαθητῶν καὶ μαθητριῶν, συλλόγων, ἄλλων στρατιωτικῶν καὶ ἐκπροσώπων δημοσίων προσώπων καὶ φορέων.
Μετὰ τὴν ἐπίσημη Δοξολογία ὁ Σεβασμιώτατος κ. Καλλίνικος προσεφώνησε τὸν ἐκπρόσωπο τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὡς ἑξῆς:
«Σάν σήμερα, 11 Νοεμβρίου 1912, ἡ Καστοριά ἐλευθερώθηκε, μετά ἀπό 527 χρόνια ὀθωμανικῆς κατοχῆς, ἀπό τόν Ἑλληνικό Στρατό, μέ τήν εὐλογία τοῦ Ἁγίου Μηνᾶ τοῦ Μεγαλομάρτυρος.
Ὅταν ἐπικαλούμαστε τήν εὐλογία τοῦ Ἁγίου Μηνᾶ, δέν τό κάνουμε γιά λόγους τυπικούς. Οὔτε συνδέεται ὁ Ἅγιος Μηνᾶς μέ τά Ἐλευθέρια Καστοριᾶς ἀπό μιά σύμπτωση.
Ἡ σύνδεσή του μέ τήν ἐλευθερία τῆς Καστοριᾶς εἶναι οὐσιαστική, γιά τούς ἑξῆς λόγους:
Ὁ Ἅγιος Μηνᾶς εἶναι ἀσκητής καί Μάρτυρας τῆς Ἐκκλησίας.
Ἦταν βετεράνος στρατιώτης τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, πού δέν ἄντεξε τίς ἀδικίες σέ βάρος τῶν Χριστιανῶν, καί ὁμολόγησε τήν πίστη του, ἐλέγχοντας τό ψεῦδος πού ἐκφραζόταν μέ τόν ἐκφυλισμό καί τήν βία.
Ὡς Ἅγιος, ἐκφράζει ἄριστα τήν ἑλληνορθόδοξη παράδοσή μας, ἡ ὁποία μέ τό μαρτυρικό ἦθος καί τήν ἀγάπη γιά τήν ἀλήθεια, κράτησε καί τήν Πατρίδα μας, καί ἐν προκειμένῳ τήν Καστοριά, γιά πάνω ἀπό μισή χιλιετία δουλείας, μιά Ἑλληνορθόδοξη πόλη. Χωρίς τήν ἑλληνορθόδοξη παράδοσή της, δέν εἶναι σίγουρο ἄν ἡ Καστοριά ἦταν σήμερα Ἑλληνική.
Καί γνωρίζουν οἱ Στρατιωτικοί ὅτι γιά νά ἀμυνθεῖ ἕνα στράτευμα ἑνός ἄλλου ἰσχυροτέρου καί πολυπληθεστέρου στρατεύματος, χρειάζεται τό ἠθικό τῆς ὑπεράσπισης μιᾶς ταυτότητας.
Γι᾽ αὐτό ὁ Ἅγιος Μηνᾶς, ὡς ὀρθόδοξος Μάρτυς, ἦταν ἐλευθερωτής πρίν τά Ἐλευθέρια τῆς Καστοριᾶς, διατηρώντας ἀδούλωτο τό φρόνημα καί τήν συνείδηση τῶν Καστοριέων, ἦταν ἐλευθερωτής κατά τά Ἐλευθέρια, πού συνέβησαν τήν ἡμέρα τῆς ἑορτῆς του.
Καί θέλουμε νά παραμένει ἐλευθερωτής καί μετά τά Ἐλευθέρια, τήν περίοδο εἰρήνης πού διανύουμε.
Τά θαύματά του -ἡ ἀποκάλυψη καί ὁ ἔλεγχος ἑνός φιλάργυρου φονιά, ἡ διόρθωση ἑνός φιλάργυρου Χριστιανοῦ, ἡ ἀποκάλυψη ἑνός ἐπίορκου καί ἡ ὑπεράσπιση μιᾶς κοπέλας ἀπό ἕναν βιαστή- καταδεικνύουν καί τίς κοινωνικές ἀρχές καί εὐαισθησίες τοῦ Ἁγίου Μηνᾶ καί τῆς Ἑλληνορθοδόξου Παραδόσεως.
Γι᾽ αὐτό καί τόν ἐπικαλούμαστε νά μᾶς διατηρεῖ ἐλευθέρους ἀπό τήν ἐπίδραση τῶν ἀνόητων, ἀπάνθρωπων καί ἀφύσικων κοσμοθεωριῶν πού κατακλύζουν καί τήν πατρίδα μας, διά μέσου τῆς προπαγάνδας, σέ μιά κοινωνία ἰσότητας καί ἀγάπης.
Μέ τήν λιτή αὐτή ἀναφορά στόν Ἐλευθερωτή τῆς Καστοριᾶς, Ἅγιο Μηνᾶ, καλωσορίζουμε στήν πόλη μας τόν ἀξιότιμο Ἐκπρόσωπο τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως Ὑφυπουργό Ἀμύνης κ. Ἀθανάσιο Δαβάκη, καί τόν ἐνδοξότατο Ἀρχηγό τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ καί ἔνδοξο τέκνο τῆς Καστοριᾶς Στρατηγό Γεώργιο Κωστίδη, καί τούς εὐχόμαστε νά προσφέρουν τά μέγιστα στήν Πατρίδα μας ἀπό τήν εὐθυνοφόρο θέση τους.
Σέ ὅλους δέ τούς Καστοριεῖς, ὅπου γῆς, εὐχόμαστε κάθε ἀγαθή πρόοδο στήν Καστοριά, ἐν ἀγάπῃ καί ἐλευθερίᾳ. »
Στὴν συνέχεια οἱ Ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Ἄρχοντες, κατευθύνθηκαν στὴν Πλατεῖα Μακεδονομάχων, ὅπου τελέσθηκε ἡ Ἐπιμνημόσυνη Δέηση καὶ ἡ κατάθεση σταφάνων.
Τέλος πραγματοποιήθηκε ἡ μεγάλη μαθητικὴ καὶ στρατιωτικὴ παρέλαση.
Νὰ σημειωθεῖ ὅτι οἱ ἱερὲς ἀκολουθίες, ἡ λιτανεία καὶ ἡ παρέλαση μεταδόθηκαν ζωντανὰ σὲ ὅλο τὸν κόσμο, μέσῳ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ τηλεοπτικοῦ σταθμοῦ «4Ε» καὶ τῶν Ραδιοφωνικῶν Σταθμῶν τῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων Καστορίας «Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος» καὶ Ἀλεξανδρουπόλεως «Ράδιο Ἐλπίδα».
